તદા મુનિઃ પ્રહૃષ્ટાત્મા દેવાનાહ્વયદદ્ભુતાન્ । તે સર્વે તત્ક્ષણાત્પ્રાપ્તાઃ સ્વપરીવારસંવૃતાઃ
પછી ઋષિએ આનંદિત હૃદયથી અદ્ભુત દેવતાઓને બોલાવ્યા; અને બધા દેવતાઓ પોતાના પરિવાર સાથે તત્કાળ આવી ગયા.
પાર્વત્યુવાચ- યદાકર્ણનમેતસ્ય યે વા પારિષદાઃ પ્રભોઃ । તદહં શ્રોતુમિચ્છામિ કથયસ્વ દયાનિધે
પાર્વતી બોલ્યા: હે પ્રભુ, જે લોકો આનું શ્રવણ કરે છે અને જે પ્રભુના પરિષદ છે, તેમના વિષે હું સાંભળવા ઇચ્છું છું. કૃપા કરીને મને કહો, હે દયાના સાગર.
ઈશ્વર ઉવાચ। રાધયા સહ ગોવિંદં સ્વર્ણસિંહાસનેસ્થિતમ્ । પૂર્વોક્તરૂપલાવણ્યં દિવ્યભૂષાંબરસ્રજમ્
ઈશ્વરે કહ્યું: રાધાજી સાથે શ્રીગોવિંદ સુવર્ણ સિંહાસન પર બેસેલા છે, જેમનું રૂપ અને સૌંદર્ય પૂર્વે વર્ણવ્યું હતું, અને જેઓ દિવ્ય આભૂષણ, વસ્ત્ર અને માળાથી શોભાયમાન છે.
ત્રિભંગી મંજુ સુસ્નિગ્ધં ગોપીલોચનતારકમ્ । તદ્બાહ્યે યોગપીઠે ચ સ્વર્ણસિંહાસનાવૃતે
તેઓ ત્રિભંગી, મૃદુ અને મોહક મુદ્રામાં ઊભા છે, ગોપીઓના નયનતારા છે; અને બહાર યોગપીઠ પર સુવર્ણ સિંહાસનથી ઘેરાયેલા છે.
પ્રત્યંગરભસાવેશાઃ પ્રધાનાઃ કૃષ્ણવલ્લભાઃ । લલિતાદ્યાઃ પ્રકૃત્યંશા મૂલપ્રકૃતિરાધિકા
મૂળપ્રકૃતિ રાધિકા છે અને લલિતા વગેરે કૃષ્ણપ્રિયાઓ પ્રકૃતિના અંશરૂપે, કૃષ્ણના મુખ્ય પ્રિયાઓ તરીકે, તેમના અંગલગ્ન થઈને સ્થિત છે.
સંમુખે લલિતા દેવી શ્યામલા વાયુકોણકે । ઉત્તરે શ્રીમતી ધન્યા ઐશાન્યાં શ્રીહરિપ્રિયા
સામે લલિતા દેવી છે, વાયવ્ય દિશામાં શ્યામલા છે, ઉત્તર દિશામાં શ્રીમતી ધન્યા છે અને ઐશાન્ય દિશામાં શ્રીહરિપ્રિયા છે.
વિશાખા ચ તથા પૂર્વે શૈબ્યા ચાગ્નૌ તતઃ પરમ્ । પદ્મા ચ દક્ષિણે પશ્ચાન્નૈર્ઋતે ક્રમશઃ સ્થિતાઃ
પૂર્વ દિશામાં વિશાખા છે, અગ્નિકોણમાં શૈબ્યા છે, દક્ષિણમાં પદ્મા છે અને નૈઋત્ય દિશામાં ક્રમશઃ બધી સ્થિત છે.
યોગપીઠે કેસરાગ્રે ચારુ ચંદ્રાવતી પ્રિયા । અષ્ટૌ પ્રકૃતયઃ પુણ્યાઃ પ્રધાનાઃ કૃષ્ણવલ્લભાઃ
યોગપીઠે, સિંહના મુખ પર સુંદર ચંદ્રાવતી પ્રિય છે; આ આઠે મુખ્ય પ્રકૃતિઓ, પવિત્ર અને કૃષ્ણપ્રિય છે.
પ્રધાનપ્રકૃતિસ્ત્વાદ્યા રાધા ચંદ્રાવતી સમા । ચંદ્રાવલી ચિત્રરેખા ચંદ્રા મદનસુંદરી
મુખ્ય પ્રકૃતિ રાધા છે, જે ચંદ્રાવતી સમાન છે; અને ચંદ્રાવલી, ચિત્રરેખા, ચંદ્રા તથા મદનસુંદરી પણ છે.
પ્રિયા ચ શ્રીમધુમતી ચંદ્રરેખા હરિપ્રિયા । ષોડશાદ્યાઃ પ્રકૃતયઃ પ્રધાનાઃ કૃષ્ણવલ્લભાઃ
પ્રિયા, શ્રીમધુમતી, ચંદ્રરેખા અને હરિપ્રિયા—આ રીતે કુલ સોળ મુખ્ય પ્રકૃતિઓ કૃષ્ણપ્રિય છે.
