ફલદાતા નરો ગચ્છેત્ત્રિદિવં ચ દ્વિજોત્તમ । ભુંક્તે કલ્પસહસ્રાણિ ફલં તત્રામૃતોપમમ્
હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, જે પુરુષ ફળ આપે છે, તે સ્વર્ગમાં જાય છે અને ત્યાં હજારો યુગ સુધી અમૃત સમાન ફળનો આનંદ માણે છે.
શાકં યચ્છતિ યો મર્ત્યો શિવસ્યભવનં દ્વિજ । યાતિ કલ્પદ્વયં ભુંક્તે દુર્લ્લભં પાયસં સુરૈઃ
જે મનુષ્ય શાક આપે છે, હે બ્રાહ્મણ, તે શિવના ધામમાં જાય છે, બે યુગ સુધી ત્યાં રહે છે અને દેવતાઓ સાથે દુર્લભ પાયસનો ભોગ કરે છે.
ઘૃતદો દધિદશ્ચૈવ તક્રદો દુગ્ધદસ્તથા । વિષ્ણોર્નિકેતનં ગત્વા સુધાપાનં કરોતિ સઃ
જે ઘી, દહીં, છાશ અથવા દૂધ આપે છે, તે વિષ્ણુના ધામમાં જઈને ત્યાં અમૃત પીવે છે.
ગંધદઃ પુષ્પદશ્ચૈવ મર્ત્યો યાતિ સુરાલયમ્ । તિષ્ઠેદ્યુગસહસ્રાણિ ગંધપુષ્પવિભૂષિતઃ
જે મનુષ્ય સુગંધ કે ફૂલ આપે છે, તે દેવોના ઘર જાય છે અને હજારો યુગ સુધી સુગંધ અને ફૂલોની શોભામાં રહે છે.
શય્યાદાનં દાનસારં બ્રાહ્મણાય દદાતિ યઃ । સ યાતિ બ્રહ્મસદનં પર્ય્યંકે શેરતે ચિરમ્
જે બ્રાહ્મણને શય્યા, દાનમાં શ્રેષ્ઠ વસ્તુ આપે છે, તે બ્રહ્માના ધામમાં જઈને લાંબા સમય સુધી પલંગ પર આરામ કરે છે.
પીઠદાતા દીપદાતા સર્વદુષ્કૃતવર્જિતઃ । સ્વર્ગે સિંહાસને તિષ્ઠેજ્જ્વલદ્દીપાવલીવૃતઃ
પાટ અને દીવો આપનાર, જે બધા પાપોથી મુક્ત છે, તે સ્વર્ગમાં સિંહાસન પર બેસે છે અને તેજસ્વી દીવાઓની પંક્તિઓથી ઘેરાયેલો રહે છે.
તાંબૂલં યો નરો દદ્યાદ્ભૂમિં ભુંક્તેઽખિલાં સુખમ્ । સ્વર્ગે દેવાંગનાક્રોડે સુપ્તસ્તાંબૂલમત્તિ વૈ
જે પુરુષ તાંબુલ આપે છે, તે પૃથ્વી પર સર્વ સુખ ભોગવે છે; અને સ્વર્ગમાં, દેવાંગનાઓની બાહોમાં સૂઈને તાંબુલ ખાતો રહે છે.
વિદ્યાદાનં દાનવરં કરોતિ યો નરોત્તમઃ । પ્રેત્ય સ સન્નિધિં વિષ્ણોસ્તિષ્ઠેદ્યુગશતત્રયમ્
જે શ્રેષ્ઠ પુરુષ જ્ઞાનનું દાન કરે છે, તે મૃત્યુ પછી ત્રણસો યુગ સુધી શ્રીવિષ્ણુની નજીક રહે છે.
પ્રાપ્ય જ્ઞાનં તતસ્તત્ર દુર્લ્લભં વૈ દ્વિજર્ષભ । દુર્લ્લભં મોક્ષમાપ્નોતિ શ્રીહરેઃ કૃપયા દ્વિજ
હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, ત્યાં એ દુર્લભ જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરીને, શ્રીહરિની કૃપાથી દુર્લભ મોક્ષ પ્રાપ્ત કરે છે.
અનાથં દુઃખિતં વિપ્રં પાઠયેદ્વૈ નરોત્તમઃ । શ્રીહરેર્ભવનં યાતિ પુનર્જન્મવિવર્જિતઃ
જે શ્રેષ્ઠ પુરુષ અનાથ અને દુઃખી બ્રાહ્મણને પાઠ કરાવે છે, તે શ્રીહરિના ધામમાં જાય છે અને પુનર્જન્મથી મુક્ત રહે છે.
