પ્રતાપિના પ્રતાપાગ્ર્યો બલમોદેન ચાંગદઃ । હર્યક્ષેણ નીલરત્નઃ સહદેવેન સત્યવાન્
અંગદ, પરાક્રમમાં શ્રેષ્ઠ, એ પ્રતિપિન અને બલમોદ સાથે લડ્યો; નિલરત્ને હર્યક્ષ સાથે અને સત્યવાને સહદેવ સાથે યુદ્ધ કર્યું.
રાજા વીરમણિર્ભૂરિ દેવેન યુયુધે બલી । અસુતાપેન ચોગ્રાશ્વો યુયુધે બલસંયુતઃ
રાજા વીરમણિ, બલશાળી, એ ભૂરિદેવ સાથે યુદ્ધ કર્યો; ઉગ્રાશ્વે બલપૂર્વક અસુતાપ સામે લડાઈ કરી.
દ્વૈરથં તુ મહદ્યુદ્ધમકુર્વન્યુદ્ધકોવિદાઃ । સર્વે શસ્ત્રાસ્ત્રકુશલાઃ સર્વે યુદ્ધવિશારદાઃ
બધા યુદ્ધવિદ્વાન, શસ્ત્ર-અસ્ત્રમાં કુશળ, એકલ-એકલ મહાયુદ્ધ કરવા લાગ્યા અને યુદ્ધકૌશલ્ય દર્શાવ્યું.
એવં પ્રવૃત્તે સંગ્રામે સુરથસ્ય સુતૈસ્તદા । અત્યંતં કદનં તત્ર બભૂવ મુનિસત્તમ
આ રીતે સુરથના પુત્રો સાથે યુદ્ધ શરૂ થયું ત્યારે, હે મહાન મુનિ, ત્યાં ભારે સંહાર થયો.
પુષ્કલશ્ચંપકં પ્રાહ કિં નામાસિ નૃપાત્મજ । ધન્યોસિ યો મયા સાર્ધં રણમધ્યમુપેયિવાન્
પુષ્કલએ ચંપકને પૂછ્યું: 'રાજકુમાર, તારું નામ શું છે? તું ખરેખર ધન્ય છે, જે મારી સાથે યુદ્ધના મેદાનમાં આવી ગયો છે.'
ઇદાનીં તિષ્ઠ કિં યાસિ કથં તે જીવિતં ભવેત્ । એહિ યુદ્ધં મયા સાર્ધં સર્વશસ્ત્રાસ્ત્રકોવિદ
હવે ઊભો રહીને લડ—એમ કેમ ભાગે છે? તું જીવતો કેમ રહીશ? આવ, મારા સાથે યુદ્ધ કર, કેમ કે તું તો બધાં શસ્ત્રો અને અસ્ત્રોમાં પારંગત છે.
ઇત્યભિવ્યાહૃતં તસ્ય શ્રુત્વા રાજાત્મજો બલી । જગાદ પુષ્કલં વીરો મેઘગંભીરયા ગિરા
આવું પુષ્કલના મોઢેથી સાંભળીને, તે શક્તિશાળી રાજકુમારે મેઘ જેવી ગાંભીર્યભરી અવાજે પુષ્કલને જવાબ આપ્યો.
ચંપક ઉવાચ। ન નામ્ના ન કુલેનેદં યુદ્ધમત્ર ભવિષ્યતિ । તથાપિ તવ વક્ષ્યેઽહં સ્વનામબલપૂર્વકમ્
ચંપકે કહ્યું: 'અહીં યુદ્ધ નામ કે વંશ પરથી થતું નથી. છતાં, હું તને મારું નામ અને બળ કહીશ.'
મમ માતા રાઘવેશો મત્પિતા રાઘવઃ સ્મૃતઃ । મમ બંધૂ રામચંદ્ર સ્વઃજનો મમ રાઘવઃ
મારી માતા રાઘવની ભક્ત છે, પિતા પણ રાઘવ તરીકે ઓળખાય છે, મારા બંધુ રામચંદ્ર છે અને મારા પોતાના લોકો પણ રાઘવ છે.
મન્નામ રામદાસશ્ચ સદા રામસ્ય સેવકઃ । તારયિષ્યતિ માં યુદ્ધે રામો ભક્તકૃપાકરઃ
મારું નામ રામદાસ છે, હું સદા રામનો સેવક છું. રામ, જે ભક્તો પર કૃપાળુ છે, તે મને યુદ્ધમાં બચાવશે.
