કુંકુમૈઃ સિતરક્તાદ્યૈશ્ચતુર્દિક્ષુ સમાકુલૈઃ । શુક્લં ચતુર્ભુજં વિષ્ણું પશ્ચિમે દ્વારપાલકમ્
ચારેય દિશામાં કુંકુમ, સફેદ, લાલ અને અન્ય રંગોની ઢગલીઓ છે; પશ્ચિમ બાજુએ સફેદ, ચાર હાથવાળો વિષ્ણુ દ્વારપાલ તરીકે ઊભો છે.
શંખચક્રગદાપદ્મકિરીટાદિ વિભૂષિતમ્ । રક્તં ચતુર્ભુજં પદ્મશંખચક્રગદાયુધમ્
તે શંખ, ચક્ર, ગદા, કમળ, મુગટ અને અન્ય આભૂષણોથી શોભાયમાન છે; લાલવર્ણ, ચાર હાથવાળો, કમળ, શંખ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનાર છે.
કિરીટકુંડલોદ્દીપ્ત દ્વારપાલકમુત્તરે । ગૌરં ચતુર્ભુજં વિષ્ણું શુખચક્રગદાયુધમ્
ઉત્તર દ્વારે મુગટ અને કુંડળથી તેજસ્વી દ્વારપાલ ઊભો છે; ગૌરવર્ણ, ચાર હાથવાળો વિષ્ણુ, શંખ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનાર છે.
કિરીટકુંડલાદ્યૈશ્ચ શોભિતં વનમાલિનમ્ । પૂર્વદ્વારે દ્વારપાલં ગૌરં વિષ્ણું પ્રકીર્તિતમ્
મુગટ, કુંડળ અને અન્ય આભૂષણોથી શોભાયમાન, વનમાલા ધારણ કરનાર, પૂર્વ દ્વારે ગૌરવર્ણ વિષ્ણુ દ્વારપાલ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે.
કૃષ્ણવર્ણં ચતુર્બાહું શંખચક્રાદિભૂષણમ્ । દક્ષિણદ્વારપાલં તુ શ્રીવિષ્ણુંકૃષ્ણવર્ણકમ્
દક્ષિણ બારના રક્ષક તરીકે, શ્યામવર્ણ, ચાર હાથવાળો, શંખ, ચક્ર અને અન્ય આભૂષણોથી શોભિત શ્રી વિષ્ણુ છે.
શ્રીકૃષ્ણચરિતં હ્યેતદ્યઃ પઠેત્પ્રયતઃ શુચિઃ । શૃણુયાદ્વાપિ યો ભક્ત્યા ગોવિંદે લભતે રતિમ્
જે શુદ્ધ મનથી અને ભક્તિપૂર્વક શ્રીકૃષ્ણના આ ચરિત્રને વાંચે છે કે શ્રવણ કરે છે, તેને ગોવિંદમાં પ્રેમ પ્રાપ્ત થાય છે.
ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે પાતાલખંડે કૃષ્ણચરિતે સપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે મહાન પદ્મપુરાણના પાતાળખંડમાં કૃષ્ણચરિતનું સિત્તેરમું અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.
ઈશ્વર ઉવાચ-। તદેકાગ્રમના ભૂત્વા શૃણુ દેવિ વરાનને । આસીદુગ્રતપા નામ મુનિરેકો દૃઢવ્રતઃ
ઈશ્વરે કહ્યું: હે દેવી, એકાગ્ર ચિત્તથી સાંભળો. એક ઉગ્રતપા નામનો ઋષિ હતો, જે દૃઢ વ્રતવાળો હતો.
સાગ્નિકો હ્યગ્નિભક્ષશ્ચ ચચારાત્યદ્ભુતં તપઃ । જજાપ પરમં જાપ્યં મંત્રં પંચદશાક્ષરમ્
તે અગ્નિ સાથે યજ્ઞ કરતો અને અગ્નિમાં અર્પિત થયેલું જ ભોજન કરતો, અને સર્વોત્તમ પંદર અક્ષરનો મંત્ર જપતો.
કામમંત્રેણ પુટિતં કામં કામવરપ્રદાત્ । કૃષ્ણાયેતિ પદં સ્વાહા સહિતં સિદ્ધિદં પરમ્
કામબિજથી સંયુક્ત, ઇચ્છિત ફળ આપતો, 'કૃષ્ણાય સ્વાહા' એવો મંત્ર સર્વોચ્ચ સિદ્ધિ આપતો હતો.
