ગાયંતિ મધુરાં ગીતિં સુભ્રૂભંગનિરીક્ષણૈઃ । મંદસ્મિતૈઃ કરતલશબ્દાસ્ફોટિકયા તથા
તેઓ મીઠા ગીતો ગાય છે, વાંકડા ભ્રૂથી નજર કરે છે, હળવા સ્મિત આપે છે અને હાથ તાળીથી સંગીતમાં રંગ લાવે છે.
ક્વચિદ્ગલકૃતૈર્ગીતૈરન્યોન્ય કરતાડનૈઃ । અન્યોન્ય મુખમાલોક્ય પ્રલોભૈર્ગીતપૂર્વકૈઃ
ક્યારેક ગળામાંથી ઊપજેલા ગીતો અને એકબીજાને હાથ તાળી આપીને, એકબીજાના ચહેરા જોઈને, ગીતથી રમૂજી રીતે લલચાવે છે.
ક્રીડન્નાસ્તે મહાયોગી પદ્મકિંજલ્કસન્નિભઃ । એવં ચરિતપુણ્યેન કેન વા તદ્વદસ્વ મે
મહાન યોગી, કમળના રેશમ જેવો તેજસ્વી, આવી રીતે રમતો બેઠો છે; આ ફળ કોને અને કઈ રીતે મળ્યું, એ મને કહો.
શંભુરુવાચ- એષ વિપ્રઃ પુરા રામ સર્વસંપત્સમન્વિતઃ । નાનાવિધસુખોપેતો ભાર્ય્યાપોષણતત્પરઃ
શંભુએ કહ્યું: રામ, આ બ્રાહ્મણ પહેલાં બધા સુખ-સમૃદ્ધિથી ભરપૂર હતો, અનેક આનંદ માણતો અને પત્નીનું પાલન કરતો હતો.
અપુત્રો દાનહીનશ્ચ દેવતાર્ચનવર્જિતઃ । પંચયજ્ઞવિહીનશ્ચ સ્વાધ્યાયપરિવર્જિતઃ
તે સંતાન વિનાનો, દાનથી વંચિત, દેવપૂજા ન કરતો, પાંચ યજ્ઞથી દૂર અને શાસ્ત્ર અધ્યયનથી પણ વંચિત હતો.
પ્રાતર્મ્મધ્યાહ્નસાયાહ્નભોજનપ્રવણોઽશુચિઃ । કદાચિદગમદ્ગેહં ગૌતમસ્ય મહાત્મનઃ
સવાર, બપોર અને સાંજે ભોજનમાં રુચિ ધરાવતો, અશુદ્ધ, તે એક દિવસ મહાન આત્મા ગૌતમના ઘરે ગયો.
ત્ર્યંબકસ્ય ગિરૌ પુણ્યે નાનામુનિગણાશ્રિતે । તત્રાપિ શોભિતગૃહં સ્ફટિકસ્તંભકલ્પિતમ્
ત્રયંબકના પવિત્ર પર્વત પર, જ્યાં અનેક ઋષિ-મુનિઓ વસે છે, ત્યાં પણ સ્ફટિકના સ્તંભોથી શોભિત એક સુંદર ઘર હતું.
અગુરુદ્રવકસ્તૂરીચંદ્ર કુંકુમચર્ચિતા । ભિત્તિર્યસ્ય ચ સંતાનકુસુમામોદસૌષ્ઠવમ્
તે ઘરની દિવાલો અગર, કંપુર, કસ્તૂરી અને કુંકુમથી લિપાઈ હતી; પારિજાત ફૂલોની સુગંધથી વાતાવરણ આનંદમય હતું.
કસ્તૂરિકા પુષ્પરસ સમુત્સેચિતભૂતલમ્ । સૂક્ષ્મ સુશ્વેતવિવિધવિતાનપરિશોભિતમ્
ભૂમિ કસ્તૂરી અને ફૂલોના રસથી છાંટવામાં આવી હતી, અને નાજુક, શુદ્ધ, વિવિધ છાંયાવાળાં તંબુઓથી શોભિત હતી.
અંગણં શોભિત મહાકદલીપૂગશોભિતમ્ । સમીપસરસીજાત મંજુકૂજન્મધુવ્રતમ્
આંગણું મહા કદળી અને સુપારીના વૃક્ષોથી શોભિત હતું, નજીકના સરોવરમાં મધમાખીઓ કમળમાં મીઠું ગુંજતી હતી.
