વિન્યસ્તા કંબુકંઠેઽસ્યા ભાતિ ગુંજાવલિ શુભા । પરોક્ષેપિ ચ કૃષ્ણસ્ય કાંતિભિશ્ચ સ્મરાર્દિતા
કાંસાના ગળે સુંદર ગુંજાની માળા શોભે છે; અને કૃષ્ણ નજરે ન હોય ત્યારે પણ એ તેમના રૂપની તીવ્ર તલપથી વ્યાકુળ રહે છે.
સખીભિર્વાદયંતીભિર્ગાયંતી સુસ્વરં પરમ્ । નર્ત્તયેત્પ્રિયવેષેણ વેષયિત્વા વધૂમિમામ્
સખીઓ સંગીત વગાડે અને મીઠા સ્વરે ગાય છે, ત્યારે એ પ્રિય વેશમાં આ વધૂને શણગારીને નૃત્ય કરે છે.
વારંવારં ચ ગોવિંદં ભાવેનાલિંગ્ય ચુંબતિ । પ્રિયાસૌ સર્વગોપીનાં કૃષ્ણસ્યાપ્યતિવલ્લભા
વારંવાર ભાવથી ગોવિંદને ભેટી અને ચુંબન કરે છે; એ સર્વ ગોપીઓમાં સૌથી પ્રિય અને કૃષ્ણને પણ અત્યંત વલ્લભ છે.
શ્વેતકેતોઃ સુતઃ કશ્ચિદ્વેદવેદાંગપારગઃ । સર્વમેવ પરિત્યજ્ય પ્રચંડં તપ આસ્થિતઃ
શ્વેતકેતુનો એક પુત્ર, જે વેદ અને તેના અંગોમાં પારંગત હતો, બધું ત્યજીને કઠોર તપસ્યા કરવા લાગ્યો.
મુરારેઃ સેવિતપદાં સુધામધુરનાદિનીમ્ । ગોવિંદસ્ય પ્રિયાં શક્તિં બ્રહ્મરુદ્રાદિદુર્ગમામ્
મુરારીના ચરણોમાં સેવા કરનાર, અમૃત જેવી મીઠી વાણી ધરાવનારી, ગોવિંદની પ્રિય શક્તિ, જે બ્રહ્મા, રુદ્ર અને બીજા દેવતાઓ માટે પણ અપ્રાપ્ય છે.
ભજંતીમેકભાવેન શ્રિયમેવ મનોહરામ્ । ધ્યાયઞ્જજાપ સતતં મંત્રમેકાદશાક્ષરમ્
જે એકાગ્ર ભાવથી માત્ર મનોહર શ્રીનું ભજન કરે છે, સતત ધ્યાનમાં રાખે છે અને અગિયાર અક્ષરવાળો મંત્ર જાપે છે.
હસિતં સકલં કૃત્વા બતમાયેષુ યોજયન્ । કાંત્યાદિભિર્હસંતીભિર્વાસયંત્યભિતો જગત્
જે સર્વેને આનંદિત કરી, તેમને માયામાં જોડે છે, અને પોતાની કાંતિ તથા અન્ય ગુણોથી જગતને ચમકતા જીવોથી ભરપૂર કરે છે.
વસંતે વસતેત્યેવં મંત્રાર્થં ચિંતયન્સદા । સોઽપિ કલ્પદ્વયેનૈવ સિદ્ધોઽત્ર જનિમાપ્તવાન્
'વસંતમાં વસે છે' એવો મંત્રનો અર્થ હંમેશાં મનમાં રાખીને, એ પુરુષે બે કલ્પના સાધનાથી આ જન્મમાં સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી.
સેયં બાલાયતે પુત્રી કૃશાંગી કુડ્મલસ્તની । મુક્તાવલિલસત્કંઠી શુદ્ધકૌશેયવાસિની
એ બાળા રૂપે દેખાય છે, પાતળી કાયાની, કૂમળા સ્તનો ધરાવનારી, મોતીની માળા ગળામાં પહેરેલી અને શુદ્ધ રેશમના વસ્ત્રોમાં સજ્જ છે.
મુક્તાચ્છુરિતમંજીરકંકણાંગદમુદ્રિકા । બિભ્રતી કુંડલે દિવ્યે અમૃતસ્રાવિણી શુભે
મોતીથી શોભતા પાયલ, કંકણ, બાંયડા અને વળી પહેરેલા છે, દિવ્ય કાનના કુંડળો ધારણ કર્યા છે, જે સુંદર છે અને અમૃત વહાવે છે.
