બ્રહ્માદ્યલભ્યં દેવેશ દીયતાં યદિ રોચતે । અથેશો વિષ્ણુમાલોક્ય ગૃહીત્વા તુ કરં હરેઃ
'દેવોના સ્વામી, જો તમને ગમતું હોય, તો જે બ્રહ્મા અને અન્યને મળતું નથી, તે આપો.' પછી ભગવાને વિષ્ણુને જોઈ, હરિનો હાથ પકડ્યો.
પ્રહસન્નંબુજાભાક્ષમિત્યુવાચ સદાશિવઃ । મ્લાનોદરોસિ ગોવિંદ દેયં તે ભોજનં કિમુ
હસતાં, કમળ જેવી આંખોવાળા ગોવિંદને સદાશિવે કહ્યું: 'તારો પેટ સુકાઈ ગયો છે, ગોવિંદ; તને કયું ભોજન આપવું?'
સ્વયં પ્રવિશ્ય યદિ વા સ્વયં ભુંક્ષ્વ સ્વગેહવત્ । ગચ્છ વા પાર્વતીગેહં યા કુક્ષિં પૂરયિષ્યતિ
'તમે પોતે પ્રવેશો અને પોતાના ઘરમાં જેમ ખાઓ, અથવા પાર્વતીના ઘરમાં જાઓ—એ તારો પેટ ભરી દેશે.'
ઇત્યુક્ત્વા તત્કરાલંબી એકાંતમગમદ્વિભુઃ । આદિશ્ય નંદિનં દેવો દ્વારાધ્યક્ષં યથોક્તવત્
આ રીતે કહી, ભગવાન હાથ પકડીને એકાંતમાં ગયા; નંદીને આજ્ઞા આપી, દેવએ દ્વારપાલને યોગ્ય રીતે કહ્યું.
ગૌતમં સમુવાચાયમુત્તરં વિષ્ણુભાષણમ્ । સદાશિવ ઉવાચ- સંપાદયાન્નં સર્વેષાં ભોક્તુકામા વયં મુને
સદાશિવે ગૌતમને કહ્યું, વિષ્ણુનો જવાબ આપતાં: 'હમણા બધાને માટે ભોજન તૈયાર કરો, કારણ કે અમને પણ ખાવાની ઈચ્છા છે, હે મુનિ.'
ઇત્યુક્ત્વૈકાંતમગમદ્વાસુદેવેન શંકરઃ । મૃદુશય્યાં સમારુહ્ય શયિતૌ દેવતોત્તમૌ
આ રીતે કહીને શંકર વાસુદેવ સાથે એકાંતમાં ગયા; બંને મહાદેવો નરમ પથારી પર બેઠા અને સૂઈ ગયા.
અન્યોન્યં ભાષણં કૃત્ત્વા પ્રોત્તસ્થતુરુભાવપિ । ગત્વા તટાકં ગંભીરં સ્નાસ્યંતૌ દેવસત્તમૌ
એકબીજાથી વાત કરી પછી બંને ઊભા થયા; બંને મહાદેવો ગાઢ તળાવ તરફ ગયા, સ્નાન કરવા માટે.
કરાંબુપાનમન્યોન્યં પૃથક્કૃત્વોભયત્ર ચ । મુનયો રાક્ષસાશ્ચૈવ જલક્રીડાં પ્રચક્રિરે
બન્નેએ અલગ-અલગ હાથમાં પાણી લીધું; એ સમયે મુનિઓ અને રાક્ષસો પાણીમાં રમતાં હતા.
અથ વિષ્ણુર્મહેશશ્ચ જલપાતાનિ શીઘ્રતઃ । ચક્રતુઃ શંકરઃ પદ્મકિંજલ્કાંજલિના હરેઃ
પછી વિષ્ણુ અને મહેશે ઝડપથી પાણી છાંટ્યું; શંકરે કમળના કાંડા હાથમાં લઈને હરિ પર છાંટ્યા.
અવાકિરન્મુખે તસ્ય પદ્મોત્ફુલ્લવિલોચને । નેત્રે કેશરસંપાતાન્ન્યમીલયત કેશવઃ
શંકરે કમળના કાંડા કમળ-આંખવાળા હરિના મુખ પર છાંટ્યા; કેશવે આંખ પર કાંડા પડતાં આંખો બંધ કરી.