લોકાનાં મતમાસ્થાય પ્રબ્રવીમિ તવાધુના । સુરથસ્ય સુતશ્ચાહં માતા વીરવતીમમ
જગતની માન્યતા પ્રમાણે હું તને હવે કહું છું: હું સુરથનો પુત્ર છું અને મારી માતા વીરવતી છે.
મન્નામયો મધૌ સર્વાઞ્છોભનાન્વિદધાતિ વૈ । મધુપાયંરસાવા સંત્યજંતિ મધુમોહિતાઃ
મારું નામ મધૌ છે; એ સર્વેને શુભ ફળ આપે છે. જેમ મધમાં મોહિત થયેલા લોકો મધપાન પણ છોડે છે.
વર્ણેન સ્વર્ણસદૃશો મધ્યે લિંગવપુર્ધરઃ । તદાખ્યયાભિધાં વીર જાનીહિ મમ મોહિનીમ્
મારો રંગ સોનાની જેમ છે અને હું પુરુષ સ્વરૂપ ધરાવું છું. એ નામથી, હે વીર, તું મારી મોહક ઓળખ જાણ.
યુધ્યસ્વ બાણૈઃ પ્રધનેન કો જેતું હિ માં ક્ષમઃ । ઇદાનીં દર્શયિષ્યામિ સ્વપરાક્રમમદ્ભુતમ્
શરોથી યુદ્ધ કર—કોણ મને જીતે એવી ક્ષમતા ધરાવે છે? હવે હું તને મારું અદ્ભુત પરાક્રમ બતાવીશ.
શેષ ઉવાચ। ઇતિ શ્રુત્વા મહદ્વાક્યં પુષ્કલો હૃદિ તોષિતઃ । તં દુર્જયં મન્યમાનઃ શરાન્મુંચન્રણેઽભવત્
શેષે કહ્યું: આ મહાન વચન સાંભળીને પુષ્કલના હૃદયમાં આનંદ થયો. તેને અજય માનીને તેણે યુદ્ધમાં શરો છોડવા શરૂ કર્યા.
શરસંઘં પ્રમુંચંતં કોટિધા પુષ્કલં યયૌ । ચંપકઃ કોપસંયુક્તો ધનુઃ સજ્યમથાકરોત્
પુષ્કલે અનગણિત શરોની વર્ષા કરી, ત્યારે ચંપક ગુસ્સાથી ભરાઈ પોતાનું ધનુષ્ય તણ્યું.
મુમોચ નિશિતાન્બાણાન્વૈરિવૃંદવિદારણાન્ । સ્વનામચિહ્નિતાન્સ્વર્ણપુંખભાગસમન્વિતાન્
તેણે તીક્ષ્ણ શરો છોડ્યા, જે દુશ્મનોની પંક્તિઓ ચીરી નાખતા, પોતાના નામના ચિહ્નવાળા અને સોનાની પાંખવાળા હતાં.
તાંશ્ચિચ્છેદ મહાવીરઃ પુષ્કલઃ પ્રધનાંગણે । શરાંધકારં સર્વત્ર મુંચન્બાણાઞ્છિલાશિતાન્
મહાવીર પુષ્કલે યુદ્ધના મેદાનમાં એ શરો કાપી નાખ્યા અને ચારે બાજુ પથ્થરનાં ટોચાવાળા શરો છોડતાં અંધકાર ફેલાવ્યો.
સ્વબાણચ્છેદનં દૃષ્ટ્વા કૃતં વીરેણ ચંપકઃ । આહ્વયામાસ બલિનં પુષ્કલં કોપપૂરિતઃ
પોતાના શરો વીર પુષ્કલ દ્વારા કાપાતા જોઈને, ચંપક ગુસ્સાથી ભરાઈને પુષ્કલને લલકારવા લાગ્યો.
મા પ્રયાહિ રણં ત્યક્ત્વેતિ બ્રુવન્સમરે પુનઃ । પુષ્કલં હૃદયે બાણૈર્વિવ્યાધ દશભિસ્ત્વરન્
'યુદ્ધ છોડીને જતો નહીં,' એમ ફરીથી યુદ્ધમાં બોલી, તેણે ઝડપથી દસ શરો પુષ્કલના હૃદયમાં ઘુસી માર્યા.
