સ્વયં ગાયતિ દેવેશે મિશ્રા મંગલકૈશિકી । નારદે નૃત્યમાને તુ ગાયતિ સ્વરભેદિનિ
દેવોના સ્વામી ગાતા, શુભ અને નાજુક સ્વરો ભેળવીને; નારદ નૃત્ય કરતા અને વિવિધ સ્વરમાં ગાતા.
સ્વરં ધ્રુવં સમાદાય સર્વલક્ષણસંયુતમ્ । સ્વધારામૃતસંયુક્તં ગાનેનૈવમથો જયત્
મજબૂત અને સુંદર સ્વર લઈને, પોતાના અવાજના અમૃતથી ભેળવીને, એ રીતે ગીત દ્વારા વિજય મેળવ્યો.
વાસુદેવો મર્દલં ચ કરાભ્યામિદમાહનત્ । અવગાહંશ્ચતુર્વક્ત્રસ્તુંબુરુર્મુખરો બભૌ
વાસુદેવએ પોતાના હાથથી મર્દલ વગાડ્યો અને ચાર મુખ ધરાવતો તુંબરુ મધુર રીતે ગાવા લાગ્યો.
તાનકા ગૌતમાદ્યાસ્તુ તૂષ્ણીં ગાતું ચ વાયુતઃ । ગાયકે મધુરં ગીતં હનૂમતિ કપીશ્વરે
ગૌતમ અને અન્ય ગાયકોએ શાંતિ રાખી, જ્યારે વાનરરાજ હનુમાન મધુર ગીત ગાવા લાગ્યા.
મ્લાનમમ્લાનમભવત્કૃશાઃ પુષ્ટાસ્તદાઽભવન્ । સ્વાં સ્વાં ગીતિમતઃ સર્વે તિરસ્કૃત્યૈવ મૂર્ચ્છિતાઃ
કેટલાં અવાજો ધીમી પડ્યા, કેટલાં વધુ શક્તિશાળી બન્યા; દરેક કલાકારે પોતાનું રીત-રિવાજ છોડીને સંગીતમાં લીનતા પામી.
તૂષ્ણીં સર્વે સમભવન્દેવર્ષિગણદાનવાઃ । એકઃ સ હનુમાન્ગાતા શ્રોતારઃ સર્વ એવ તે
દેવતા, ઋષિ અને દાનવ બધા શાંત થઈ ગયા; માત્ર હનુમાન ગાવા લાગ્યા અને બધા બીજા શ્રોતાઓ બની ગયા.
મધ્યાહ્નકાલવિતતે ભોજનાવસરે સતિ । દુકૂલયુગમાધત્ત શૃણ્વન્ગીતિં મહેશ્વરઃ
મધ્યાહ્નના ભોજન સમયે મહેશ્વરે સુખદ વસ્ત્ર પહેર્યા અને ગીત સાંભળતા રહ્યા.
પીતવસ્ત્રદ્વયં વિષ્ણુરારક્તં ચતુરાનનઃ । સ્વસ્વાર્હાણ્યથ સર્વેઽપિ કૃત્યં કૃત્વાપિ કાલિકમ્
વિષ્ણુએ પીળા વસ્ત્ર પહેર્યા અને ચાર મુખ ધરાવનારએ લાલ વસ્ત્ર ધારણ કર્યા; દરેકે પોતાનું કામ પૂર્ણ કરીને કાલિકા તરફ વળ્યા.
સ્વં સ્વં વાહનમારુહ્ય નિર્ગતાઃ સર્વદેવતાઃ । ગાનપ્રિયો મહેશસ્તુ જગાદ પ્લવગેશ્વરમ્
દરેક દેવતાએ પોતાનું વાહન ચડીને વિદાય લીધી; સંગીતપ્રેમી મહેશ્વરે વાનરરાજ હનુમાન સાથે વાત કરી.
પ્લવગત્વં મયાજ્ઞપ્તો નિઃશંકં વૃષમારુહ । મમ ચાભિમુખો ભૂત્વા ગાયસ્વાશેષગાયનમ્
હું તને વાનર રૂપમાં નિમણૂક કરું છું; નિર્ભય થઈને વૃષભ પર ચડી, મારી સામે રહી, બધા ગીતો ગાવા.
અથાહ કપિશાર્દૂલો ભગવંતં મહેશ્વરમ્ । વૃષભારોહસામર્થ્યં તવ નાન્યસ્ય વિદ્યતે
પછી વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ હનુમાન મહેશ્વર ભગવાનને કહ્યું: 'વૃષભ પર ચડવાની શક્તિ માત્ર તારી છે, બીજાની નથી.'
