તેન દોષેણ સ મૃતો હ્યભવત્કાલકુંડલી । સા કુંડા શ્રવણસ્ય સ્ત્રી બભૂવોભયદોષભાક્
એ દોષના કારણે, જ્યારે તે મૃત્યુ પામ્યો, ત્યારે કાળકુંડળી નામે કાળી સાપ બની ગયો; એ કુંડા, શ્રવણની પત્ની હતી, અને બંનેના દોષમાં ભાગીદાર હતી.
અતઃ સા સ્થાવરત્વં હિ લબ્ધ્વાસીદુભયાશ્રયા । એતત્તે કથિતં ભૂપ તદ્વૃત્તં પૂર્વજન્મનિ
એ રીતે, એ સ્ત્રીને સ્થાવર અવસ્થાની પ્રાપ્તી થઈ અને બંને દોષ સાથે રહી; રાજા, એ તારો પૂર્વ જન્મનું વર્તાંત છે.
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ તેષાં પુણ્યં યતસ્ત્રયઃ । પ્રાપુસ્તેન પુરીં રમ્યાં કાશીં વૈશ્વેશ્વરીં નૃપ
હવે હું ત્રણેના પુણ્ય વિશે કહું છું, જેના કારણે તેઓ સુંદર કાશી શહેરમાં, વૈશ્વેશ્વરીના શહેરમાં, પહોંચ્યા, રાજા.
ગ્રામાંતરાદેકદા તૌ પ્રત્યાયાતૌ નિજાલયમ્ । કસ્યચિત્પથિકસ્યાથ કૂપમગ્નાં પયસ્વિનીમ્
એકવાર, બીજા ગામથી પોતાના ઘેર પાછા ફરતા, તેઓએ એક મુસાફરનું દૂધ આપતું ગાય કૂવામાં પડી ગયેલી જોઈ.
અવલોક્ય તદુદ્ધારં ચક્રતુસ્તેન નોદિતૌ । તાભ્યાંગદિતમાકર્ણ્ય કુંડા સાધ્વિત્યભાષત
એ જોઈને, કોઈના કહેવા વગર, તેમણે ગાયને બહાર કાઢી; તેમની વાત સાંભળીને કુંડા ખુશ થઈને બોલી.
તે ત્રયસ્તેનપુણ્યેન મરણં પ્રાપ્ય દુર્લભમ્ । ઇંદ્રપ્રસ્થતટસ્થાયાં કાશ્યાં વૈકુંઠમારુહન્
એ પુણ્યના કારણે, ત્રણે દુર્લભ મૃત્યુ પામ્યા અને ઇન્દ્રપ્રસ્થના કિનારે આવેલી કાશીમાંથી વૈકુંઠમાં ગયા.
ઇયં કાશી મહેશસ્ય પુરી યદ્યપિ ભૂપતે । તથાપ્યસ્યાં મૃતં જંતુર્વૈકુંઠે સ્યાત્સુખી હરેઃ
આ કાશી મહેશનું શહેર છે, રાજા; છતાં, અહીં મૃત્યુ પામનાર જીવ હરિના વૈકુંઠમાં સુખી થાય છે.
એતત્તે કથિતં રાજન્કાશ્યા માહાત્મ્યમુત્તમમ્ । કિમન્યચ્છ્રોતુમિચ્છા તે વિદ્યતે તદ્વદસ્વ મે
એ રીતે, રાજા, મેં તને કાશીનું ઉત્તમ મહાત્મ્ય કહ્યું; હવે તને શું વધુ સાંભળવું છે? જો કંઈ હોય તો મને કહો.
શિબિરુવાચ- મુને ત્વયા મહેશસ્ય ક્ષેત્રત્રયમુદીરિતમ્ । કાશી ચ શિવકાંચી ચ ગોકર્ણં ચ તથાપરમ્
શિબિરુ બોલ્યા: મુનિ, તમે મહેશના ત્રણ ક્ષેત્રો વર્ણવ્યા — કાશી, શિવકાંચી અને ગોકર્ણ.
એકસ્ય મહિમા પ્રોક્તો ત્વયા કાશ્યા મહામુને । ગોકર્ણશિવકાંચ્યોશ્ચ કથ્યતાં યદિ વિદ્યતે
મહામુનિ, તમે એકનું, કાશીનું મહાત્મ્ય કહ્યું; હવે ગોકર્ણ અને શિવકાંચી વિશે પણ કહો, જો કંઈ હોય.