અત્રાંતરે હરેઃ સ્કંધમારુરોહ મહેશ્વરઃ । હર્યુત્તમાંગં બાહુભ્યાં ગૃહીત્વા સંન્યમજ્જયત્
એ વચ્ચે મહેશ્વરે હરિના ખભા પર ચડી ગયા; બંને હાથથી હરિનું માથું પકડીને પાણીમાં ડૂબાડી દીધા.
ઉન્મજ્જયિત્વા ચ પુનઃ પુનશ્ચાપિ પુનઃ પુનઃ । પીડિતઃ સ હરિઃ સૂક્ષ્મં પાતયામાસ શંકરમ્
વારંવાર હરિને ઊંચા ઉઠાવીને ફરીથી ડૂબાડ્યા; શંકર દ્વારા દબાયેલા હરિએ ધીમે ધીમે શંકરને પાણીમાં પાડી દીધા.
અથ પાદૌ ગૃહીત્વા તુ આચકર્ષ ચ ભ્રામયત્ । અતાડયદ્ધરેર્વક્ષઃ પાતયામાસ ચાચ્યુતમ્
પછી હરિના પગ પકડીને ખેંચ્યા અને ફેરવ્યા; હરિના છાતી પર માર્યો અને અચ્યુતને પાણીમાં પાડી દીધા.
અથોત્થિતો હરિસ્તોયમાદાયંજલિના તતઃ । અવાકિરદથો શંભુમથ વિષ્ણુમથો હરઃ
પછી હરિ ઊભા થઈને હાથમાં પાણી લીધું; પછી શંભુ પર છાંટ્યું, અને હરાએ વિષ્ણુ પર પાણી છાંટ્યું.
જલક્રીડૈવમભવદથ ચર્ષિગણાંતરે । જલક્રીડાસંભ્રમેણ વિસ્રસ્તજટબંધનાઃ
આ રીતે મુનિ સમૂહોમાં પાણીની રમતમાં મસ્તી થઈ; રમતમાં ઉત્સાહથી તેમની જટાઓ છૂટી પડી.
અથ સંભ્રમતસ્તેષામન્યોન્યજટબંધનમ્ । ઇતરેતરબદ્ધાસુ જટાસુ ચ મુનીશ્વરાઃ
મસ્તીમાં તેમની જટાઓ એકબીજાની સાથે ગૂંથાઈ ગઈ; મહાન મુનિઓ એકબીજાની જટાઓથી જોડાઈ ગયા.
શક્તિમંતોઽશક્તિમતઃ આકર્ષંતિ ચ સવ્યથમ્ । પાતયંતોન્યતશ્ચાપિ ક્રોશતો રુદતસ્તથા
શક્તિશાળી લોકો નિર્વલ લોકોને ખેંચતા, દુ:ખ આપતા; કેટલાકને પાણીમાં પાડી દીધા, કેટલાક રડતા અને ચીસ પાડતા.
એવં પ્રવૃત્તે તુમુલે સંભૂતે તોયકર્મ્મણિ । આકાશે નારદો હૃષ્ટો નનર્ત ચ નનાદ ચ
પાણીની રમતમાં ભારે ગૂંઝાટ ચાલતો રહ્યો; આકાશમાં નારદ આનંદથી નૃત્ય કરતા અને ચીસ પાડતા.
વિપંચીં નાદયન્વાદ્યં લલિતાં ગીતિમુજ્જગૌ । સુગીત્યા લલિતાયાસ્તુ અગાયત વિધા દશ
નારદે વિપંચી વગાડી, સુંદર ગીત ગાયું; મીઠા અને મનોહર રીતે દસ શ્લોકો ગાયા.
શુશ્રાવ ગીતં મધુરં શંકરો લોકભાવનઃ । સ્વયં ગાતું હિ લલિતં મંદં મંદં પ્રચક્રમે
લોકોના સર્જનહાર શંકરે મીઠું ગીત સાંભળ્યું; પોતે ધીમે ધીમે અને સુંદર રીતે ગાવા લાગ્યા.