પાટીરતરુસંભૂત ગંધપૂરિતદિઙ્મુખમ્ । શિક્ષાગીતકૃતાલ્હાદ ગીતપૂરિતદિઙ્મુખમ્
પાટીરના વૃક્ષોથી ફેલાયેલી સુગંધથી દિશાઓ ભરાઈ ગઈ હતી, સંગીત શિખામણથી આનંદ અને ગીતોથી વાતાવરણ ગુંજી ઉઠ્યું હતું.
નિદાઘજનિતાતાપ નાશયંત્રવિનિર્મિતમ્ । કદલીદલસંચ્છાદિ પાવકાકલ્પિતચ્છદમ્
ઉનાળાની ગરમી દૂર કરવા માટે બનાવેલું, તેના છાપરાં કદળીના પાંદડાં અને અગ્નિથી સુરક્ષિત ઘાસથી ઢંકાયેલું હતું.
પાટીરતરુસુસ્નિગ્ધ સાંદ્ર દ્વારકપાટકમ્ । સૌગંધિકમહામોદિ કલ્પિતાંતર ભિત્તિકમ્
પાટીરના વૃક્ષથી બનેલા મજબૂત અને ચમકદાર દરવાજા, અંદરની દિવાલો સુગંધ અને આનંદદાયી સુવાસથી શોભિત હતી.
ઈશાનભાગસુભગ રતિકલ્પિત વેદિકમ્ । હાટિકાકલ્પિતપદં વિચિત્રવેદિકાયુતમ્
ઈશાન દિશામાં સુંદર રાસ માટે બનાવેલી વેદિકા હતી, હાટકીઓથી બનાવેલો પાટો અને વિવિધ વેદિકાઓથી શોભિત હતી.
સુસ્નિગ્ધનિ બિડચ્છાયં વટમૂલોપકલ્પિતમ્ । પ્રસૂનકદલીખંડ સરોભિઃ પ્રાંતશોભિતમ્
વટના મૂળ નીચે ઠંડક અને છાંયાવાળું સ્થાન હતું, કદળીના ફૂલો અને સરોવરોના કિનારે સુંદરતા છવાઈ હતી.
મહાવટાગ્રસંલગ્ન તુષારિતપયોધરમ્ । નાકોપવનસંપન્ન વિચિત્રારામ શોભિતમ્
મહા વટના શિખરે વાદળો ઠંડક આપે છે, સ્વર્ગના ઉદ્યાન જેવી વિવિધ બાગોથી ઘર શોભિત હતું.
વાપીકૂપતડાગાદ્યમનેકવનશોભિતમ્ । મંદં મંદં વવૌ વાયુર્યત્ર ગેહે સુખપ્રદઃ
વાપી, કૂવો, તળાવ અને અનેક વનોથી ઘર શોભિત હતું; ત્યાં હંમેશા હળવો અને સુખદ પવન વહેતો હતો.
વાદિન્યશ્ચારુસર્વાંગ્યો વાદ્યાનિ સ્મરસંપદઃ । વીણાં વેણું ત્રિવેણું ચ વાદયંતિ વરાંગનાઃ
ત્યાં સુંદર શરીરવાળી સ્ત્રીઓ પ્રેમથી ભરપૂર વાદ્ય વગાડતી, શ્રેષ્ઠ નારીઓ વીણા, વાંસળી અને ત્રિવાંસળી વગાડતી હતી.
તૌર્ય્યત્રિકકૃતો નાર્ય્યશ્ચતુર્દિક્ષુ તથોર્દ્ધ્વતઃ । સુવર્ણાદિકપાત્રેષુ વટકા ભસ્મનઃ શુભાઃ
ચારેય દિશામાં અને ઉપર સંગીત અને નૃત્યમાં નિપુણ સ્ત્રીઓ ઉભી રાખવામાં આવી હતી; સુવર્ણ અને અન્ય ધાતુના વાસણોમાં શુભ ભસ્મના ગોળા મુકવામાં આવ્યા હતા.
વાસિતાઃ સર્વગંધૈશ્ચ સુધૂપૈરપિ ધૂપિતાઃ । કુશગ્રથિતસંઘાશ્ચ અક્ષમાલાશ્ચ કોટિશઃ
આ ભસ્મના ગોળા સર્વ પ્રકારની સુગંધોથી સુગંધીત અને ઉત્તમ ધૂપથી ધૂપાવવામાં આવ્યા હતા; કુશના ગાંઠથી બંધાયેલા ગાંઠડા અને લાખો જપમાળાઓ પણ ત્યાં રાખવામાં આવી હતી.
કૃષ્ણાજિનસહસ્રાણિ બહિઃ પ્રાંતે સ્થિતાનિ ચ । એતાદૃશે ગૃહવરે દેવવંદ્યો મુનીશ્વરઃ
બહાર અને કિનારાઓ પર હજારો કાળાં કૃષ્ણમૃગના ચામડાં bichાવ્યા હતા; આવા સુંદર ગૃહમાં દેવતાઓ પણ પૂજતા એવા મહર્ષિ નિવાસ કરતા હતા.