વૃંદાવનેશ્વરી રાધા તથા ચંદ્રાવલી પ્રિયા । અભિન્નગુણલાવણ્ય સૌંદર્યાશ્ચારુલોચનાઃ
વૃંદાવનની રાણી રાધા અને ચંદ્રાવલી પ્રિય, બંને એકસરખા ગુણ અને સૌંદર્યથી યુક્ત છે, તેમની આંખો અતિ સુંદર અને મોહક છે.
મનોહરા મુગ્ધવેષાઃ કિશોરીવયસોજ્જ્વલાઃ । અગ્રેતનાસ્તથા ચાન્યા ગોપકન્યાઃ સહસ્રશઃ
તેઓ મનમોહક વેશમાં, યુવાનીના તેજથી ઝગમગતા છે; તેમની સામે હજારો ગોપી કન્યાઓ ઉભી છે.
શુદ્ધકાંચનપુંજાભાઃ સુપ્રસન્નાઃ સુલોચનાઃ । તદ્રૂપહૃદયારૂઢાસ્તદાશ્લેષ સમુત્સુકાઃ
તેઓ શુદ્ધ સોનાની જેમ તેજસ્વી, પ્રસન્ન ચહેરાવાળી અને સુંદર આંખો ધરાવે છે; તેમનું મન અને રૂપ કૃષ્ણમાં લીન છે અને તેઓ કૃષ્ણના આવલોકન માટે આતુર છે.
શ્યામામૃતરસે મગ્નાઃ સ્ફુરત્તદ્ભાવમાનસાઃ । નેત્રોત્પલાર્ચિતે કૃષ્ણપાદાબ્જેઽપિતચેતસઃ
શ્યામ કૃષ્ણના અમૃતરૂપ સૌંદર્યમાં તણાઈ ગયેલી, તેમનું મન કૃષ્ણના ભાવથી ભરપૂર છે; કમળ જેવી આંખોથી કૃષ્ણના પદપદ્મનું પૂજન કરે છે અને તેમનું ચિત્ત કૃષ્ણમાં સ્થિર છે.
શ્રુતિકન્યાસ્તતો દક્ષે સહસ્રાયુતસંયુતાઃ । જગન્મુગ્ધીકૃતાકારા હૃદ્વર્તિકૃષ્ણલાલસાઃ
પછી, જમણી બાજુએ, હજારો શ્રુતિકન્યાઓ છે, જેમનું રૂપ આખા જગતને મોહિત કરે છે અને જેમના હૃદયમાં કૃષ્ણની તીવ્ર લાગણી છે.
નાનાસત્વસ્વરાલાપમુગ્ધીકૃતજગત્ત્રયાઃ । તત્ર ગૂઢરહસ્યાનિ ગાયંત્યઃ પ્રેમવિહ્વલાઃ
તેઓ વિવિધ મધુર સ્વરમાં ગાયન કરે છે, જેના કારણે ત્રણેય લોક મોહિત થાય છે; પ્રેમથી ભીની, ગુપ્ત રહસ્યોનું ગાન કરે છે.
દેવકન્યાસ્તતઃ સવ્યે દિવ્યવેષારસોજ્જ્વલાઃ । નાનાવૈદિગ્ધ્યનિપુણા દિવ્યભાવભરાન્વિતાઃ
ડાબી બાજુએ દિવ્ય કન્યાઓ છે, જેઓ દિવ્ય વેશમાં તેજસ્વી છે, અનેક કળાઓમાં પારંગત છે અને દિવ્ય ભાવથી ભરપૂર છે.
સૌંદર્યાતિશયેનાઢ્યાઃ કટાક્ષાતિમનોહરાઃ । નિર્લજ્જાસ્તત્ર ગોવિંદે તદંગસ્પર્શનોદ્યતાઃ
અતિશય સૌંદર્યથી સમૃદ્ધ, તેમની નજર ખૂબ જ આકર્ષક છે; તેઓ નિર્લજ્જતાપૂર્વક ગોવિંદ પાસે જાય છે અને તેમના અંગને સ્પર્શ કરવા આતુર છે.
તદ્ભાવમગ્નમનસઃ સ્મિતસાચિ નિરીક્ષણાઃ । મંદિરસ્ય તતો બાહ્યે પ્રિયયા વિશદાવૃતે
તેમનું મન કૃષ્ણમાં લીન છે, તેઓ સ્મિતભરી તિરછા નજરે જુએ છે; મંડપની બહાર, પ્રિયજનોથી ઘેરાયેલા છે.
