ચતુર્ભુજં તુ ચક્રાસિગદાશંખાંબુજાયુધમ્ । આદ્યંતરહિતં નિત્યં પ્રધાનં પુરુષોત્તમમ્
તેમને ચાર હાથ છે, જેમાં ચક્ર, તલવાર, ગદા, શંખ અને કમળ ધારણ કરેલા છે. તેઓ આરંભ અને અંતથી પરે, સદા અવિનાશી અને સર્વોત્તમ પુરુષ છે.
જ્યોતીરૂપં મહદ્ધામ પુરાણં વનમાલિનમ્ । પીતાંબરધરં સ્નિગ્ધં દિવ્યભૂષણભૂષિતમ્
તેમનું રૂપ તેજસ્વી અને મહાન પ્રકાશથી ભરપૂર છે, તેઓ પ્રાચીન છે, વનમાલા ધારણ કરે છે, પીળાં વસ્ત્ર પહેરે છે, મૃદુ સ્વભાવના છે અને દિવ્ય આભૂષણોથી શોભાયમાન છે.
દિવ્યાનુલેપનં રાજચ્ચિત્રિતાંગ મનોહરમ્ । રુક્મિણી સત્યભામા ચ નાગ્નજિતી સુલક્ષણા
દિવ્ય સુગંધિત લિપનથી અંકો શોભાયમાન અને આકર્ષક છે; તેમની સાથે રૂક્મિણી, સત્યભામા, નાગ્નજિતી અને શુભલક્ષણા હાજર છે.
મિત્રવિંદાનુવિંદા સુનંદા જાંબવતી પ્રિયા । સુશીલા ચાષ્ટમહિલા વાસુદેવપ્રિયાસ્તતઃ
મિત્રવિંદા, અનુવિંદા, સુનંદા, પ્રિય જાંબવતી અને સુશીલા—આ આઠ મહાન સ્ત્રીઓ વાસુદેવને અત્યંત પ્રિય છે.
ઉદ્ભ્રાજિતાઃ પારિષદા વૃતયોર્ભક્તિતત્પરાઃ । ઉત્તરે સુમહોદ્યાને હરિચંદનસંશ્રયે
ત્યાં ભક્તિ અને સેવા માટે સમર્પિત, તેજસ્વી સહચરગણ એકત્રિત છે; ઉત્તર તરફના વિશાળ બગીચામાં, હરિચંદનના સુગંધથી ભરપૂર છે.
તત્રાધસ્તુ સ્વર્ણપીઠે મણિમંડપમંડિતે । તન્મધ્યે હેમનિર્માણદલે સિંહાસનોજ્જવલે
ત્યાં નીચે, સોનાની પીઠ પર, મણિથી શોભાયમાન મંડપ છે; તેના મધ્યમાં, તેજસ્વી સોનાનું સિંહાસન છે.
તત્રૈવ સહ રેવત્યા સંકર્ષણ હલાયુધમ્ । ઈશ્વરસ્ય પ્રિયાનંતમભિન્નગુણરૂપિણમ્
ત્યાં રેવતી સાથે સંકર્ષણ, હલધારી, ભગવાનને અતિપ્રિય અને સ્વરૂપે તથા ગુણે સમાન, ઉપસ્થિત છે.
શુદ્ધસ્ફટિકસંકાશં રક્તાંબુજ દલેક્ષણમ્ । નીલપટ્ટધરં સ્નિગ્ધં દિવ્યભૂષાસ્રગંબરમ્
તેમનું રૂપ શુદ્ધ સ્ફટિક જેવું તેજસ્વી છે, આંખો લાલ કમળપાંખડી જેવી છે, તેઓ નીલા વસ્ત્ર પહેરે છે, મૃદુ સ્વભાવના છે અને દિવ્ય આભૂષણ, હાર અને વસ્ત્રોથી શોભાયમાન છે.
મધુપાને સદાસક્તં મધુઘૂર્ણિતલોચનમ્ । પ્રવીરદક્ષિણેભાગે મંજુનાભ્યંતરસ્થિતે
તેઓ હંમેશા મધમીઠું મદિરાપાનમાં રત છે, આંખો મદમાં લોભાયેલી છે; તેમના જમણે પ્રદ્યુમ્ન, તેજસ્વી અને મધ્યમાં બેઠેલા છે.
સંતાનવૃક્ષમૂલે તુ મણિમંદિરમંડિતમ્ । તન્મધ્યે મણિમાણિક્ય દિવ્યસિંહાસનોજ્જ્વલે
કામના વૃક્ષની છાયામાં મણિમય મહેલ શોભે છે; તેના મધ્યમાં મણિ અને માણિક્યથી બનેલું તેજસ્વી દિવ્ય સિંહાસન છે.