તે બાણાઃ પુષ્કલસ્યાહો હૃદયે તીવ્રવેગિનઃ । આગત્ય સુભૃશં લગ્નાઃ શોણિતં પપુરૂર્જિતમ્
એ તીવ્ર અને ઝડપથી જતાં શરો પુષ્કલના હૃદયમાં ઘૂસી ગયા અને ઘેરાઈને તેનું લોહી પી ગયા.
તૈર્બાણૈર્વ્યથિતો વીરઃ શરાન્પંચ સમાદદે । સુતીક્ષ્ણાગ્રાન્મહાકોપાદ્વારયન્પર્વતાનિવ
આ શરોના ઘા થી પીડાઈને વીર પુષ્કલે પાંચ વધુ તીક્ષ્ણ શરો લીધા અને ભારે ક્રોધથી એ શરોને પરવતો જેમ અટકાવ્યા.
તે બાણાસ્તસ્ય બાણાશ્ચ પરસ્પરમથોર્જિતાઃ । આકાશે રચિતાશ્છિન્નાઃ શતધા રાજસૂનુના
એ બાણો અને રાજકુમારના બાણો એકબીજા સાથે જોરદાર અથડાયા; આકાશમાં રાજાના પુત્રએ એ બાણોને કાપી ને સો ટુકડાં કરી નાખ્યા.
છિત્ત્વા બાણાન્સુતીક્ષ્ણાગ્રાન્સુરથાંગોદ્ભવો બલી । બાણાઞ્છતં સમાધત્ત પુષ્કલં તાડિતું હૃદિ
પછી સુરથાના શક્તિશાળી પુત્રએ તીક્ષ્ણ અગ્રવાળા બાણોથી એ બાણોને કાપી નાખ્યા અને હૃદય પર મારવા માટે પોતાના ધનુષ્ય પર સો મજબૂત બાણ ચડાવ્યા.
તે બાણાઃ શતધાચ્છિન્નાઃ પુષ્કલેન મહાત્મના । અપતન્સમરોપાંતે શરવેગપ્રપીડિતાઃ
એ બાણો પુષ્કલાએ સો ટુકડાં કરી નાખ્યા, અને યુદ્ધના અંતે, શરનાં જોરથી દબાઈને, જમીન પર પડી ગયા.
તદા તત્સુમહત્કર્મ દૃષ્ટ્વા રાજ્ઞઃ સુતો બલી । સહસ્રેણ શરાણાં ચ તાડયન્વક્ષસિ સ્ફુટમ્
પછી એ મહાન કૃત્ય જોઈને, રાજાના બલવાન પુત્રએ પુષ્કલાને છાતી પર હજાર બાણો સાથે સ્પષ્ટ રીતે ઘા કર્યો.
તાનપ્યાશુ પ્રચિચ્છેદ પુષ્કલઃ પરમાસ્ત્રવિત્ । પુનરપ્યાશુ સ્વે ચાપે સમાધત્તાયુતં શરાન્
પુષ્કલ, સર્વોત્તમ શસ્ત્રોનો જાણકાર, એ બાણોને પણ ઝડપથી કાપી નાખે છે અને ફરીથી પોતાના ધનુષ્ય પર દસ હજાર બાણ ચડાવે છે.
તાનપ્યાશુ પ્રચિચ્છેદ પુષ્કલઃ પરમાસ્ત્રવિત્ । તતોઽત્યતં પ્રકુપિતઃ શરવૃષ્ટિમથાકરોત્
પુષ્કલ, સર્વોત્તમ શસ્ત્રોનો જાણકાર, એ બાણોને પણ ઝડપથી કાપી નાખે છે; પછી ખૂબ જ ગુસ્સે થઈને એણે બાણોની ઝરમર વરસાવી.
શરવૃષ્ટિં સમાયાંતીં મત્વા ચંપક વીરહા । સાધુસાધુપ્રશંસંતં પુષ્કલં સમતાડયત્
બાણોની ઝરમર આવતી જોઈને, ચંપક, વીરોને સંહારનાર, પુષ્કલની પ્રશંસા કરી અને તેને ઘા કર્યો.
પુષ્કલશ્ચંપકં દૃષ્ટ્વા મહાવીર્યસમન્વિતમ્ । બ્રહ્મણોઽસ્ત્રસમાધત્ત સ્વે ચાપે સર્વશસ્ત્રવિત્
પુષ્કલે ચંપકને મહાન પરાક્રમથી ભરેલો જોઈને, સર્વ શસ્ત્રોમાં નિપુણ રહી, પોતાના ધનુષ્ય પર બ્રહ્માસ્ત્ર ચડાવ્યું.