સમાનવેષવયસઃ સમાનબલપૌરુષાઃ । સમાનગુણકર્માણઃ સમાનાભરણપ્રિયાઃ
તેઓ સૌ સમાન વેશ અને વયના, સમાન બળ અને પુરુષાર્થ ધરાવે છે; ગુણ અને કર્મમાં પણ સમાન છે અને સૌને આભૂષણો પ્રિય છે.
સમાનસ્વરસંગીત વેણુવાદનતત્પરાઃ । શ્રીદામા પશ્ચિમે દ્વારે વસુદામા તથોત્તરે
સૌના સ્વર અને સંગીત સમાન છે, વાંસળી વગાડવામાં તત્પર છે; પશ્ચિમ દ્વારે શ્રીદામા, ઉત્તર દ્વારે વસુદામા છે.
સુદામા ચ તથા પૂર્વે કિંકિણી ચાપિ દક્ષિણે । તદ્બાહ્યે સ્વર્ણપીઠે ચ સુવર્ણમંદિરાવૃતે
પૂર્વ દ્વારે સુદામા અને દક્ષિણ દ્વારે કિંકિણી છે; તેમના બહાર, સોનાની સિંહાસન પર, સુવર્ણ મહેલથી ઘેરાયેલા છે.
સ્વર્ણવેદ્યંતરસ્થે તુ સ્વર્ણાભરણભૂષિતે । સ્તોકકૃષ્ણં સુભદ્રાદ્યૈર્ગોપાલૈરયુતાયુતૈઃ
અંદર, સોનાની વેદી પર, સોનાના આભૂષણોથી શોભાયમાન, ત્યાં સ્ટોકકૃષ્ણ, સુભદ્રા અને અસંખ્ય ગોપાળ છે.
શૃંગવીણાવેણુવેત્રવયોવેષાકૃતિસ્વરૈઃ । તદ્ગુણધ્યાનસંયુક્તૈર્ગાયદ્ભિરપિ વિહ્વલૈઃ
શૃંગ, વીના, વાંસળી, લાઠી, યુવાન રૂપ, વેશ અને સ્વર સાથે, કૃષ્ણના ગુણધ્યાનમાં લીન રહી, ભાવભરી ગાન કરે છે.
ચિત્રાર્પિતૈશ્ચિત્રરૂપૈઃ સદાનંદાશ્રુવર્ષિભિઃ । પુલકાકુલસર્વાંગૈર્યોગીંદ્રૈરિવ વિસ્મિતૈઃ
વિચિત્ર ભેટો અને અદભુત રૂપોથી, હંમેશા આનંદના આંસુ વહાવે છે; તેમનું આખું શરીર રોમાંચિત છે અને તેઓ મહાન યોગીઓ જેવી આશ્ચર્યથી ભરેલા છે.
ક્ષરત્યયોભિર્ગોવિંદૈરસંખ્યાતૈરુપાવૃતમ્ । તદ્બાહ્યે સ્વર્ણપ્રાકારે કોટિસૂર્યસમુજ્જવલે
અસંખ્ય ગોવિંદોથી ઘેરાયેલા છે, જેમનું તેજ પીગળેલા ધાતુ જેવું છે; તેમના બહાર સોનાની દિવાલ છે, જે કરોડો સૂર્ય જેટલી તેજસ્વી છે.
ચતુર્દિક્ષુમહોદ્યાનં મંજુસૌરભમોહિતે । પશ્ચિમે સંમુખે શ્રીમત્પારિજાતદ્રુમાશ્રયે
ચારેય દિશામાં વિશાળ બગીચા છે, જે મીઠી સુગંધથી મોહક છે; પશ્ચિમ બાજુએ, સામસામે, શ્રીમંત પારિજાત વૃક્ષ છે.
તદધસ્તુ સ્વર્ણપીઠે સ્વર્ણમંડનમંડિતે । તન્મધ્યે મણિમાણિક્ય દિવ્યસિંહાસનોજ્જ્વલે
તેના નીચે, સોનાની પીઠ પર, સોનાથી શોભાયમાન છે; તેના મધ્યમાં રત્ન અને માણિક્યથી ઝગમગતું દિવ્ય સિંહાસન છે.
તત્રોપરિ પરાનંદં વાસુદેવં જગત્પ્રભુમ્ । ત્રિગુણાતીતચિદ્રૂપં સર્વકારણકારણમ્
તેની ઉપર પરમ આનંદરૂપ, સમગ્ર જગતના સ્વામી, ત્રણ ગુણોથી પરે અને ચેતન સ્વરૂપ એવા વાસુદેવ છે, જે સર્વ કારણોના પણ કારણ છે.
ઇંદ્રનીલઘનશ્યામં નીલકુંચિતકુંતલમ્ । પદ્મપત્રવિશાલાક્ષં મકરાકૃતિકુંડલમ્
તેમનું વર્ણ મેઘ જેવી ઘેરી શ્યામ છે, વાળ નિલા અને વળાંકડિયા છે, આંખો કમળપાંખડી જેવી વિશાળ છે અને કાનમાં મકર આકારના કુંડળ છે.