યે ચાન્યે ધનદારપુત્રનિરતાઃ સર્વેઽધમાસ્તેઽપિ હિ । શ્રીગોવિંદપદારવિંદશરણાઃ શુદ્ધા ભવંતિ દ્વિજ
અને જે અન્ય લોકો ધન, પત્ની અને પુત્રમાં જ તત્પર છે, એ બધા નીચ લોકો—even તેઓ, હે દ્વિજ, શ્રી ગોવિંદના પદારવિંદમાં શરણાગતિ લેતા શુદ્ધ બની જાય છે.
તમપિ દેવકરં કરુણાકરસ્થવિરજંગમમુક્તિકરં પરમ્ । અતિચરંત્યપરાધપરા જના ય ઇહ તાન્વપતિ ધ્રુવનામ હિ
જે લોકો દયાળુ, પ્રાચીન, ચલ અને અચલ, મુક્તિ આપનાર ભગવાન સામે પણ અપરાધ કરે છે, અને અપરાધમાં જ તત્પર છે—even તેમને ભગવાન પોતાનું નામ લઈને ઉદ્ધાર કરે છે.
સર્વાપરાધકૃદપિ મુચ્યતે હરિસંશ્રયઃ । હરેરપ્યપરાધાન્યઃ કુર્યાદ્દ્વિપદપાંસનઃ
જે વ્યક્તિ સર્વ અપરાધ કરે છે, તે હરિમાં શરણાગતિ લેતાં મુક્ત થાય છે; પણ જો કોઈ હરિ સામે અપરાધ કરે, તો તે બે પગવાળાઓમાં ધૂળ સમાન છે.
નામાશ્રયઃ કદાચિત્સ્યાત્તરત્યેવ સ નામતઃ । નામ્નો હિ સર્વસુહૃદો હ્યપરાધાત્પતત્યધઃ
કોઈ પણ સમયે નામમાં આશ્રય લે, તો તે નામથી જરૂર પાર ઉતરે છે; પણ નામ સામે અપરાધથી—even સર્વસુહૃદ પણ નીચે પડી જાય છે.
શ્રીનારદ ઉવાચ। કે તેઽપરાધા વિપ્રેંદ્ર નામ્નો ભગવતઃ કૃતાઃ । વિનિઘ્નંતિ નૃણાં કૃત્યં પ્રાકૃતં હ્યાનયંતિ ચ
શ્રી નારદ કહે છે: હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, ભગવાનના નામ સામે કયા અપરાધ થાય છે, જે લોકોના કર્મનો નાશ કરે છે અને તેમને નીચ સ્થિતિમાં લઈ જાય છે?
ધર્મવ્રતત્યાગ હુતાદિ સર્વશુભક્રિયા સામ્યમપિ પ્રમાદઃ । અશ્રદ્દધાનો વિમુખોઽપ્યશૃણ્વન્યશ્ચોપદેશઃ શિવનામાપરાધઃ
ધર્મ, વ્રત, યજ્ઞ અને સર્વ શુભ કર્મોનો ત્યાગ, અથવા બેદરકારીથી તેમને સરખા માનવું; શ્રદ્ધા ન હોવી, વિમુખતા, સાંભળવું નહીં, અથવા ખોટી શીખ આપવી—આ શ્રી શિવના નામના અપરાધ છે.
શ્રુત્વાપિ નામમાહાત્મ્યં યઃ પ્રીતિરહિતોઽધમઃ । અહં મમાદિ પરમો નામ્નિ સોઽપ્યપરાધકૃત્
નામના મહાત્મ્ય સાંભળ્યા પછી પણ જે delights વગર છે, સૌથી નીચ, અને જેનું મન અહંકાર અને 'મારું'માં જ તત્પર છે, તે પણ નામ સામે અપરાધ કરે છે.
