સોઽપ્યતપ્યત્તપઃ કૃચ્છ્રં નિત્યં પત્રૈકભોજનમ્ । આશુસિદ્ધિકરં મંત્રં વિંશત્યર્ણં પ્રજપ્તવાન્
એ પણ કઠિન તપ કરતો, હંમેશા પાનખાં જ ખાતો અને વીસ દિવસ સુધી ઝડપથી સિદ્ધિ આપતો મંત્ર જપતો.
અનંતરં કામબીજાદધ્યારૂઢં તદેવ તુ । માયા તત્પુરતો વ્યોમ હંસાસૃગ્દ્યુતિચંદ્રકમ્
પછી, કામબિજથી સંયુક્ત મંત્રથી, તેના સામે આકાશમાં માયા, હંસ, લોહી, તેજ અને ચંદ્ર દેખાયા.
તતો દશાક્ષરં પશ્ચાન્નમોયુક્તં સ્મરાદિકમ્ । દધ્યૌ વૃંદાવને રમ્યે માધવીમંડપે પ્રભુમ્
પછી, તેણે આનંદદાયક વૃંદાવનમાં, માધવી મંડપમાં, ભગવાન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું અને દશ અક્ષરનું, અન્નમય તત્વથી યુક્ત, સ્મરણથી શરૂ થતું મંત્ર મનમાં ધારીને ધ્યાન કર્યું.
ઉત્તાનશાયિનં ચારુપલ્લવાસ્તરણોપરિ । કયાચિદતિકામાર્ત્ત બલ્લવ્યા રક્તનેત્રયા
તેણે ભગવાનને સુંદર કોયડાંની પાંદડીઓના પથારી પર પીઠ પર સુતેલા જોયા, અને એક ગોપી, જે અત્યંત કામવાસનાથી વ્યાકુળ હતી, લાલ આંખોથી તેમની સાથે હતી.
વક્ષોજયુગમાચ્છાદ્ય વિપુલોરઃ સ્થલં મુહુઃ । સંચુંબ્યમાનગંડાંતં તૃપ્યમાનરદચ્છદમ્
તે ગોપીએ પોતાના ઉન્નત સ્તનો વડે ભગવાનની વિશાળ છાતી ઢાંકી દીધી હતી અને વારંવાર તેમના ગાલ અને હોઠ ચુંબન કરીને ભગવાનના તેજસ્વી મુખના રસમાં તૃપ્ત થતી હતી.
કલયંતં પ્રિયાં દોર્ભ્યાં સહાસં સમુદાદ્ભુતમ્ । સ મુનિશ્ચ બહૂન્દેહાં સ્ત્યક્ત્વા કલ્પત્રયાંતરે
તેણે જોયું કે ભગવાન પોતાના હાથોથી પ્રિયાને ભેટી, બંને હસતાં અને અદ્ભુત આનંદમાં મગ્ન હતા; અને એ ઋષિ, ત્રણ કલ્પોમાં અનેક શરીરો ત્યજી, આગળ વધ્યો.
સારંગનામ્નો ગોપસ્ય કન્યાભૂચ્છુભલક્ષણા । રંગવેણીતિ વિખ્યાતા નિપુણા ચિત્રકર્મણિ
પછી તે બીજા યુગમાં સારંગ નામના ગોપના ઘરમાં શુભ લક્ષણોવાળી પુત્રી બની, રંગવેણી તરીકે પ્રસિદ્ધ થઈ, અને ચિત્રકામમાં nipuṇa બની.
યસ્યા દંતેષુ દૃશ્યંતે ચિત્રિતાઃ શોણબિંદવઃ । બ્રહ્મવાદી મુનિઃ કશ્ચિજ્જાબાલિરિતિ વિશ્રુતઃ
જેનાં દાંત પર લાલ રંગના બિંદુઓ ચિતરાયેલા દેખાતા હતા; અને ત્યાં જ જાબાલિ નામે એક બ્રહ્મવિદ્યા જાણનારો ઋષિ હતો.
સતપઃ સુરતો યોગી વિચરન્પૃથિવીમિમામ્ । સ એકસ્મિન્મહારણ્યે યોજનાયુતવિસ્તૃતે
તે ઋષિ કઠિન તપસ્યા કરતો, ઇન્દ્રિયજિત અને યોગી હતો, સમગ્ર પૃથ્વી પર ફરતો; એક વખત, દસ હજાર योजन જેટલા વિશાળ મહાવનમાં ગયો.