દધ્યૌ ચ શ્યામલં કૃષ્ણં રાસોન્મત્તં વરોત્સુકમ્ । પીતપટ્ટધરં વેણું કરેણાધરમર્પિતમ્
તે શ્યામવર્ણના, રસમાં મસ્ત, વરદાન માટે આતુર, પીળા વસ્ત્રધારી કૃષ્ણનું ધ્યાન કરતો, જે હાથમાં વાંસળી હોઠે લગાવતો.
નવયૌવનસંપન્નં કર્ષંતં પાણિના પ્રિયામ્ । એવં ધ્યાનપરઃ કલ્પશતાંતે દેહમુત્સૃજન્
નવુંયૌવનથી ભરપૂર, હાથથી પ્રિયાને આકર્ષતો, આવા ધ્યાનમાં લીન રહી, અનેક કલ્પો પછી તેણે શરીર ત્યાગ્યો.
સુનંદ નામ ગોપસ્ય કન્યાભૂત્સ મહામુનિઃ । સુનંદેતિ સમાખ્યાતા યા વીણાં બિભ્રતી કરે
એ મહામુનિ સુનંદ નામના ગોપની પુત્રી બની, જેને સુનંદા કહે છે અને જે હાથમાં વીણા ધારણ કરતી હતી.
મુનિરન્યઃ સત્યતપા ઇતિ ખ્યાતો મહાવ્રતઃ । સશુષ્કપત્રં ભુંક્તે યઃ પ્રજજાપ પરં મનુમ્
બીજો મહાન વ્રતવાળો ઋષિ, સત્યતપા તરીકે પ્રસિદ્ધ, સુકા પાનખાંથી જીવન નિર્વાહ કરતો અને શ્રેષ્ઠ મંત્રનો જપ કરતો.
રત્યંતં કામબીજેન પુટિતં ચ દશાક્ષરમ્ । સ પ્રદધ્યૌ મુનિવરશ્ચિત્રવેષધરં હરિમ્
કામબિજથી સંયુક્ત દસ અક્ષરનો મંત્ર જપતો એ મહાન ઋષિ ચિત્તરંગ વસ્ત્રધારી હરિનું ધ્યાન કરતો.
ધૃત્વા રમાયા દોર્વલ્લીદ્વિતયં કંકણોજ્જ્વલમ્ । નૃત્યંતમુન્મદંતં ચ સંશ્લિષ્યં તં મુહુર્મુહુઃ
રમાના હાથમાં તેજસ્વી કંકણ પહેરેલા, આનંદમાં નૃત્ય કરતા અને વારંવાર તેને ભેટતા.
હસંતમુચ્ચૈરાનંદતરંગં જઠરાંબરે । દધતં વેણુમાજાનુ વૈજયંત્યા વિરાજિતમ્
મોટેથી હસતા, આનંદની લહેરો પેટમાં, ઘૂંટણ સુધી વાંસળી પકડી અને વૈજયંતી માળાથી શોભતા.
સ્વેદાંભઃ કણસંસિક્ત લલાટવલિતાનનમ્ । ત્યક્ત્વા ત્યક્ત્વા સ વૈ દેહં તપસા ચ મહામુનિઃ
કપાળ પર પરસેવાના ટીપાંથી શોભતા, એ મહામુનિ તપ દ્વારા વારંવાર શરીર ત્યાગતા.
દશકલ્પાંતરે જાતો હ્યયં નંદવનાદિહ । સુભદ્ર નામ્નો ગોપસ્ય કન્યા ભદ્રેતિ વિશ્રુતા
દસ કલ્પ પછી, એ અહીં નંદવનમાં સુભદ્ર નામના ગોપની પુત્રી ભદ્રા તરીકે જન્મ્યા.
યસ્યાઃ પૃષ્ઠતલે દિવ્યં વ્યજનં પરિદૃશ્યતે । હરિધામાભિધાનસ્તુ કશ્ચિદાસીન્મહામુનિઃ
જેના પીઠ પર દિવ્ય પંખો દેખાય છે, એવા હરિધામા નામના મહાન ઋષિ હતા.
સોઽપ્યતપ્યત્તપઃ કૃચ્છ્રં નિત્યં પત્રૈકભોજનમ્ । આશુસિદ્ધિકરં મંત્રં વિંશત્યર્ણં પ્રજપ્તવાન્
એ પણ કઠિન તપ કરતો, હંમેશા પાનખાં જ ખાતો અને વીસ દિવસ સુધી ઝડપથી સિદ્ધિ આપતો મંત્ર જપતો.
