હૈતુકો નાસ્તિકો યસ્તુ સ નરો નિરયાલયઃ । મનસા યોઽન્યભાવેન વચસા ચાન્યથા વદેત્
જે તર્ક કરીને નાસ્તિક બને છે, એવો માણસ નરકવાસી બને છે. અને જે મનમાં એક રાખે છે, પણ બોલે બીજું—
હૃદયં કલુષં કુર્યાત્સ નરો નરકે વસેત્ । અવમન્ય ચ યે યાંતિ ભગવત્કીર્તનં નરાઃ
જે પોતાનું હૃદય દુષિત કરે છે, એવો માણસ નરકમાં વસે છે. અને જે ભગવાનના કીર્તન સમયે અવમાનના કરે છે—
તે યાંતિ નરકં ઘોરં તેન પાપેન કર્મણા । પશ્યંતો ભગવદ્દ્વારં નામશાસ્ત્ર પરિચ્છદમ્
જે લોકો એ પાપી કર્મથી ભયાનક નરકમાં જાય છે, તેઓ ભગવાનના દ્વાર અને ધર્મગ્રંથોની સામગ્રીને જોઈને પણ ત્યાં જાય છે.
અકૃત્વા તત્પ્રણામાદિ તે યાંતિ નરકૌકસઃ । વિનાપરાધેન નરાઃ કૃત્વા પત્ન્યધિવેદનમ્
જે લોકો ત્યાં પ્રણામ વગેરે કર્યા વિના જાય છે, તેઓ પણ નરકમાં જાય છે; અને જે પુરુષો પોતાની પત્નીને કોઈ દોષ વિના કડવી વાણી બોલે છે, તેઓ પણ નરકવાસી બને છે.
ત્યજંતિ સુકલત્રં યે તે યાંતિ નરકે નરાઃ । ન શૃણોતિ ગુરોર્વાક્યં ધર્મશાસ્ત્રં ચ યો નરઃ
જે પુરુષો સારા સ્વભાવવાળી પત્નીને ત્યાગે છે, તેઓ નરકમાં જાય છે; અને જે ગુરુના વચન કે ધર્મશાસ્ત્ર સાંભળતા નથી, તે પણ નરકમાં જાય છે.
પરેષાં ચેતસઃ ક્લેશકારી નિરયગો ભવેત્ । પશ્યતાં બંધુ બાલાનાં પ્રકર્ષી મિષ્ટમશ્નુતે
જે બીજાના મનને દુઃખ આપે છે, તે નરકવાસી બને છે; અને પોતાના સંબંધીઓ અને બાળકો સામે રહીએ ત્યારે પણ જે આનંદમાં મગ્ન રહે છે, તે પણ પાપી ગણાય છે.
સ યાતિ નરકં ઘોરં કેવલોદરપૂરકઃ । તુલા મકર મેષેષુ પ્રાતઃ સ્નાનં ન યશ્ચરેત્
જે માત્ર પોતાનું પેટ ભરવામાં જ લાગેલો રહે છે, તે ભયાનક નરકમાં જાય છે; અને જે તુલા, મકર કે મેષ રાશિમાં સવારના સમયે સ્નાન કરતું નથી, તે પણ નરકમાં જાય છે.
નદ્યાદિષુ ચ નાસ્તિક્યસ્તસ્ય સ્યાન્નરકાલયઃ । વૈષ્ણવં જનમાલોક્ય નાભ્યુત્થાનં કરોતિ યઃ
નદી વગેરે સ્થળોએ જે નિષ્ઠાવાન નથી, તેનું નિવાસ પણ નરકમાં જ છે; અને જે વિષ્ણુભક્તને જોઈને પણ ઊભો થતો નથી, તે પણ નરકમાં જાય છે.
પ્રણયાદરતો વિપ્ર સ નરો નરકાતિથિઃ । કાષ્ઠૈર્વા શંકુભિર્વાપિ શૂલૈરશ્મભિરેવ ચ
હે બ્રાહ્મણ, જે માણસ પ્રેમ અને આદરથી અભિવાદન કરતો નથી, તે નરકનો મહેમાન બને છે; અને જે લાકડાં, કાંટા, ભાલા કે પથ્થરો વડે રસ્તો અટકાવે છે, તે પણ પાપી છે.
યે માર્ગાંશ્ચૈવ રુંધંતિ તે વૈ નિરયગામિનઃ । આદ્યં પુરુષમીશાનં સર્વલોકમહેશ્વરમ્
જે લોકો રસ્તાઓને આવી રીતે અટકાવે છે, તેઓ ચોક્કસ નરકમાં જાય છે; અને જે સર્વલોકના મહેશ્વર, પરમપુરુષનું ચિંતન કરતા નથી, તેઓ પણ નરકમાં જાય છે.