તવ વાહનમારુહ્ય પાતકી સ્યામહં વિભો । મામેવારુહ દેવેશ વિહંગઃ શિવવાહનઃ
'મહાનુભવ, જો હું તારા વાહન પર ચડીશ તો પાપી બની જાઉં; દેવેશ, તું મને ચડી, કેમ કે હું પંખી છું, શિવનું વાહન છું.'
તવ ચાભિમુખં ગાનં કરિષ્યામિ વિલોકય । અથેશ્વરો હનૂમંતમારુરોહ વૃષં યથા
'મારી સામે રહીને હું ગીત ગાવું છું, જુઓ.' પછી મહેશ્વરે હનુમાન પર એ રીતે ચડ્યા જેમ વૃષભ પર ચડે.
આરૂઢે શંકરે દેવે હનૂમાન્કંધરાશિરઃ । છિત્ત્વા ત્વચં પરાવૃત્ય મુખં ગાયતિ પૂર્વવત્
શંકર ભગવાન ચડ્યા ત્યારે, હનુમાનએ પોતાનું માથું અને ગળું ફેરવ્યું, ત્વચા હટાવી, અને પહેલા જેવું ગીત ગાવા લાગ્યા.
શૃણ્વન્ગીતિસુધાં શંભુર્ગૌતમસ્ય ગૃહં ગતઃ । સર્વે ચાપ્યાગતાસ્તત્ર દેવર્ષિગણદાનવાઃ
ગીતની અમૃત સાંભળતા શંભુ ગૌતમના ઘેર ગયા, અને બધા દેવતા, ઋષિ, દાનવ ત્યાં ભેગા થયા.
પૂજિતા ગૌતમેનાથ ભોજનાવસરે સતિ । યચ્છુષ્કદારુસંભૂતં ગૃહોપકરણાદિકમ્
ભોજન સમયે ગૌતમ દ્વારા સન્માન પામ્યા, અને સૂકા લાકડાંમાંથી બનેલા ઘરનાં સાધનો અર્પણ કરવામાં આવ્યા.
પ્રરૂઢમભવત્સર્વં ગાયમાને હનૂમતિ । તસ્મિન્ગાને સમસ્તાનાં ચિત્રદૃષ્ટિરતિષ્ઠત
હનુમાન ગીત ગાવા લાગ્યા ત્યારે બધું જ ફૂલ્યું-ફળ્યું; એ ગીત દરમિયાન સૌએ અદભૂત દૃશ્યો જોયા.
દ્વિબાહુરીશસ્ય પદાભિવંદનઃ સમસ્તગાત્રાભરણોપપન્નઃ । પ્રસન્નમૂર્તિસ્તરુણઃ સુમધ્યે વિન્યસ્તમૂર્દ્ધાંજલિભિઃ સુરૈઃ સ્તુતઃ
દ્વિબાહુ સ્વરૂપે ભગવાનના પગને વંદન કરતા, સર્વાંગમાં આભૂષણોથી સજ્જ, યુવાન અને પ્રસન્ન, મધ્યમાં, દેવતાઓએ માથા પર હાથ જોડીને સ્તુતિ કરી.
શિરઃ કરાભ્યાં પરિગૃહ્ય શંકરો હનૂમતઃ પૂર્વમુખં ચકાર । પદ્માસનાસીન હનૂમતાંજલૌ નિધાય પાદં ત્વપરં મુખે ચ
શંકરે હનુમાનનું માથું હાથથી પકડીને પોતાની સામે ફેરવ્યું; હનુમાન કમળાસન પર બેઠા, એક પગ હાથમાં અને બીજો પગ મુખ પર રાખ્યો.
પાદાંગુલીભ્યામથ નાસિકાં વિભુઃ સ્નેહેન જગ્રાહ ચ મંદમંદમ્ । સ્કંધે મુખે ત્વંસતલે ચ કંઠે વક્ષઃસ્થલે ચ સ્તનમધ્યમે હૃદિ
પછી ભગવાને હનુમાનની નાકને પગની આંગળીઓથી ધીમે ધીમે પ્રેમથી પકડી, અને હાથો કાંધ, મુખ, હથેળી, ગળા, છાતી અને સ્તનમધ્ય, હૃદય પર રાખ્યા.
તતશ્ચ કુક્ષાવથ નાભિમંડલે તતો દ્વિતીયં નિદધાતિ ચાંજલૌ । શિરો ગૃહીત્વાવનમય્ય શંકરઃ પસ્પર્શ પૃષ્ઠં ચિબુકેન સધ્વનિ
પછી શિવજી એ બીજું પગ નાભિ પર મૂકી, માથું નમાવીને, ચિબુકથી હનુમાનજીની પીઠ સ્પર્શી અને મીઠો ધ્વનિ કર્યો.