વૃત્તકસ્તૂરિકાવેણી મધ્યે સિંદૂરબિંદુવત્ । દધાના ચિત્રકં ભાલે સાર્દ્ધં ચંદનચિત્રકૈઃ
ગોળ વાળની વેણી કસ્તૂરીથી સુગંધિત છે, મધ્યમાં સિંધૂરનું ટપકું છે, અને ભાળ પર રંગબેરંગી ચિત્રો તથા ચંદનના ટિકા સાથે શોભે છે.
યા સૈવ દૃશ્યતે શાંતા જપંતી પરમં પદમ્ । આસીચ્ચંદ્રપ્રભો નામ રાજર્ષિઃ પ્રિયદર્શનઃ
જે શાંત છે અને પરમ પદનો જાપ કરતી દેખાય છે; એ સમયે ચંદ્રપ્રભ નામનો સૌમ્ય અને સુંદર રાજર્ષિ હતો.
તસ્ય કૃષ્ણપ્રસાદેન પુત્રોઽભૂન્મધુરાકૃતિઃ । ચિત્રધ્વજ ઇતિ ખ્યાતઃ કૌમારાવધિ વૈષ્ણવઃ
કૃષ્ણની કૃપાથી, તેને મધુર સ્વરૂપ ધરાવતો પુત્ર થયો, જે ચિત્રધ્વજ નામે પ્રસિદ્ધ થયો અને બાળપણ સુધી વૈષ્ણવ રહ્યો.
સ રાજા સુસુતં સૌમ્યં સુસ્થિરં દ્વાદશાબ્દિકમ્ । આદેશયદ્દ્વિજાન્મંત્રં પરમષ્ટાદશાક્ષરમ્
એ રાજાએ પોતાના બાર વર્ષના સૌમ્ય અને સ્થિર પુત્રને, દ્વિજ પાસેથી પરમ અઢાર અક્ષરનો મંત્ર ગ્રહણ કરવા કહ્યું.
અભિષિચ્યમાનઃ સ શિશુર્મંત્રામૃતમયૈર્જલૈઃ । તત્ક્ષણે ભૂપતિં પ્રેમ્ણા નત્વોદશ્રુપ્રકલ્પિતઃ
જ્યારે એ બાળકને મંત્રરૂપ અમૃતથી ભરેલા જળથી અભિષેક કરવામાં આવ્યો, ત્યારે એણે રાજાને પ્રેમપૂર્વક વંદન કર્યું અને આંખોમાં આનંદના આંસુ છલકાયા.
તસ્મિન્દિને સ વૈ બાલઃ શુચિવસ્ત્રધરઃ શુચિઃ । હારનૂપુરસૂત્રાદ્યૈર્ગ્રૈવેયાંગદકંકણૈઃ
એ દિવસે એ બાળક શુદ્ધ વસ્ત્રો પહેરી, શુદ્ધ મનથી, હાર, પાયલ, સૂત્ર, માળા, બાંયડા અને કંકણોથી શોભિત હતો.
વિભૂષિતો હરેર્ભક્તિમુપસ્પૃશ્યામલાશયઃ । વિષ્ણોરાયતનં ગત્વા સ્થિત્વૈકાકી વ્યચિંતયત્
આ રીતે શોભાયમાન, નિર્મળ હૃદયથી હરિભક્તિનો સ્પર્શ કરીને, એ વિષ્ણુના મંદિરમાં ગયો અને એકલોજ ઊભો રહી ધ્યાનમાં તલીન થયો.
કથં ભજામિ તં ભક્તં મોહનં ગોપયોષિતામ્ । વિક્રીડંતં સદા તાભિઃ કાલિંદીપુલિને વને
હું કેવી રીતે એ મોહક ભક્તનું પૂજન કરું, જે ગોપીઓના પ્રિય છે અને હંમેશા કાળીદીનાં કિનારે વનમાં ગોપીઓ સાથે રમે છે?
ઇત્થમત્યાકુલમતિશ્ચિંતયન્નેવ બાલકઃ । અથાપપરમાં વિદ્યાં સ્વપ્નં ચ સમવાપ્યત
આ રીતે ખૂબ જ ઉલઝણમાં વિચારી રહ્યો હતો ત્યારે, એ બાળકને પરમ વિદ્યા અને સ્વપ્નમાં એક દ્રષ્ટાંત પ્રાપ્ત થયો.
આસીત્કૃષ્ણપ્રતિકૃતિઃ પુરતસ્તસ્ય શોભના । શિલામયી સ્વર્ણપીઠે સર્વલક્ષણલક્ષિતા
એના સામે સુંદર કૃષ્ણમૂર્તિ દેખાઈ, જે પથ્થરની હતી, સોનાના સિંહાસન પર બેઠેલી અને સર્વે શુભ લક્ષણોથી યુક્ત હતી.