સ્વયં ગાયતિ દેવેશે મિશ્રા મંગલકૈશિકી । નારદે નૃત્યમાને તુ ગાયતિ સ્વરભેદિનિ
દેવોના સ્વામી ગાતા, શુભ અને નાજુક સ્વરો ભેળવીને; નારદ નૃત્ય કરતા અને વિવિધ સ્વરમાં ગાતા.
સ્વરં ધ્રુવં સમાદાય સર્વલક્ષણસંયુતમ્ । સ્વધારામૃતસંયુક્તં ગાનેનૈવમથો જયત્
મજબૂત અને સુંદર સ્વર લઈને, પોતાના અવાજના અમૃતથી ભેળવીને, એ રીતે ગીત દ્વારા વિજય મેળવ્યો.
વાસુદેવો મર્દલં ચ કરાભ્યામિદમાહનત્ । અવગાહંશ્ચતુર્વક્ત્રસ્તુંબુરુર્મુખરો બભૌ
વાસુદેવએ પોતાના હાથથી મર્દલ વગાડ્યો અને ચાર મુખ ધરાવતો તુંબરુ મધુર રીતે ગાવા લાગ્યો.
તાનકા ગૌતમાદ્યાસ્તુ તૂષ્ણીં ગાતું ચ વાયુતઃ । ગાયકે મધુરં ગીતં હનૂમતિ કપીશ્વરે
ગૌતમ અને અન્ય ગાયકોએ શાંતિ રાખી, જ્યારે વાનરરાજ હનુમાન મધુર ગીત ગાવા લાગ્યા.
મ્લાનમમ્લાનમભવત્કૃશાઃ પુષ્ટાસ્તદાઽભવન્ । સ્વાં સ્વાં ગીતિમતઃ સર્વે તિરસ્કૃત્યૈવ મૂર્ચ્છિતાઃ
કેટલાં અવાજો ધીમી પડ્યા, કેટલાં વધુ શક્તિશાળી બન્યા; દરેક કલાકારે પોતાનું રીત-રિવાજ છોડીને સંગીતમાં લીનતા પામી.
તૂષ્ણીં સર્વે સમભવન્દેવર્ષિગણદાનવાઃ । એકઃ સ હનુમાન્ગાતા શ્રોતારઃ સર્વ એવ તે
દેવતા, ઋષિ અને દાનવ બધા શાંત થઈ ગયા; માત્ર હનુમાન ગાવા લાગ્યા અને બધા બીજા શ્રોતાઓ બની ગયા.
મધ્યાહ્નકાલવિતતે ભોજનાવસરે સતિ । દુકૂલયુગમાધત્ત શૃણ્વન્ગીતિં મહેશ્વરઃ
મધ્યાહ્નના ભોજન સમયે મહેશ્વરે સુખદ વસ્ત્ર પહેર્યા અને ગીત સાંભળતા રહ્યા.
પીતવસ્ત્રદ્વયં વિષ્ણુરારક્તં ચતુરાનનઃ । સ્વસ્વાર્હાણ્યથ સર્વેઽપિ કૃત્યં કૃત્વાપિ કાલિકમ્
વિષ્ણુએ પીળા વસ્ત્ર પહેર્યા અને ચાર મુખ ધરાવનારએ લાલ વસ્ત્ર ધારણ કર્યા; દરેકે પોતાનું કામ પૂર્ણ કરીને કાલિકા તરફ વળ્યા.
સ્વં સ્વં વાહનમારુહ્ય નિર્ગતાઃ સર્વદેવતાઃ । ગાનપ્રિયો મહેશસ્તુ જગાદ પ્લવગેશ્વરમ્
દરેક દેવતાએ પોતાનું વાહન ચડીને વિદાય લીધી; સંગીતપ્રેમી મહેશ્વરે વાનરરાજ હનુમાન સાથે વાત કરી.
પ્લવગત્વં મયાજ્ઞપ્તો નિઃશંકં વૃષમારુહ । મમ ચાભિમુખો ભૂત્વા ગાયસ્વાશેષગાયનમ્
હું તને વાનર રૂપમાં નિમણૂક કરું છું; નિર્ભય થઈને વૃષભ પર ચડી, મારી સામે રહી, બધા ગીતો ગાવા.