એવં નારદ શંકરેણ કૃપયા મહ્યં મુનીનાં પરં । પ્રોક્તં નામસુખાવહં ભગવતો વર્જ્યં સદા યત્નતઃ । યે જ્ઞાત્વાપિ ન વર્જયંતિ સહસા નામ્નોઽપરાધાન્દશ । ક્રુદ્ધા માતરમપ્યભોજનપરાઃ ખિદ્યંતિ તે બાલવત્
એ નારદ, શંકરે દયાથી મને ઋષિઓ માટે શ્રેષ્ઠ ઉપદેશ આપ્યો: ભગવાનનું નામ, જે સુખ આપે છે, તે હંમેશા ખૂબ જ સાવધાનીથી લેવુ જોઈએ. જે લોકો જાણતા હોવા છતાં નામના દસ અપરાધો ટાળતા નથી, તેઓ ગુસ્સામાં બાળકની જેમ પોતાની માતા અને ખોરાકને પણ અવગણીને દુ:ખી થાય છે.
અપરાધવિમુક્તો હિ નામ્નિ જપ્તં સદા ચર । નામ્નૈવ તવ દેવર્ષે સર્વં સેત્સ્યતિ નાન્યતઃ
જે અપરાધોથી મુક્ત છે અને હંમેશા ભગવાનનું નામ જાપ કરે છે, એ દેવર્ષે, તેને માત્ર નામથી જ બધું પ્રાપ્ત થાય છે, બીજાં કોઈ રીતે નહીં.
શ્રીનારદ ઉવાચ। સનત્કુમાર પ્રિય સાહસાનાં વિવેકવૈરાગ્યવિવર્જિતાનામ્ । દેહપ્રિયાર્થાત્મપરાયણાનાં મુક્તાપરાધાઃ પ્રભવંતિ નઃ કથમ્
શ્રી નારદે કહ્યું: સનતકુમાર, પ્રિય, જે લોકો બેફિકરીથી, વિવેક અને વૈરાગ્ય વગર, શરીર, સુખ અને સ્વાર્થમાં જ લાગેલા છે, તેઓ કેવી રીતે અપરાધોથી મુક્ત થઈ શકે?
શ્રીસનત્કુમાર ઉવાચ। જાતે નામાપરાધે તુ પ્રમાદે તુ કથંચન । સદા સંકીર્તયન્નામ તદેકશરણો ભવેત્
શ્રી સનતકુમારે કહ્યું: જો નામનો અપરાધ થાય, કે બેદરકારીથી કંઈક થાય, તો હંમેશા ભગવાનનું નામ જાપવું અને માત્ર એમાં જ આશ્રય લેવું.
નામાપરાધયુક્તાનાં નામાન્યેવ હરંત્યઘમ્ । અવિશ્રાંતિ પ્રયુક્તાનિ તાન્યેવાર્થ કરાણિ યત્
જે લોકો નામના અપરાધોથી પીડાય છે, તેમના પાપો માત્ર ભગવાનના નામથી જ દૂર થાય છે, અને સતત જાપ કરવાથી જ ઇચ્છિત ફળ મળે છે.
નામૈકં યસ્ય ચિહ્નં સ્મરણપથગતં શ્રોત્રમૂલં ગતં વા । શુદ્ધં વાઽશુદ્ધવર્ણં વ્યવહિતરહિતં તારયત્યેવ સત્યમ્ । તચ્ચેદ્દેહદ્રવિણજનિતાલોભપાખણ્ડ મધ્યે । નિક્ષિપ્તં સ્યાન્ન ફલજનકં શીઘ્રમેવાત્ર વિપ્ર
ભગવાનનું નામ, યાદ કરેલું, સાંભળેલું કે બોલેલું, શુદ્ધ કે અશુદ્ધ ઉચ્ચારણમાં, અવરોધ વિના, સાચે જ મુક્તિ આપે છે; પણ જો એ શરીર, ધન કે લોભ અને પાખંડ વચ્ચે આવે, તો તે ઝડપથી ફળ આપતું નથી, મુનિ.
ઇદં રહસ્યં પરમં પુરા નારદ શંકરાત્ । શ્રુતં સર્વાશુભહરમપરાધનિવારકમ્
એ નારદ, આ શ્રેષ્ઠ રહસ્ય મેં પહેલા શંકર પાસેથી સાંભળ્યું હતું; તે બધા અશુભ દૂર કરે છે અને અપરાધો અટકાવે છે.
વિદુર્વિષ્ણ્વભિધાનં યે હ્યપરાધપરા નરાઃ । તેષામપિ ભવેન્મુક્તિઃ પઠનાદેવ નારદ
જે લોકો વિષ્ણુના નામમાં અપરાધમાં જ ડૂબેલા છે, એ નારદ, તેઓ પણ માત્ર જાપથી મુક્તિ મેળવી શકે છે.
