જરંતીં બ્રાહ્મણીં ચૈવ પ્રહારં ચ ચકાર સા । તતઃ સા કમલા વૃદ્ધા ક્રંદમાના પલાયિતા
પછી રાણીએ વૃદ્ધ બ્રાહ્મણ સ્ત્રીને માર મારી. એ પછી વૃદ્ધ કમલા રડતી રડતી ત્યાંથી ભાગી ગઈ.
ક્રીડમાના તતઃ શ્યામા બ્રાહ્મણીક્રન્દનધ્વનિમ્ । આગતાસ્યાઃ સમીપં તુ શ્રુત્વા બાલા તપોધના
એ સમયે શ્યામા રમતી હતી. બ્રાહ્મણ સ્ત્રીના રડવાનો અવાજ સાંભળીને, એ તપસ્વિ બાળિકા તેની પાસે આવી.
શ્યામાબાલોવાચ- વૃદ્ધે વ્યથેદૃશી કેન દત્તા તુભ્યં વદસ્વ મે । તસ્યા વચનમાકર્ણ્ય શોકગદ્ગદયા ગિરા
શ્યામા બાળાએ પૂછ્યું: 'એ વૃદ્ધા, તને આટલું દુઃખ કોણે આપ્યું? મને કહેજે.' એના વચન સાંભળીને કમલા દુઃખથી ગળામાં અવાજ અટકી ગયો.
કમલા કથિતં સર્વં વૃત્તાંતં દ્વિજસત્તમ । શ્યામાબાલા તતઃ શ્રુત્વા વ્રતં પરમદુર્લ્લભમ્
કમલાએ બધું જ, આખો બનાવ, શ્રેષ્ઠ દ્વિજને કહી દીધો. પછી શ્યામા બાળાએ એ અત્યંત દુર્લભ વ્રત વિશે સાંભળ્યું.
શાસ્ત્રોક્તવિધિના ચક્રે સશ્રદ્ધં ચ સભક્તિતઃ । ત્રિવારે પરિપૂર્ણે તુ તુર્યવારે સમાગતે
શ્યામાએ શ્રદ્ધા અને ભક્તિપૂર્વક, શાસ્ત્રોક્ત રીતથી એ વ્રત કર્યું. ત્રણ વખત પૂર્ણ થયા પછી, ચોથો વખત આવ્યો.
વિવાહકર્મસંસિદ્ધં દ્વિજલક્ષ્મીપ્રસાદતઃ । શ્રીસિદ્ધેશ્વરદેવસ્ય નૃપતેર્ભૂપતેજસઃ
દ્વિજલક્ષ્મી ની કૃપાથી એનું લગ્નકર્મ પૂર્ણ થયું. એ શ્રીસિદ્ધેશ્વર દેવના પુત્ર, મહારાજના તેજસ્વી પુત્ર માલાધર પાસે ગઈ.
માલાધરો નામ સુતો ગૃહીત્વા તાં ગૃહં ગતઃ । અથ તસ્યાં ગતાયાં તુ બ્રહ્મન્શૃણુષ્વ કૌતુકમ્
માલાધર નામના પુત્રએ તેને પોતાના ઘેર લઈ ગયો. હવે, બ્રાહ્મણ, એ ત્યાં ગઈ ત્યારે શું થયું, એ સાંભળ.
રાજ્ઞીગૃહે ચ સર્વાણિ સ્થિતાનિ સુબહૂનિ ચ । દ્રવ્યાણિ કેન નીતાનિ ન જ્ઞાતાન્યપિ ભૂસુર
રાણીના ઘરનાં બધાં અનેક દ્રવ્ય ત્યાં હતાં, પણ, બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ, એ બધું કોણ લઈ ગયું એ કોઈને ખબર નહોતી.
નિર્વિત્તા બુદ્ધિહીના સા ચાન્નવસ્ત્રવિવર્જિતા । ઉપવિષ્ટા ચ કેનાપિ ગંતું ચ દુહિતુર્ગૃહમ્
એ સ્ત્રી નિર્વસન, બુદ્ધિહીન, અનાજ અને વસ્ત્ર વિના રહી ગઈ હતી. એ ત્યાં બેઠી રહી, પણ દીકરીના ઘેર જવા અસમર્થ હતી.