હારં ચ મુક્તાપરિકલ્પિતં શિવો હનૂમતઃ કંઠગતં ચકાર હ । અથ વિષ્ણુર્મહેશાનમિદં વચનમુક્તવાન્
પછી શિવજી એ મુક્તાનો હાર હનુમાનજીના ગળામાં પહેરાવ્યો. એ સમયે વિષ્ણુએ મહેશ્વરનેこう કહ્યું:
હનૂમતા સમો નાસ્તિ કૃત્સ્નબ્રહ્માંડમંડલે । શ્રુતિ દેવાદ્યગમ્યં હિ પદં તવ કિલસ્થિતમ્
આ આખા બ્રહ્માંડમાં હનુમાનજી જેવો કોઈ નથી; દેવતાઓ અને વેદો માટે પણ અપ્રાપ્ય જે અવસ્થા છે, એ તો તમારા ચરણે જ સ્થિર છે.
સર્વોપનિષદવ્યક્તં ત્વત્પદં કપિ સર્વયુક્ । યમાદિસાધનૈર્યોગૈર્ન ક્ષણં તે પદં સ્થિતમ્
હે વાનર, તારા ચરણો સર્વ ઉપનિષદોના મૂળ તત્વ છે અને બધું જ તેમાં સમાયેલું છે; યમાદિ સાધનો કે યોગથી પણ તારી એ અવસ્થા ક્ષણમાત્ર માટે પણ પ્રાપ્ત થતી નથી.
મહાયોગિહૃદંભોજે બલં સ્વચ્છં હનૂમતિ । વર્ષકોટિસહસ્રેષુ તપઃ કૃત્વા તુ દુષ્કરમ્
મહાન યોગીઓના હૃદયના કમળમાં જે શુદ્ધ બળ વસે છે, એ હનુમાનજીમાં છે; કરોડો વર્ષ સુધી કઠિન તપ કર્યાં પછી પણ,
ત્વદ્રૂપં નાભિજાનાતિ કુતઃ પાદં મુનીશ્વરાઃ । અહો ભાગ્યં વિચિત્રં હિ ચપલો વા નરો મૃગઃ
મુનિશ્રેષ્ઠો તારો સ્વરૂપ જાણતા નથી, તો પછી તારા ચરણો તો દૂરની વાત છે. અરે, જો કોઈ ચંચળ મનુષ્ય કે પ્રાણી પણ તારા ચરણો પોતાના શરીરે ધારણ કરે, તો એ કેટલું અદ્ભુત ભાગ્ય છે!
ધત્તે પાદયુગં ચાંગે યોગિહૃદ્યપિ ન ક્ષમમ્ । મયા વર્ષસહસ્રં તુ સહસ્રાબ્દં તથાન્વહમ્
તારા બંને ચરણો શરીર પર હોવા છતાં યોગીનું હૃદય તેને ધારણ કરી શકે એમ નથી. હું પણ હજાર વર્ષ સુધી, દરરોજ,
ભક્ત્યા સંપૂજિતોઽપીશ પાદો નો દર્શિતસ્ત્વયા । લોકે વાદો હિ સુમહાઞ્છુંભુર્નારાયણપ્રિયઃ
ભક્તિપૂર્વક તારી પૂજા કરતો રહ્યો, હે ઈશ્વર, છતાં તું મને તારો પગ બતાવ્યો નથી. દુનિયામાં આ વિષયે મોટો વિવાદ છે, હે નારાયણપ્રિય.
હરિઃ પ્રિયસ્તથા શંભોર્ન તાદૃગ્ભાગ્યમસ્તિ મે । સદાશિવ ઉવાચ- ન ત્વયા સદૃશો મહ્યં પ્રિયોસ્તિ ભગવન્હરે
હરિ શંભુને જેટલા પ્રિય છે, એટલું ભાગ્ય તો મને નથી. સદાશિવ બોલ્યા: હે ભગવાન હરિ, તારા જેવો મને કોઈ પ્રિય નથી.
પાર્વતી વા ત્વયા તુલ્યા ન ચાન્યો વિદ્યતે મમ । અથ દેવાય મહતે ગૌતમઃ પ્રણિપત્ય ચ
પાર્વતી પણ તારી બરાબર નથી, અને બીજું કોઈ પણ નથી. પછી ગૌતમ મહાદેવને વંદન કરીને,