નારદ ઉવાચ-। ગોકર્ણં કેવલં શૈવં ક્ષેત્રં પરમપાવનમ્ । તસ્મિન્મૃતો નરો રાજન્શિવઃ સ્યાન્નાત્ર સંશયઃ
નારદ બોલ્યા: ગોકર્ણ માત્ર શૈવ ક્ષેત્ર છે, અત્યંત પવિત્ર; ત્યાં મૃત્યુ પામનાર મનુષ્ય શિવ બની જાય છે, રાજા, તેમાં કોઈ શંકા નથી.
સ્થલે જલેંતરિક્ષે ચ જંતુસ્તત્ર મૃયેત ચેત્ । તદા કૈલાસશિખરો શિવઃ સંભૂય દીવ્યતિ
ભૂમિ, પાણી કે આકાશમાં, ત્યાં કોઈ જીવ મૃત્યુ પામે તો, કૈલાસના શિખરનો શિવ પ્રગટ થાય છે અને આનંદ કરે છે.
અત્ર ગોકર્ણતીર્થે સ્યાન્મૃતસ્ય ન પુનર્ભવઃ । શિવેન સ સમં રાજન્મુક્તિં યાસ્યતિ કર્હિચિત્
આ ગોકર્ણ તીર્થમાં મૃત્યુ પામનારને ફરી જન્મ નથી મળતો; શિવ સાથે, રાજા, એ liberation (મુક્તિ) ક્યારેક પ્રાપ્ત કરે છે.
અસ્યાપિ તવ માહાત્મ્યં ગોકર્ણસ્ય મહામતે । વર્ણયામિ યદાકર્ણિ મયા બ્રહ્મમુખાત્પ્રભો
હું તને ગોકર્ણનું મહાત્મ્ય વર્ણવીશ, મહામતિ, જે મેં બ્રહ્માના મોઢેથી સાંભળ્યું છે, પ્રભુ.
પ્રયાગાદેકગવ્યૂતૌ ગુરુતીર્થસમીપગઃ । મર્યાદાપર્વતો યોઽયં દૃશ્યતે પુણ્યદર્શનઃ
પ્રયાગ પાસે, એક ગાયની લંબાઈમાં, મોટા તીર્થની નજીક, પુણ્ય દર્શનવાળો મર્યાદા પર્વત દેખાય છે.
તત્રૈકઃ કર્કટો નામ ભિલ્લ આસીત્સુદારુણઃ । તસ્ય ભાર્યા જરા નામ સા જઘ્ને પતિપંચકમ્
ત્યાં એક ભિલ્લ કર્કટ નામે રહેતો હતો, બહુ ક્રૂર; તેની પત્ની જરા નામે હતી, જેણે પાંચ પતિઓની હત્યા કરી હતી.
સા જરા વિષસંયુક્તં ષષ્ઠં કર્કટકં તદા । અકરોન્મોદકં હંતું તદા તેન સ્વસુઃ શ્રુતમ્
પછી એ વૃદ્ધ સ્ત્રીએ ઝેર મિશ્રિત કરીને છઠ્ઠું મીઠાઈ બનાવ્યું, પોતાની બહેન પાસેથી સાંભળ્યા પ્રમાણે, એ યુવતીને મારવા માટે.
નિજાયા મુખતો રાજન્ભિલ્લેન ચ મહાત્મના । બાલાં તાં હંતુમારેભે કર્કટો ભૃશદારુણઃ
રાજા, મહાન આત્માવાળા ભિલે, પોતાની પત્ની સામે રાખીને, એ બાળાને મારવા નીકળ્યો; કાંકડો બહુ જ ભયાનક હતો.
ખઙ્ગપાણિર્યદા યાતિ તદ્વધાય સ ભિલ્લપઃ । યાવત્તાવત્તુ સા યાયાજ્જ્ઞાત્વા નિજવધોદ્યમમ્
ભિલા હાથમાં તલવાર લઈને એને મારવા આવ્યો ત્યારે, એ યુવતી એના ઇરાદા જાણીને તરત જ ભાગી ગઈ.
વનમભ્યદ્રવદ્ભીતા નિજપ્રાણપરીપ્સયા । તામનુદ્રવતા તેન કર્કટેન મહીપતે
પોતાનો જીવ બચાવવા માટે ડરીને એ યુવતી જંગલમાં દોડતી ગઈ, અને એ કાંકડો એના પાછળ દોડતો રહ્યો, હે રાજા.