પ્રદ્યુમ્નં ચ રતી દેવં તત્રોપરિસુખસ્થિતમ્ । જગન્મોહનસૌંદર્ય્યસારશ્રેણીરસાત્મકમ્
ત્યાં પ્રદ્યુમ્ન, કામદેવ, પરમ આનંદમાં સ્થિત છે; તેઓ જગતને મોહિત કરનાર સૌંદર્યના સારરૂપ છે.
અસિતાંભોજપુંજાભમરવિંદદલેક્ષણમ્ । દિવ્યાલંકારભૂષાભિર્દિવ્યગંધાનુલેપનમ્
તેમનું રૂપ ઘેરા શ્યામ કમળના ગુચ્છ જેવું છે, આંખો કમળપાંખડી જેવી છે; તેઓ દિવ્ય આભૂષણોથી શોભાયમાન અને સ્વર્ગીય સુગંધિત લિપનથી અંકિત છે.
જગન્મુગ્ધીકૃતાશેષ સૌંદર્યાશ્ચર્યવિગ્રહમ્ । પૂર્વોદ્યાને મહારણ્યે સુરદ્રુમ સમાશ્રયે
તેમનું આશ્ચર્યજનક અને અદભુત સૌંદર્ય જગતને મોહિત કરે છે; પૂર્વ બગીચામાં, મહાન વનમાં, દેવવૃક્ષોની છાયામાં તેઓ સ્થિત છે.
તત્રાધસ્તુ સ્વર્ણપીઠે હેમમંડપમંડિતે । તસ્ય મધ્યે સ્થિરે રાજદ્દિવ્યસિંહાસનોજ્જ્વલે
ત્યાં નીચે, સોનાની પીઠ પર, સોનાની મંડપથી શોભાયમાન છે; તેના મધ્યમાં સ્થિર અને તેજસ્વી દિવ્ય સિંહાસન છે.
દિવ્યોષયાસમં શ્રીમદનિરુદ્ધં જગત્પતિમ્ । સાંદ્રાનંદઘનશ્યામં સુસ્નિગ્ધં નીલકુંતલમ્
દિવ્ય સ્ત્રીની સાથે શ્રીમદ અનિરુદ્ધ, જગતના સ્વામી, ઘેરા આનંદથી ભરપૂર, મેઘ જેવી ઘેરી શ્યામ કાયાથી અને તેજસ્વી નીલા વાળથી શોભે છે.
સુભ્રૂન્નતલતાભંગીં સુકપોલં સુનાસિકમ્ । સુગ્રીવં સુંદરં વક્ષો મનોહર મનોહરમ્
તેમની ભ્રૂઓ કોમળ લતાની વાંકડીઓ જેવી છે, ગાલ સુંદર છે, નાક સુમસત છે, ગળું મનોહર છે અને છાતી પણ આકર્ષક અને મોહક છે.
કિરીટિનં કુંડલિનં કંઠભૂષાવિભૂષિતમ્ । મંજુમંજીરમાધુર્યાદતિસૌંદર્ય વિગ્રહમ્
માથા પર મુગટ, કાનમાં કુંડળ અને ગળામાં ઝગમગતાં આભૂષણોથી શોભાયમાન, મનમોહક પાયલની મીઠી ઝણકારથી તેની અદભૂત સુંદરતા વધુ ઉજાગર થાય છે.
પ્રિયભૃત્યગણારાધ્યં યત્ર સંગીતકપ્રિયમ્ । પૂર્ણબ્રહ્મસદાનંદં શુદ્ધસત્વસ્વરૂપકમ્
પ્રિય સેવકોની ભક્તિથી પૂજાયમાન, સંગીત અને ગાનમાં આનંદ માણનાર, પૂર્ણ બ્રહ્મ અને શાશ્વત આનંદરૂપ, અને શુદ્ધ સત્વથી ભરપૂર છે.
તસ્યોર્દ્ધ્વે ચાંતરિક્ષે ચ વિષ્ણું સર્વેશ્વરેશ્વરમ્ । અનાદિમાદિચિદ્રૂપં ચિદાનંદં પરં વિભુમ્
તેના ઉપર, આકાશમાં, સર્વના સ્વામી એવા વિષ્ણુ છે, જે અનાદિ અને અનંત ચૈતન્યરૂપ, પરમ આનંદમય અને સર્વત્ર વ્યાપક છે.
ત્રિગુણાતીતમવ્યક્તં નિત્યમક્ષયમવ્યયમ્ । સમેઘપુંજમાધુર્યસૌંદર્યશ્યામવિગ્રહમ્
તે ત્રણ ગુણોથી પર છે, અવ્યક્ત, શાશ્વત, અવિનાશી અને અપરિવર્તનશીલ છે; તેનો રૂપ ઘનઘોર મેઘ જેવી શ્યામ અને અદભૂત સુંદરતા ધરાવે છે.