અનંતરં કામબીજાદધ્યારૂઢં તદેવ તુ । માયા તત્પુરતો વ્યોમ હંસાસૃગ્દ્યુતિચંદ્રકમ્
પછી, કામબિજથી સંયુક્ત મંત્રથી, તેના સામે આકાશમાં માયા, હંસ, લોહી, તેજ અને ચંદ્ર દેખાયા.
તતો દશાક્ષરં પશ્ચાન્નમોયુક્તં સ્મરાદિકમ્ । દધ્યૌ વૃંદાવને રમ્યે માધવીમંડપે પ્રભુમ્
પછી, તેણે આનંદદાયક વૃંદાવનમાં, માધવી મંડપમાં, ભગવાન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું અને દશ અક્ષરનું, અન્નમય તત્વથી યુક્ત, સ્મરણથી શરૂ થતું મંત્ર મનમાં ધારીને ધ્યાન કર્યું.
ઉત્તાનશાયિનં ચારુપલ્લવાસ્તરણોપરિ । કયાચિદતિકામાર્ત્ત બલ્લવ્યા રક્તનેત્રયા
તેણે ભગવાનને સુંદર કોયડાંની પાંદડીઓના પથારી પર પીઠ પર સુતેલા જોયા, અને એક ગોપી, જે અત્યંત કામવાસનાથી વ્યાકુળ હતી, લાલ આંખોથી તેમની સાથે હતી.
વક્ષોજયુગમાચ્છાદ્ય વિપુલોરઃ સ્થલં મુહુઃ । સંચુંબ્યમાનગંડાંતં તૃપ્યમાનરદચ્છદમ્
તે ગોપીએ પોતાના ઉન્નત સ્તનો વડે ભગવાનની વિશાળ છાતી ઢાંકી દીધી હતી અને વારંવાર તેમના ગાલ અને હોઠ ચુંબન કરીને ભગવાનના તેજસ્વી મુખના રસમાં તૃપ્ત થતી હતી.
કલયંતં પ્રિયાં દોર્ભ્યાં સહાસં સમુદાદ્ભુતમ્ । સ મુનિશ્ચ બહૂન્દેહાં સ્ત્યક્ત્વા કલ્પત્રયાંતરે
તેણે જોયું કે ભગવાન પોતાના હાથોથી પ્રિયાને ભેટી, બંને હસતાં અને અદ્ભુત આનંદમાં મગ્ન હતા; અને એ ઋષિ, ત્રણ કલ્પોમાં અનેક શરીરો ત્યજી, આગળ વધ્યો.
સારંગનામ્નો ગોપસ્ય કન્યાભૂચ્છુભલક્ષણા । રંગવેણીતિ વિખ્યાતા નિપુણા ચિત્રકર્મણિ
પછી તે બીજા યુગમાં સારંગ નામના ગોપના ઘરમાં શુભ લક્ષણોવાળી પુત્રી બની, રંગવેણી તરીકે પ્રસિદ્ધ થઈ, અને ચિત્રકામમાં nipuṇa બની.
યસ્યા દંતેષુ દૃશ્યંતે ચિત્રિતાઃ શોણબિંદવઃ । બ્રહ્મવાદી મુનિઃ કશ્ચિજ્જાબાલિરિતિ વિશ્રુતઃ
જેનાં દાંત પર લાલ રંગના બિંદુઓ ચિતરાયેલા દેખાતા હતા; અને ત્યાં જ જાબાલિ નામે એક બ્રહ્મવિદ્યા જાણનારો ઋષિ હતો.
સતપઃ સુરતો યોગી વિચરન્પૃથિવીમિમામ્ । સ એકસ્મિન્મહારણ્યે યોજનાયુતવિસ્તૃતે
તે ઋષિ કઠિન તપસ્યા કરતો, ઇન્દ્રિયજિત અને યોગી હતો, સમગ્ર પૃથ્વી પર ફરતો; એક વખત, દસ હજાર योजन જેટલા વિશાળ મહાવનમાં ગયો.
યદૃચ્છયાગતોઽપશ્યદેકાં વાપીં સુશોભનામ્ । સર્વતઃ સ્ફાટિકાબંધતટાં સ્વાદુજલાન્વિતામ્
ત્યાં તે અચાનક એક સુંદર વાપી પાસે પહોંચ્યો, જેના કિનારા આખા સ્ફટિકથી બનેલા હતા અને જેમાં મીઠું પાણી ભરેલું હતું.