યો નરઃ પુસ્તકં દદ્યાદ્ભક્તિશ્રદ્ધાસમન્વિતઃ । પ્રતિવર્ણં લભેત્પુણ્યં કપિલાકોટિદાનજમ્
જે પુરુષ ભક્તિ અને શ્રદ્ધાથી પુસ્તક આપે છે, તે દરેક અક્ષર માટે કોટિ ગાય દાન જેટલું પુણ્ય મેળવે છે.
મધુદો ગુડદશ્ચૈવ મર્ત્યો યાતીક્ષુસાગરમ્ । લવણપ્રદો નરો યાતિ વારુણં લોકમેવ ચ
જે મનુષ્ય મધ અથવા ગોળ આપે છે, તે ઈક્ષુના સાગરમાં જાય છે; અને જે લવણ આપે છે, તે વરુણના લોકમાં જાય છે.
સર્વેષામેવ દાનાનામન્નં વારિ દ્વિજોત્તમ । તત્ત્વજ્ઞૈર્મુનિભિઃ સર્વૈઃ પ્રવરં વૈ પ્રકીર્ત્તિતમ્
સર્વ દાનોમાંથી, અન્ન અને પાણી, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, તમામ તત્વજ્ઞાની મુનિઓએ સૌથી ઉત્તમ ગણાવ્યા છે.
અન્નં વારિ દ્વિજશ્રેષ્ઠ યેન દત્તં મહીતલે । તેન દત્તાનિ દાનાનિ સર્વાણિ ચ દ્વિજર્ષભ
હે બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ, જે કોઈ પૃથ્વી પર અન્ન અને પાણી આપે છે, એણે બધા દાન આપી દીધાં હોય એવું માનવામાં આવે છે.
અન્નદો યો નરો વિપ્ર પ્રાણદશ્ચ પ્રકીર્ત્તિતઃ । તસ્માત્સમસ્તદાનાનામન્નદો લભતે ફલમ્
હે વિદ્વાન, જે માણસ અન્ન આપે છે, તેને પ્રાણદાતા કહેવાય છે; તેથી, બધા દાનોમાં અન્નદાતા સૌથી શ્રેષ્ઠ ફળ પામે છે.
યથાચાન્નં તથા વારિ દ્વે તુલ્યે ચ પ્રકીર્ત્તિતે । વારિણા ચ વિના ચાન્નં સિદ્ધં ન સ્યાદ્દ્વિજોત્તમ
જેમ અન્ન, તેમ પાણી — બંનેને સમાન ગણવામાં આવે છે; હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, પાણી વિના અન્ન પૂર્ણ નથી થતું.
ક્ષુધા તૃષા દ્વિજ વ્યાઘ્ર દ્વે ચ તુલ્યે પ્રકીર્ત્તિતે । અતશ્ચાન્નં ચ તોયં ચ શ્રેષ્ઠં પ્રોક્તં બુધૈરપિ
હે બ્રાહ્મણ, ભૂખ અને તરસ બંને સમાન કહેવાય છે; તેથી, અન્ન અને પાણી પણ વિદ્વાનો દ્વારા શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.
અન્નદાનં ક્ષિતૌ બ્રહ્મન્યે કુર્વંતિ નરોત્તમાઃ । સર્વપાપવિનિર્મુક્તા ગચ્છંતિ હરિમંદિરમ્
પૃથ્વી પર બ્રાહ્મણોને અન્ન આપનાર ઉત્તમ પુરુષો સર્વ પાપોથી મુક્ત થઈને હરિના મંદિરમાં પહોંચે છે.
યાવંત્યન્નાનિ ભો વિપ્ર યચ્છતિ ક્ષિતિમંડલે । બ્રહ્મહત્યાશ્ચ તાવંત્યો નશ્યંત્યેવ તપોધન
હે વિદ્વાન, જેટલા અન્ન પૃથ્વી પર કોઈ આપે છે, એટલા બ્રાહ્મણહત્યા જેવા પાપો નાશ પામે છે, હે તપસ્વી.
યચ્છતાં ચાન્નદાનાનિ શરીરાણિ ચ પાતકમ્ । ગાત્રાણિ ગૃહ્ણતાં ત્યક્ત્વા સહસા યાંતિ શૌનક
હે શૌનક, અન્નદાન આપનારના શરીર સાથે જોડાયેલા પાપો તરત જ છોડી દે છે અને તેમના અંગો મુક્ત થાય છે.