નામ્નો માહાત્મ્યમખિલં પુરાણે પરિગીયતે । તતઃ પુરાણમખિલં શ્રોતુમર્હસિ માનદ
ભગવાનના નામની મહિમા આખા પુરાણમાં ગવાય છે; તેથી, માન્ય વ્યક્તિ, તું આખું પુરાણ સાંભળવું જોઈએ.
પુરાણશ્રવણે શ્રદ્ધા યસ્ય સ્યાદ્ભ્રાતરન્વહમ્ । તસ્ય સાક્ષાત્પ્રસન્નઃ સ્યાચ્છિવો વિષ્ણુશ્ચ સાનુગઃ
ભાઈ, જે વ્યક્તિ રોજ પુરાણ સાંભળવામાં શ્રદ્ધા રાખે છે, તેની પર શિવ અને વિષ્ણુ, પોતાના સહયોગીઓ સાથે, સીધા પ્રસન્ન થાય છે.
યત્સ્નાત્વા પુષ્કરે તીર્થે પ્રયાગે સિંધુસંગમે । તત્ફલં દ્વિગુણં તસ્ય શ્રદ્ધયા વૈ શૃણોતિ યઃ
પુષ્કર, પ્રયાગ કે નદીઓના સંગમમાં સ્નાનથી જે ફળ મળે છે, તે શ્રદ્ધાથી સાંભળનારને બે ગણા મળે છે.
યે પઠંતિ પુરાણાનિ શૃણ્વંતિ ચ સમાહિતાઃ । પ્રત્યક્ષરં લભંત્યેતે કપિલાદાનજં ફલમ્
જે લોકો એકાગ્રતાથી પુરાણોનું પઠન અને શ્રવણ કરે છે, તેઓ દરેક અક્ષર માટે કપિલાદિએ જે ફળ મેળવ્યું, એ જ મેળવે છે.
અપુત્રો લભતે પુત્રં ધનાર્થી લભતે ધનમ્ । વિદ્યાર્થી લભતે વિદ્યાં મોક્ષાર્થી મોક્ષમાપ્નુયાત્
જેને સંતાન નથી, તેને સંતાન મળે છે; ધન ઇચ્છનારને ધન મળે છે; જ્ઞાન ઇચ્છનારને જ્ઞાન મળે છે; અને મોક્ષ ઇચ્છનારને મોક્ષ મળે છે.
યે શૃણ્વંતિ પુરાણાનિ કોટિજન્માર્જિતં ખલુ । પાપજાલં તુ તે હત્વા ગચ્છંતિ હરિમંદિરમ્
જે લોકો પુરાણો સાંભળે છે, તેઓ કરોડો જન્મોમાં ભેગા થયેલા પાપનો નાશ કરીને હરિના ધામમાં જાય છે.
પુરાણવાચકં વિપ્રં પૂજયેદ્ભક્તિભાવતઃ । ગોભૂહિરણ્યવસ્ત્રૈશ્ચ ગંધપુષ્પાદિભિર્મુને
મુનિ, પુરાણ વાંચન કરનાર બ્રાહ્મણની ભક્તિથી પૂજા કરવી જોઈએ; ગાય, જમીન, સોનાં, કપડાં, સુગંધ, ફૂલ વગેરેથી.
કાંસ્યૈર્વિનિર્મિતં પાત્રં જલપાત્રં મુદાન્વિતઃ । કર્ણકુંડલકં ચૈવ મુદ્રિકાં સ્વર્ણનિર્મિતામ્
ખુશીથી કાંસાના વાસણ, પાણીનું પાત્ર, કાનના કુંડળ અને સોનાની મુદ્રિકા આપવી જોઈએ.
આસનં તુ તથા દદ્યાત્પુષ્પમાલ્યં તપોધન । વિત્તશાઠ્યં ન કુર્વીત દાનં હીનફલં યતઃ
તપસ્વી, આસન, ફૂલ અને માળા પણ આપવી જોઈએ; દાનમાં કંજૂસી ન કરવી, કારણ કે કંજૂસ દાનનું ફળ ઓછું મળે છે.