સાભૂદિંદીવરશ્યામા સ્નિગ્ધલાવણ્યશાલિની । ત્રિભંગલલિતાકાર શિખંડી પિચ્છભૂષણા
એ ઇંદીવર જેવી શ્યામ, કોમળ સૌંદર્યથી ઝળહળતી, ત્રિભંગી ભંગીમા ધરાવતી અને મોરપાંખના મુકડા વડે શોભતી હતી.
કૂજયંતી મુદા વેણું કાંચનીમધરેઽર્પિતામ્ । દક્ષસવ્યગતાભ્યાં ચ સુંદરીભ્યાં નિષેવિતામ્
એ આનંદથી પોતાના હોઠે રાખેલી સુવર્ણ વાંસળી વગાડતી હતી અને એના ડાબે અને જમણે બે સુંદર દાસીઓ સેવા કરતી હતી.
વર્દ્ધયંતીં તયોઃ કામં ચુંબનાશ્લેષણાદિભિઃ । દૃષ્ટ્વા ચિત્રધ્વજઃ કૃષ્ણં તાદૃગ્વેષવિલાસિનમ્
ચિત્રધ્વજએ જોયું કે બંનેએ ચુંબન અને અંકલાગણીથી એકબીજાની ઇચ્છા વધારી હતી, અને કૃષ્ણ એવો રૂપ અને વેશ ધારણ કરીને આનંદ માણી રહ્યા હતા.
અવનમ્ય શિરસ્તસ્મૈ પુરો લજ્જિતમાનસઃ । અથોવાચ હરિર્દક્ષપાર્શ્વગાં પ્રેયસીં હસન્
ત્યારે હરિએ શરમથી માથું નમાવ્યું અને ડાબી બાજુએ ઊભેલી પોતાની પ્રિયાને હસતાં હસતાં કહ્યું.
સલજ્જં પરમં ચૈનં સ્વશરીરાસનાગતમ્ । નિર્માયાત્મસમં દિવ્યં યુવતીરૂપમદ્ભુતમ્
કૃષ્ણએ શરમાળપણે પોતાની સાથે બેઠેલી, પોતાને સમાન અને અદ્ભુત રૂપ ધરાવતી દિવ્ય યુવતીને પોતાનું પરમ રૂપ બતાવ્યું.
ચિંતયસ્વ શરીરેણ હ્યભેદં મૃગલોચને । અથો ત્વદંગતેજોભિઃ સ્પૃષ્ટસ્ત્વદ્રૂપમાપ્સ્યતિ
હરિએ કહ્યું: 'હરણાક્ષી, તું તેના શરીર સાથે એકરૂપતા વિચાર; પછી, તારા અંગોના તેજથી સ્પર્શાયેલી, તે તારો જ સ્વરૂપ ધારણ કરશે.'
તતઃ સા પદ્મપત્રાક્ષી ગત્વા ચિત્રધ્વજાંતિકમ્ । નિજાંગકૈસ્તદંગાનામભેદં ધ્યાયતી સ્થિતા
પછી કમળનેત્રાવાળી એ યુવતી ચિત્રધ્વજ પાસે ગઈ અને ત્યાં ઊભી રહીને પોતાના અંગો અને તેના અંગોની એકતા ધ્યાનમાં લીધી.
અથાસ્યાસ્ત્વંગતેજાંસિ તદંગં પર્યપૂરયન્ । સ્તનયોર્જ્યોતિષા જાતૌ પીનૌ ચારુપયોધરૌ
પછી તેના અંગોના તેજથી એ રૂપ પૂરું ભરાઈ ગયું; તેના સ્તનોના પ્રકાશથી બે સુંદર, ગોળ અને ભરી છાતીઓ પ્રગટ થઈ.
નિતંબજ્યોતિષા જાતં શ્રોણિબિંબં મનોહરમ્ । કુંતલજ્યોતિષા કેશપાશોઽભૂત્કરયોઃ કરૌ
એના નિતંબના તેજથી મનમોહક શરિર, વાળના તેજથી ઘાટા વાળ, અને હાથના તેજથી બે સુંદર હાથ ઉભા થયા.
સર્વમેવં સુસંપન્નં ભૂષાવાસઃ સ્રગાદિકમ્ । કલાસુ કુશલા જાતા સૌરભેનાંતરાત્મનિ
આ રીતે બધું જ સુંદર રીતે રચાયું—આભૂષણ, વસ્ત્ર, હાર વગેરે; એ કલાઓમાં નિપુણ બની અને અંદરથી સુગંધિત રહી.