અતઃ પાપિષ્ઠ ચાન્નાનિ ન ગૃહ્ણંતિ મનીષિણઃ । ગૃહ્ણંતિ મોહાદ્યે મૂઢા ભવંતિ પાપભાગિનઃ
આથી, હે પાપી, વિદ્વાન લોકો પાપી પાસેથી અન્ન લેતા નથી; અને જે મૂર્ખો મોહમાં લઈ લે છે, તેઓ પાપમાં ભાગીદાર બને છે.
કુર્યાદ્ભૂમિષ્ઠમુદકં ચૈકં ભો દ્વિજસત્તમ । સર્વપાપૈર્વિનિર્મુક્તો વ્રજેત્સ હરિમંદિરમ્
હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, પૃથ્વી પર એક જ પાત્ર પાણી આપવું જોઈએ; સર્વ પાપોથી મુક્ત થઈને એ હરિના મંદિરમાં જાય છે.
પ્રયત્નેન દ્વિજશ્રેષ્ઠ કર્ત્તવ્યો ધનસંચયઃ । સંચિતં ચ ધનં બ્રહ્મન્દાનકર્મણિ વિક્ષિપેત્
હે બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ, પ્રયત્નપૂર્વક ધન એકત્ર કરવું જોઈએ અને એ ધન બ્રાહ્મણોને દાનમાં આપવું જોઈએ.
રણંતિ યે ચ કાર્પણ્યાદ્ધનં તે ચાતિદુઃખિનઃ । અંતે સર્વધનં ત્યક્વા નિઃસ્વા ગચ્છંતિ ભો મુને
જે લોકો કર્પણતાથી ધન સંગ્રહ કરે છે, તેઓ ખૂબ દુઃખી રહે છે; અંતે, બધું ધન છોડી, હે મુનિ, નિર્વસન થઈને જાય છે.
માનવા યે સદા દાનં દત્ત્વા દત્ત્વા દરિદ્રતિ । દરિદ્રાસ્તેન વિજ્ઞેયા નરલોકે મહેશ્વરાઃ
જે મનુષ્યો સતત દાન આપી-આપીને ગરીબ થઈ જાય છે, તેમને મનુષ્યલોકમાં ગરીબ માનવા જોઈએ, હે મહેશ્વર.
પરલોકે દ્વિજવ્યાઘ્ર સાધુસંયમવર્જિતે । નિર્દયે બંધુહીને ચ ન દત્તં નોપતિષ્ઠતે
હે બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ, પરલોકમાં જ્યાં સદાચાર, દયા અને સંબંધીઓ નથી, ત્યાં જે દાન આપવામાં આવ્યું નથી, એ કામ આવતું નથી.
સ્થિતે ધને નરો યો વૈ નાશ્નાતિ ન દદાતિ સઃ । દરિદ્ર ઇવ વિજ્ઞેયઃ પ્રેત્ય નિશ્વાસમુત્સૃજેત્
જે માણસ પાસે ધન છે પણ ન તો ભોગવે છે, ન તો આપે છે, તેને ગરીબ માનવું; મૃત્યુ પછી, એ નિશ્વાસ સાથે જાય છે.
તપસોઽપિ વરં દાનં પ્રોક્તં ચ તત્ત્વદર્શિભિઃ । અતો યત્નાદ્દ્વિજશ્રેષ્ઠ દાનકર્મ સમાચરેત્
તત્વજ્ઞાની લોકો દાનને તપસ્યા કરતાં શ્રેષ્ઠ કહે છે; તેથી, હે બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ, દાન કાર્યમાં પ્રયત્ન કરવો જોઈએ.
દાતા દાનં ન દદ્યાદ્વૈ સમુત્સૃજ્ય દ્વિજાતયે । સ યાતિ નિરયં ઘોરં સર્વજંતુભયાવહમ્
જો દાતા દાન આપવાનો સંકલ્પ કરીને પણ બ્રાહ્મણને દાન નથી આપતો, તો એ ભયાનક નરકમાં જાય છે, જે સર્વ જીવોને ડરાવે છે.
દાનં દાતા પ્રતિગ્રાહી ન સ્મરેચ્ચ ન યાચતે । નિરયે ચોભયોર્વાસો યાવચ્ચંદ્ર દિવાકરૌ
દાતા અને ગ્રહીતાએ દાનનું સ્મરણ કે માંગણી કરવી નહીં; નહીં તો, બંને ચાંદ્ર અને સૂર્ય રહે ત્યાં સુધી નરકમાં રહે છે.