પુરાણં વાચયેદ્વિપ્ર સર્વકામાર્થસિદ્ધયે । સુવર્ણં રજતં વસ્ત્રં પુષ્પમાલ્યં તુ ચંદનમ્
બ્રાહ્મણે બધા ઇચ્છાઓની પુર્તિ માટે પુરાણનું પઠન કરવું જોઈએ; સોનાં, ચાંદી, કપડાં, ફૂલ, માળા અને ચંદન પણ આપવું જોઈએ.
દદ્યાદ્યો પુસ્તકં ભક્ત્યા સગચ્છેદ્ધરિમંદિરમ્ । કુર્વંતિ વિધિનાનેન સંપૂર્ણં પુસ્તકં ચ યે । તેષાં નામાનિ લિંપેત ચિત્રગુપ્તોઽર્ચનાદ્દ્વિજ
જે ભક્તિપૂર્વક પુસ્તક દાન કરે છે અથવા આ રીતથી પુસ્તક પૂર્ણ કરે છે, તે હરિના મંદિરમાં પહોંચે છે; અને જે આ રીતે પૂજા કરે છે, તેમના નામો ચિત્રગુપ્તે નોંધવા જોઈએ, હે દ્વિજ.
શૌનક ઉવાચ। શ્રોતુમિચ્છામિ તે પ્રાજ્ઞ કથયસ્વ સમૂલકમ્ । પ્રતિજ્ઞાપાલને પુણ્યં ખંડને કિં ચ કિલ્બિષમ્
શૌનકએ કહ્યું: હે વિદ્વાન, હું તારી પાસે વિગતે સાંભળવા ઇચ્છું છું—પ્રતિજ્ઞા પાળવાથી શું પુણ્ય મળે છે અને તોડી નાખવાથી શું પાપ થાય છે?
અનૃતે શપથે કિં વા સત્યે કિંચિદ્ભવેન્મુને । દક્ષિણં કિંકરં દત્વા કૃપાં કૃત્વા કૃપાર્ણવ
હે મુનિ, ખોટી કે સાચી શપથ લેવાથી શું થાય છે? અને સહાયકનેSouth દક્ષિણ આપવાથી શું ફળ મળે છે, હે દયાના સાગર, કૃપા કરીને મને કહો.
સૂત ઉવાચ। શૃણુષ્વ મુનિશાર્દૂલ કથયામિ સમૂલતઃ । વૈષ્ણવાનાં ત્વમગ્ર્યોઽસિ સર્વલોકહિતે રતઃ
સૂતે કહ્યું: હે મુનિશ્રેષ્ઠ, સાંભળો, હું બધું વિગતે કહું છું; તમે વૈષ્ણવોમાં શ્રેષ્ઠ છો અને સર્વ લોકના હિતમાં તત્પર છો.
શ્રીસનત્કુમાર ઉવાચ। સતાં નિંદા નામ્નઃ પરમમપરાધં વિતનુતે । યતઃ ખ્યાતિં યાંતં કથમુ સહતે તદ્વિગર્હામ્ । શુભસ્ય* શ્રીવિષ્ણોર્ય ઇહ ગુણનામાદિસકલં । ધિયાભિન્નં પશ્યેત્સ ખલુ હરિનામાહિતકરઃ ૧૫ *[કહીં-(શિવસ્ય)]। ગુરોરવજ્ઞા શ્રુતિશાસ્ત્રનિંદનં તથાર્થવાદો હરિનામ્નિ કલ્પનમ્ । નામાપરાધસ્ય હિ પાપબુદ્ધિર્ન વિદ્યતે તસ્ય યમૈર્હિ શુદ્ધિઃ
શ્રી સનતકુમાર કહે છે: સજ્જનોની નિંદા નામ સામે સૌથી મોટું અપરાધ ફેલાવે છે, કારણ કે જે પ્રસિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરે છે, તેની નિંદા સહન કરી શકાતી નથી. જે શ્રી વિષ્ણુના ગુણ અને નામને અલગ-અલગ માને છે, તે હરિના નામને હાનિ પહોંચાડે છે. ગુરુનું અપમાન, શાસ્ત્રોની નિંદા, અર્થનો ખોટો અર્થ કાઢવો, અને હરિના નામમાં મનગમતો અર્થ ઘડવો—આ નામના અપરાધ છે. પાપી મનવાળા માટે કોઈ યમથી શુદ્ધિ નથી.