કર્પૂરાદીંશ્ચ સંસ્થાપ્ય ચતુર્દિક્ષુ મુનીશ્વરઃ । પાટીરપીઠે કર્પૂરસિંહાસનમકલ્પયત્
મહર્ષિએ ચારેય દિશામાં કપૂર અને અન્ય વસ્તુઓ મૂકીને, લાકડાની પાટ પર કપૂરથી બનેલું સિંહાસન તૈયાર કર્યું.
સૂક્ષ્મં શ્વેતં ચ સુસ્રિગ્ધમાવૃત્તં ઘનસારકૈઃ । સુગંધવાસિતજલૈઃ સ્નાપ્ય ક્ષીરેણ શંકરમ્
તેણે સુક્ષ્મ, સફેદ અને સારી રીતે તેલ લગાવેલી વસ્ત્રોથી, ઘન અગરુથી વળેલી, સુગંધિત પાણી અને દૂધથી શંકરને સ્નાન કરાવ્યું.
અન્યૈશ્ચ વૈદિકૈર્મંત્રૈઃ સ્નાપયિત્વા સદાશિવમ્ । દારુચંદ્રોપપીઠે તુ વસ્ત્રપીઠં નિધાય ચ । પાત્રિકામગ્રતઃ સ્થાપ્ય સ્થાપયિત્વા દલેષ્વમૂન્
બીજા વૈદિક મંત્રોથી સદા શિવને સ્નાન કરાવ્યા પછી, લાકડાની પાટ પર વસ્ત્ર પાથરી, આગળ નાનું વાસણ મૂકી, એ સામગ્રી પાંખડીઓ પર ગોઠવી.
એકસ્મિન્નક્ષતાઃ પાત્રે અન્યસ્મિન્સતિલાક્ષતાઃ । પંચગંધકમેકસ્મિન્નન્યસ્મિન્નષ્ટગંધકમ્
એક વાસણમાં અખંડિત અક્ષત, બીજા વાસણમાં તલમિશ્રિત અક્ષત, ત્રીજા વાસણમાં પાંચ પ્રકારની સુગંધ, અને ચોથા વાસણમાં આઠ પ્રકારની સુગંધ રાખવામાં આવી.
કાશ્મીરં મૃગનાભિં તુ કર્પૂરં ચંદનં તથા । પાત્રેષ્વન્યેષુ વિન્યસ્ય પૂજાસ્થાને પ્રકલ્પ્ય ચ
કشمીરનું કુંકુ, કસ્તૂરી, કપૂર અને ચંદન બીજા વાસણોમાં મૂકી, પૂજાના સ્થાન પર ગોઠવવામાં આવ્યા.
નાનાવરણમાર્ગેણ પૂજા તત્ર વિધીયતે । લિંગમધ્યે સ્થિતો દેવઃ પંચવક્ત્રઃ સદાશિવઃ
વિવિધ આવરણો દ્વારા ત્યાં પૂજા કરવામાં આવે છે; લિંગના મધ્યમાં પાંચ મુખવાળા સદા શિવ દેવ સ્થિત છે.
તસ્ય પ્રાવરણં લિંગં શક્તિસ્તસ્ય વિધીયતે । શક્તેરાવરણં વિષ્ણુર્વિષ્ણોરાવરણં વિધિઃ
લિંગ એનું પ્રથમ આવરણ છે; તેની શક્તિ એનું આવરણ છે; શક્તિનું આવરણ વિષ્ણુ છે અને વિષ્ણુનું આવરણ વિધાતા છે.
બ્રહ્મપ્રાવરણં ચંદ્રસ્તસ્ય સૂર્યસ્તતઃ શ્રુતિઃ । દિગ્દેવતાસુ તદ્ગુપ્તિસ્તાસામાવરણં દિશઃ
વિધાતા પર ચંદ્રનું આવરણ છે, પછી સૂર્ય, પછી વેદોનું આવરણ આવે છે; દિશાના દેવતાઓમાં તેમની રક્ષા તરીકે દિશાઓ આવરણ રૂપે છે.
દિશામાવરણં શંભુસ્તસ્ય ચાવરણં ગુણાઃ । દશપ્રાવરણં હ્યેતચ્છિવલિંગાર્ચનં શુભમ્
દિશાઓનું આવરણ શંભુ છે અને શંભુનું આવરણ ગુણો છે; આ દસ આવરણો સાથે શુભ શિવલિંગની આરાધના થાય છે.