નીલકુંચિતસુસ્નિગ્ધ કેશપાશાતિસુંદરમ્ । અરવિંદદલસ્નિગ્ધ સુદીર્ઘચારુલોચનમ્
તેના વાળ ઘેરા નીલા, વળાંકયુક્ત અને તેજસ્વી છે, અત્યંત સુંદર છે; તેની આંખો કમળની પાંખડી જેવી લંબાયેલી, આકર્ષક અને ભીની છે.
કિરીટકુંડલોદ્ગંડ શુદ્ધસત્વાત્મભિર્વૃતમ્ । આત્મારામૈશ્ચ ચિદ્રૂપૈસ્તન્મૂર્તિધ્યાનતત્પરૈઃ
તેની આસપાસ મુગટ, કુંડળ અને ભવ્ય ગાલોથી શોભાયમાન શુદ્ધ હૃદયવાળા ભક્તો અને ચૈતન્યમય સ્વરૂપમાં તલીન રહેનારા ધ્યાનમગ્ન ભક્તો છે.
હૃદયારૂઢ તદ્ધ્ય્નૌર્નાસાગ્રન્યસ્તલોચનૈઃ । ક્રિયતેઽહૈતુકીભક્તિઃ કાયહૃદ્વૃત્તિભાષિતૈઃ
જેઓની નજર નાકના ટોચ પર સ્થિર છે અને હૃદયમાં ધ્યાનમાં લીન છે, તેઓ પોતાના કર્મ, વાણી અને શરીર-હૃદયની ભાવે નિઃસ્વાર્થ ભક્તિ અર્પે છે.
તત્સવ્યે યક્ષગંધર્વસિદ્ધવિદ્યાધરાદિભિઃ । સુકાંતૈરપ્સરઃસંઘૈર્નૃત્યસંગીતતત્પરૈઃ
તેના ડાબી બાજુએ યક્ષ, ગંધર્વ, સિદ્ધ, વિદ્યાધર અને અન્ય દેવો, તેમજ સુંદર અપ્સરાઓના સમૂહો, સૌ નૃત્ય અને સંગીતમાં તલીન છે.
તદંગભજનં કામં વાંછદ્ભિઃ કૃષ્ણલાલસૈઃ । તદગ્રે વૈષ્ણવૈઃ સર્વૈશ્ચાંતરિક્ષે સુખાસને
જે કૃષ્ણને પામવા તેની અંગસેવા કરવાની ઇચ્છા ધરાવે છે અને બધા વૈષ્ણવો, તે સૌ તેના સમક્ષ આકાશમાં સુખથી બેઠા છે.
પ્રહ્લાદનારદાદ્યૈશ્ચ કુમારશુકવૈષ્ણવૈઃ । જનકાદ્યૈર્લસદ્ભાવૈર્હૃદ્બાહ્ય સ્ફૂર્તિતત્પરૈઃ
પ્રહલાદ, નારદ અને અન્ય, તેમજ કુમાર, શુક અને જનક જેવા વૈષ્ણવો, સૌ ભક્તિથી તેજસ્વી અને આંતરિક-બાહ્ય અનુભવમાં તલીન છે.
પુલકાકુલસર્વાંગૈઃ સ્ફુરત્પ્રેમસમાકુલૈઃ । રહસ્યામૃતસંસિક્તૈરર્દ્ધયુગ્માક્ષરો મનુઃ
જેઓના આખા અંગોમાં રોમાંચ છે, પ્રેમથી વ્યાકુળ છે, ગુપ્ત અમૃતમાં સ્નાન કરે છે અને અર્ધઅક્ષર મંત્રનું જાપ કરે છે.
મંત્રચૂડામણિઃ પ્રોક્તઃ સર્વમંત્રૈકકારણમ્ । સર્વદેવસ્ય મંત્રાણાં કૈશોરં મંત્રહેતુકમ્
આ મંત્રને સર્વમંત્રોમાં શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે, સર્વ મંત્રોનું મૂળ કારણ છે અને દેવમંત્રોનું યુવાન રૂપ છે.
સર્વકૈશોરમંત્રાણાં હેતુશ્ચૂડામણિર્મનુઃ । જપં કુર્વંતિ મનસા પૂર્ણપ્રેમસુખાશ્રયાઃ
આ શ્રેષ્ઠ મંત્ર સર્વ યુવાન મંત્રોનું મૂળ છે; પૂર્ણ પ્રેમ અને આનંદમાં સ્થિત રહેનારા મનમાં તેનો જાપ કરે છે.
વાંછંતિ તત્પદાંભોજે નિશ્ચલં પ્રેમસાધનમ્ । તદ્બાહ્યે સ્ફટિકાદ્યુચ્ચ પ્રાવારે સુમનોહરે
તેઓ તેના કમળચરણોમાં અડગ પ્રેમસાધનાની ઇચ્છા રાખે છે; બહાર સુંદર અને ઊંચા સ્ફટિકના મંડપો છે, જે અતિમોહક છે.