ન ચિન્તયંતિ યે વિષ્ણું તે વૈ નિરયગામિનઃ । ક્ષેત્રવૃત્તિ ગૃહચ્છેદં પ્રીતિચ્છેદં ચ યે નરાઃ
જે લોકો વિષ્ણુનું સ્મરણ કરતા નથી, તેઓ ચોક્કસ નરકમાં જાય છે; અને જે પુરુષો ખેતરો, ઘર કે પ્રેમના સંબંધો તોડી નાખે છે, તેઓ પણ પાપી છે.
આશાચ્છેદં ચ કુર્વંતિ તે નરા નરકૌકસઃ । આગતાન્ભોજનાર્થં ચ બ્રાહ્મણાન્વૃત્તિકર્શિતાન્
જે પુરુષો આશા તોડી નાખે છે, તેઓ પણ નરકવાસી બને છે; અને જે મૂર્ખ ભોજન માટે આવેલા, જીવનથી થાકેલા બ્રાહ્મણોની પરીક્ષા કરે છે, તે પણ પાપી છે.
યઃ પરીક્ષેત મૂઢાત્મા સ જ્ઞેયો નરકાતિથિઃ । અનાથં વૈષ્ણવં દીનં રોગાર્તં વૃદ્ધમેવ ચ
જે મૂર્ખ એ રીતે પરીક્ષા કરે છે, તેને નરકનો મહેમાન સમજવો જોઈએ; અને જે અનાથ, વિષ્ણુભક્ત, ગરીબ, રોગી કે વૃદ્ધ પર દયા નથી કરતો, તે પણ પાપી છે.
નાનુકંપંતિ યે મૂઢાસ્તે વૈ નિરયગામિનઃ । નિયમાંસ્તુ સમાદાય યે પશ્ચાદજિતેંદ્રિયાઃ
જે મૂર્ખો દયા નથી કરતા, તેઓ ચોક્કસ નરકમાં જાય છે; અને જે લોકો નિયમો લઈને પણ પછી ઇન્દ્રિયોને વશ ન રાખી તેને તોડી નાખે છે, તેઓ પણ પાપી છે.
વિલોપયંતિ તાન્ભૂયસ્તે વૈ નિરયગામિનઃ । શૃણુ વિપ્ર યથા યાંતિ નરાઃ સ્વર્ગં દયાલવઃ
જે લોકો વારંવાર એવા નિયમો તોડી નાખે છે, તેઓ ચોક્કસ નરકમાં જાય છે; હવે સાંભળો, હે બ્રાહ્મણ, કે દયાળુ માણસો કેવી રીતે સ્વર્ગ પામે છે.
સમાસેનૈવ વક્ષ્યામિ કિંચિત્તે ગૌરવાદહમ્ । યેઽર્ચયંતિ હરિં દેવંજિષ્ણું વિષ્ણું સનાતનમ્
હું સંક્ષિપ્તમાં આ વાત માન આપીને કહું છું; જે લોકો હરિ, વિજયી, સનાતન વિષ્ણુની પૂજા કરે છે, તેઓ ધન્ય છે.
નારાયણમજં કૃષ્ણં વિષ્વક્સેનં ચતુર્ભુજમ્ । ધ્યાયંતિ પુરુષં દિવ્યમચ્યુતં યે સ્મરંતિ ચ
જે લોકો નારાયણ, અજન્મા, કૃષ્ણ, વિશ્વક્ષેન, ચતુર્ભુજ અને દિવ્ય, અક્ષય પુરુષનું ધ્યાન કરે છે અને સ્મરણ કરે છે, તેઓ પણ ધન્ય છે.
લભંતે તેઽચ્યુતસ્થાનં શ્રુતિરેષા પુરાતની । ઇદમેવહિ માંગલ્યમિદમેવ ધનાર્જનમ્
તેઓ અચ્યૂતનું સ્થાન પામે છે; આ પ્રાચીન શાસ્ત્રવાણી છે. ખરેખર, આ જ કલ્યાણ છે, આ જ સાચું ધન પ્રાપ્ત કરવાનો માર્ગ છે.
જીવિતસ્ય ફલં ચૈતદ્યદ્દામોદરકીર્તનમ્ । કીર્તનાદ્દેવદેવસ્ય વિષ્ણોરમિતતેજસઃ
જીવનનું સાચું ફળ તો દામોદરનું ગાન અને કીર્તન છે; દેવોમાંના દેવ, અનંત તેજવાળા વિષ્ણુનું ગાન કરવાથી જીવન પવિત્ર બને છે.
દુરિતાનિ વિલીયંતે તમાંસીવ દિનોદયે । ગાથાં ગાયંતિ યે નિત્યં વૈષ્ણવીં શ્રદ્ધયાન્વિતાઃ
પાપો એ રીતે વિઘટિત થાય છે જેમકે દિવસ ઊગે ત્યારે અંધકાર દૂર થાય છે; જે લોકો શ્રદ્ધાથી રોજ વૈષ્ણવ ગાથા ગાય છે, તેમના પાપો પણ દૂર થાય છે.