અત્ર ગોકર્ણતીર્થે તુ ગૃહીતા ખઙ્ગપાણિના । શિરશ્છિત્વા તુ ખઙ્ગેન પાતયિત્વા જલે વપુઃ
ગોકર્ણ તીર્થ પર એ તલવારધારી માણસે એને પકડી લીધી; તલવારથી એની માથું કાપી, શરીર પાણીમાં ફેંકી દીધું.
તસ્ય ગોકર્ણતીર્થસ્ય નિજસ્થાનમગાચ્ચ સઃ । સા જરા તત્ર ગોકર્ણે પાપાપિ નિધનં ગતા
પછી એ ગોકર્ણ તીર્થમાં પોતાનાં સ્થાન પર પાછો ગયો; એ વૃદ્ધ સ્ત્રી, પાપી હોવા છતાં, ગોકર્ણમાં જ મરી ગઈ.
કૈલાસશિખરે રાજન્પાર્વત્યા અભવત્સખી । અહં કથિતવાનેતત્તવ ગોકર્ણવૈભવમ્
હે રાજા, કૈલાસની શિખરે હું પાર્વતીની સાથી બની હતી; મેં તને ગોકર્ણનું મહાત્મ્ય કહ્યું છે.
શિવકાંચ્યાશ્ચ માહાત્મ્યં પવિત્રં વર્ણયામિ તે । ઇંદ્રપ્રસ્થતટસ્થાયાં શિવકાંચ્યામપિ પ્રભો
હવે હું તને શિવકાંચીનું પવિત્ર મહાત્મ્ય વર્ણન કરું છું, જે ઇન્દ્રપ્રસ્થના કિનારે સ્થિત છે, હે પ્રભુ.
ગતિઃ સા પરમા પુંસાં ગોકર્ણે યા મયોદિતા । અત્ર શ્રીમન્મહાદેવો વિષ્ણું સર્વસુરેશ્વરમ્
ગોકર્ણમાં જે શ્રેષ્ઠ સ્થિતિ છે, જે મેં વર્ણવી છે—અહીં શ્રીમહાદેવે સર્વ દેવોના સ્વામી વિષ્ણુની પૂજા કરી.
આરાધ્ય ભક્તરાજત્વં લેભે જ્ઞાનં ચ તાત્વિકમ્ । અતઃ સર્વે વયં પુત્રા બ્રહ્મણસ્તં મહેશ્વરમ્
પૂજા કરીને ભક્તોના રાજપદ અને સાચું જ્ઞાન મેળવ્યું; તેથી, હે બ્રહ્માના પુત્રો, અમે બધા એ મહેશ્વરની આરાધના કરીએ છીએ.
આરાધયામઃ સતતં સદ્ભક્તિજ્ઞાનલિપ્સયા । અત્ર બાણાસુરો રાજન્નારરાધ મહેશ્વરમ્
અમે અહીં સત્ય ભક્તિ અને જ્ઞાનની ઇચ્છા રાખીને હંમેશા એની પૂજા કરીએ છીએ; અહીં, હે રાજા, બાણાસુરે મહેશ્વરની આરાધના કરી.
નિરાહારો વર્ષશતં તદ્ગુણત્વબુભૂષયા । તસ્મૈ પ્રસન્નો ભગવાન્ગણત્વં દત્તવાન્નિજમ્
એણે એક સો વર્ષ સુધી ઉપવાસ કરીને એના સેવક બનવાની ઇચ્છા રાખી; ભગવાન પ્રસન્ન થઈને એને પોતાનું સેવકપદ આપ્યું.
સ્વયં ચ સર્વદા તસ્ય પુરપાલો બભૂવહ । ઇયં પુરી પુરા રાજન્નાસીદ્વિષ્ણોર્મહાત્મનઃ
અને હું હંમેશા એના શહેરનો રક્ષક બન્યો; હે રાજા, આ શહેર પહેલા મહાન આત્માવાળા વિષ્ણુનું નિવાસસ્થાન હતું.
દત્તા શિવાય તુષ્ટેન તપસા તસ્ય વિષ્ણુના । અસ્યામેકં પુરાવૃત્તં મહદાશ્ચર્યકારકમ્
વિષ્ણુએ પોતાની તપસ્યા થી પ્રસન્ન થઈને આ શહેર શિવને આપ્યું; અહીં એક વખત એક મોટું અને આશ્ચર્યજનક ઘટના બની હતી.