યદૃચ્છયાગતોઽપશ્યદેકાં વાપીં સુશોભનામ્ । સર્વતઃ સ્ફાટિકાબંધતટાં સ્વાદુજલાન્વિતામ્
ત્યાં તે અચાનક એક સુંદર વાપી પાસે પહોંચ્યો, જેના કિનારા આખા સ્ફટિકથી બનેલા હતા અને જેમાં મીઠું પાણી ભરેલું હતું.
વિકાસિકમલામોદવાયુના પરિશીલિતામ્ । તસ્યાઃ પશ્ચિમદિગ્ભાગે મૂલે વટમહીરુહઃ
તે વાપી ફૂલેલા કમળની સુગંધવાળી પવનથી મહેકતી હતી; તેની પશ્ચિમ બાજુએ, મૂળ પાસે એક મોટો વટવૃક્ષ ઊભો હતો.
અપશ્યત્તાપસીં કાંચિત્કુર્વંતીં દારુણં તપઃ । તારુણ્યવયસાયુક્તાં રૂપેણાતિ મનોહરામ્
ત્યાં તેણે એક યુવાન તપસ્વિણીને જોયી, જે કઠોર તપસ્યા કરતી હતી, યુવાનીથી યુક્ત અને રૂપે ખૂબ જ મનમોહક હતી.
ચંદ્રાંશું સદૃશાભાસાં સર્વાવયવશોભનામ્ । કૃત્વા કટિતટે વામપાણિં દક્ષિણતસ્તદા
તે ચાંદની જેવી કાંતિથી ઝગમગતી, સર્વાંગે સુંદર હતી; ડાબો હાથ કમરે અને જમણો હાથ બાજુએ રાખેલો હતો.
જ્ઞાનમુદ્રાં ચ બિભ્રાણામનિમેષવિલોચનામ્ । ત્યક્તાહારવિહારાં ચ સુનિશ્ચલતયાસ્થિતામ્
તે જ્ઞાનમુદ્રા ધારણ કરતી, પલક ન ઝપકાવતી, ખોરાક અને વિહાર ત્યજી, સંપૂર્ણ સ્થિરતાથી બેઠેલી હતી.
જિજ્ઞાસુસ્તાં મુનિવરસ્તસ્થૌ તત્ર શતં સમાઃ । તદંતે તાં સમુત્થાપ્ય ચલિતાં વિનયાન્મુનિઃ
એ મહાન ઋષિ તેને જાણવાની ઇચ્છાથી ત્યાં સો વર્ષ સુધી ઊભો રહ્યો; અંતે, જ્યારે તે તપસ્વિણી જાગી, ત્યારે ઋષિએ વિનમ્રતાથી તેને ઊભી કરી.
અપૃચ્છત્કા ત્વમાશ્ચર્યરૂપે કિં વા ચરિષ્યસિ । યદિ યોગ્યં ભવેત્તર્હિ કૃપયા વક્તુમર્હસિ
ઋષિએ પૂછ્યું: 'હે આશ્ચર્યજનક રૂપાવાળી, તું કોણ છે? અહીં શું કરે છે? જો યોગ્ય હોય તો કૃપા કરીને મને કહો.'
અથાબ્રવીચ્છનૈર્બાલા તપસાતીવ કર્શિતા । બ્રહ્મવિદ્યાહમતુલા યોગીંદ્રૈર્યા વિમૃગ્યતે
પછી, તપસ્યાથી ક્ષીણ થયેલી બાળાએ ધીમી અવાજે કહ્યું: 'હું એ બેનમૂક્ય બ્રહ્મવિદ્યા છું, જેને મહાન યોગીઓ શોધે છે.'
સાહં હરિપદામ્ભોજકામ્યયા સુચિરં તપઃ । ચરામ્યસ્મિન્વને ઘોરે ધ્યાયંતી પુરુષોત્તમમ્
'હું શ્રીહરિના પદકમળની ઇચ્છાથી, આ ભયાનક વનમાં લાંબા સમયથી તપસ્યા કરી રહી છું અને પુરુષોત્તમનું ધ્યાન ધારી રહી છું.'
બ્રહ્માનંદેન પૂર્ણાહં તેનાનંદેન તૃપ્તધીઃ । તથાપિ શૂન્યમાત્માનં મન્યે કૃષ્ણરતિં વિના
'હું બ્રહ્માનંદથી પરિપૂર્ણ છું, એ આનંદથી મન તૃપ્ત છે; છતાં કૃષ્ણપ્રેમ વિના હું પોતાને ખાલી માનું છું.'
ઇદાનીમતિનિર્વિણ્ણા દેહસ્યાસ્ય વિસર્જ્જનમ્ । કર્ત્તુમિચ્છામિ પુણ્યાયાં વાપિકાયામિહૈવ તુ
'હવે હું સંપૂર્ણ નિરાશ થઈ, પુણ્ય માટે અહીં આ પવિત્ર વાપીમાં આ શરીર ત્યાગવા ઇચ્છું છું.'
તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્યા મુનિરત્યંતવિસ્મિતઃ । પતિત્વા ચરણે તસ્યાઃ કૃષ્ણોપાસાવિધિં શુભમ્
તેના શબ્દો સાંભળીને ઋષિ ખૂબ જ આશ્ચર્યચકિત થયા; તેણે તેના પગે વંદન કરીને કૃષ્ણની પૂજા કરવાની શુભ રીત વિશે પૂછ્યું.
પપ્રચ્છ પરમપ્રીતસ્ત્યક્ત્વાધ્યાત્મવિરોચનમ્ । તયોક્તં મંત્રમાજ્ઞાય જગામ માનસં સરઃ
ઋષિએ અત્યંત આનંદથી, બીજા બધા આધ્યાત્મિક ઉપાય છોડીને, તેના પાસેથી મંત્ર જાણ્યો અને પછી મનસરોવરમાં ગયા.
તતોઽતિદુશ્ચરં ચક્રે તપો વિસ્મયકારકમ્ । એકપાદસ્થિતઃ સૂર્યં નિર્નિમેષં વિલોકયન્
પછી તેણે અત્યંત કઠિન અને આશ્ચર્યજનક તપ કર્યું—એક પગ પર ઊભા રહીને, પલક ન મારતા સૂર્યને નિહાળતા.
મંત્રં જજાપ પરમં પંચવિંશતિવર્ણકમ્ । દધ્યૌ પરમભાવેન કૃષ્ણમાનંદરૂપિણમ્
તેણે પચ્ચીસ અક્ષરનો શ્રેષ્ઠ મંત્ર જપ્યો અને પરમ ભક્તિથી આનંદરૂપ કૃષ્ણનું ધ્યાન કર્યું.
ચરંતં વ્રજવીથીષુ વિચિત્રગતિલીલયા । લલિતૈઃ પાદવિન્યાસૈઃ ક્વણયંતં ચ નૂપુરમ્
તેણે કૃષ્ણને વ્રજની ગલીઓમાં રમતાં, અદભુત અને રમૂજી પગલાં ભરતાં, અને પાયલના ઘંટ વગાડતાં જોયા.
ચિત્રકંદર્પચેષ્ટાભિઃ સસ્મિતાપાંગવીક્ષિતૈઃ । સંમોહનાખ્યયા વંશ્યા પંચમારુણચિત્રયા
કૃષ્ણ મનમોહક હાવભાવથી, મીઠા સ્મિત અને તિરછા નજરથી સૌને મોહી લેતા, અને પાંચ લાલ રંગોથી શોભતા 'સંમોહન' નામના વાંસળીથી મોહક ધ્વનિ કરાવતા દેખાયા.
બિંબૌષ્ઠપુટચુંબિન્યા કલાલાપૈર્મનોજ્ઞયા । હરંતં વ્રજરામાણાં મનાંસિ ચ વપૂંષિ ચ
કૃષ્ણના બિંબફળ જેવા હોઠ વાંસળીના મુખ પર મૂકીને મીઠા રાગ વગાડતા, અને વ્રજની સ્ત્રીઓના મન અને શરીર મોહી લેતા.
શ્લથન્નીવીભિરાગત્ય સહસાલિંગિતાંગકમ્ । દિવ્યમાલ્યાંબરધરં દિવ્યગંધાનુલેપનમ્
ગૂંથેલા વસ્ત્રોથી શોભાયમાન, દૈવી ફૂલમાળા અને સુગંધિત લિપનથી સજ્જ, અને અચાનક આસપાસની ગોપીઓના વળગણથી ઘેરાયેલા કૃષ્ણ.
શ્યામલાંગપ્રભાપૂર્ણૈર્મોહયંતં જગત્ત્રયમ્ । સ એવં બહુદેવેન સમુપાસ્ય જગત્પતિમ્
શ્યામવર્ણ અને તેજસ્વી અંગોથી, ત્રણેય લોકને મોહી લેતા, ઋષિએ લાંબા સમય સુધી શ્રદ્ધાપૂર્વક જગતના સ્વામીની ઉપાસના કરી.
નવકલ્પાંતરે જાતા ગોકુલે દિવ્યરૂપિણી । કન્યા પ્રચંડનામ્નસ્તુ ગોપસ્યાતિ યશસ્વિનઃ
નવા કલ્પમાં, ગોકુલમાં પ્રસિદ્ધ ગોપ પ્રચંડની દૈવી રૂપાળી પુત્રી જન્મી.