સ્વાધ્યાયનિરતા નિત્યં તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ । સર્વાન્ક્લેશાન્પરિત્યજ્ય વિષ્ણુમેવ સ્તુવંતિ યે
જે લોકો હંમેશા પોતાના અધ્યયનમાં તત્પર રહે છે, બધા દુઃખો છોડી દે છે અને માત્ર વિષ્ણુની જ સ્તુતિ કરે છે, તેઓ સ્વર્ગમાં જવા લાયક બને છે.
સ્વધર્મનિરતા ધીરાસ્તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ । વાસુદેવજપાસક્તાનપિ પાપકૃતો જનાન્
જે લોકો પોતાના ધર્મમાં અડગ અને ધીરજવાળા છે, તેઓ સ્વર્ગમાં જાય છે; અને વાસુદેવનું નામ જપવામાં લીન એવા પાપી લોકો પણ સ્વર્ગમાં જાય છે.
નોપસર્પન્તિ તાન્વિપ્ર યમદૂતાશ્ચ દારુણાઃ । નાન્યત્પશ્યન્તિ જંતૂનાં વિહાય હરિકીર્તનમ્
હે બ્રાહ્મણ, યમના ભયાનક દૂત એવા લોકો પાસે ક્યારેય નથી જતા; તેઓ જીવોમાં હરિની કીર્તિ સિવાય બીજું કંઈ જોતાં નથી.
સર્વપાપપ્રશમનં પ્રાયશ્ચિત્તં દ્વિજોત્તમ । યે યાચિતાઃ પ્રહૃષ્યંતિ પ્રિયં દત્વા વદંતિ ચ
હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, જે લોકો માગવામાં આવે ત્યારે આનંદથી પોતાનું પ્રિય વસ્તુ આપે છે અને મીઠું બોલે છે, તેઓ બધા પાપોનો નાશ કરે છે અને સાચું પ્રાયશ્ચિત્ત છે.
ત્યક્તદાનફલા યે ચ તે નરાઃસ્વર્ગગામિનઃ । વર્જયંતિ દિવાસ્વાપં નરાઃ સર્વસહાશ્ચ યે
જે લોકો દાનના ફળનો ત્યાગ કરે છે, તેઓ સ્વર્ગમાં જાય છે; અને જે લોકો દિવસમાં ઊંઘતા નથી અને બધું સહન કરે છે, તેઓ પણ સ્વર્ગમાં જાય છે.
પર્વણ્યાશ્રયભૂતા યે તે મર્ત્યાઃ સ્વર્ગગામિનઃ । દ્વિષતામપિ યે દોષાન્ન વદંતિ કદાચન
જે લોકો તહેવારના દિવસે ધાર્મિક આચરણમાં આશ્રય લે છે, તેઓ સ્વર્ગમાં જાય છે; અને જે લોકો પોતાના દુશ્મનોના પણ દોષ ક્યારેય નથી બોલતા, તેઓ પણ સ્વર્ગમાં જાય છે.
કીર્તયંતિ ગુણાંશ્ચૈવ તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ । યે પરેષાં શ્રિયં દૃષ્ટ્વા ન વિતપ્યંતિ મત્સરાત્
જે લોકો બીજાના ગુણોની પ્રશંસા કરે છે, તેઓ સ્વર્ગમાં જાય છે; અને જે લોકો બીજાની સમૃદ્ધિ જોઈને ઈર્ષ્યા કરીને દુઃખી થતા નથી, તેઓ પણ સ્વર્ગમાં જાય છે.
પ્રહૃષ્ટાશ્ચાભિનંદંતિ તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ । પ્રવૃત્તૌ ચ નિવૃત્તૌ ચ શ્રુતિશાસ્ત્રોક્તમેવ ચ
જે લોકો આનંદથી બીજાને અભિનંદન આપે છે, તેઓ સ્વર્ગમાં જાય છે; અને જે લોકો કર્મ અને નિવૃત્તિ બંનેમાં શાસ્ત્રોક્ત વાતોનું માન રાખે છે, તેઓ પણ સ્વર્ગમાં જાય છે.
આદરંતિ પ્રતીતા યે તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ । યસ્મિન્કસ્મિન્કુલે જાતા દયાવંતો યશસ્વિનઃ
જે લોકો શ્રદ્ધા અને સ્થિરતા ધરાવે છે, તેઓ સ્વર્ગમાં જાય છે; તેઓ કોઈ પણ કુળમાં જન્મ્યા હોય, જો તેઓ દયાળુ અને પ્રસિદ્ધ હોય તો.
સાનુક્રોશાઃ સદાચારાસ્તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ । યે પૂતાઃ પરદારાંશ્ચ કર્મણા મનસા ગિરા
જે લોકો દયાળુ અને સારા આચરણવાળા છે, તેઓ સ્વર્ગમાં જાય છે; અને જે લોકો બીજાની પત્નિ પ્રત્યે કર્મ, મન અને વાણીથી શુદ્ધ રહે છે, તેઓ પણ સ્વર્ગમાં જાય છે.