પ્રેષયામાસ ભર્ત્તારં કિંચિત્પ્રાર્થનહેતવે । તસ્ય માલાધરસ્યાપિ ગ્રામે ચ સરસીતટે
એણે પતિને કંઈક માંગવા મોકલ્યો. એ વચ્ચે, માલાધર પણ ગામમાં સરોવર કિનારે હતો.
કાલેન કિયતા વિપ્ર પ્રવિવેશ ચ કષ્ટતઃ । તસ્માજ્જલં સમાનેતું તસ્યા દાસ્યઃ સમાગતાઃ । તં દૃષ્ટ્વા દુઃખિનાં શ્રેષ્ઠં પપ્રચ્છુઃ સાનુકંપિતાઃ
થોડા સમય પછી, બ્રાહ્મણ, એ દુઃખી થઈ ત્યાં પહોંચ્યો. એના માટે પાણી લેવા દાસીઓ આવી. દુઃખી ને જોઈને દયાભાવથી પૂછ્યું,
દાસ્ય ઊચુઃ- કસ્ત્વં કુતઃ સમાયાતો માંસરક્તવિવર્જ્જિતઃ । રૂક્ષાંગો રૂક્ષકેશશ્ચ તત્સર્વં કથયસ્વ નઃ
દાસીઓએ પૂછ્યું: 'તુ કોણ? ક્યાંથી આવ્યો છે? તારો શરીર અને વાળ સુકા છે, માંસ અને લોહી વગર છે. બધું અમને કહેજે.'
દરિદ્ર ઉવાચ- શ્યામાબાલાપિતા ચાહં સૌરાષ્ટ્રનગરાગતઃ । કથયધ્વં ચ ભો દાસ્યઃ શ્યામાબાલાસમીપતઃ
ગરીબે કહ્યું: 'હું શ્યામા બાળાનો પિતા છું, સૌરાષ્ટ્ર શહેરથી આવ્યો છું. એ દાસીઓ, મને કહો, શ્યામા બાળા ક્યાં છે?'
તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્ય કૌતૂહલસમન્વિતાઃ । પરસ્પરમુખાઃ સર્વા જહસુઃ સ્વપુરં ગતાઃ
એના વચન સાંભળીને, બધાં જ ઉત્સુક થઈ, એકબીજાની સામે જોઈને હસ્યા અને પોતાના શહેરે ચાલ્યા ગયા.
શ્યામાબાલા ચ કથિતં સર્વં વૃત્તં ચ ભો દ્વિજ । શ્રુત્વૈતદ્વચનં તાસાં પ્રેષયામાસ સેવકાન્
દ્વિજશ્રેષ્ઠ, જે કંઈ બન્યું હતું તે બધું શ્યામાબાલાને કહાયું. આ વાતો સાંભળ્યા પછી, તેણે પોતાના સેવકોને મોકલ્યા.
પુષ્પતૈલં દિવ્યવસ્ત્રં ચંદનં પર્ણવીટિકામ્ । ઘોટકં ચ તથા દત્વા પિતરં પ્રતિ સુંદરી
સુંદર સ્ત્રીએ પોતાના પિતાને ફૂલ, તેલ, દિવ્ય વસ્ત્રો, ચંદન, પાનના વિટકાં અને ઘોડો પણ આપ્યો.
ગત્વાથ સર્વે તે ભૃત્યાઃ કૃત્વા સુવેષમુત્તમમ્ । શ્યામાબાલાગૃહં નિન્યુર્દેવરાજગૃહોપમમ્
પછી બધા સેવકો themselves સુંદર રીતે શણગારીને, દેવરાજના મહેલ જેવું શ્યામાબાલાનું ઘર હતું ત્યાં તેને લઈ ગયા.
શ્યામાબાલા તતશ્ચૈવ પિતરં દુખિનાં વરમ્ । શ્યાલ્યન્નં સઘૃતં ચૈવ ભોજયામાસ યત્નતઃ
પછી શ્યામાબાલાએ પોતાના દુઃખી સસરાને યથાયોગ્ય સ્નેહપૂર્વક ઘીવાળું ભાત ખવડાવ્યું.
તુર્યેષુ સમતીતેષુ દિવસેષુ તપોધન । પ્રેષયામાસ તં દત્વા ગુપ્તપાત્રસ્થિતં ધનમ્
કેટલાક દિવસો વીતી ગયા પછી, હે મુનિ, તેણે છુપાવેલી વાસણમાં રાખેલું ધન આપી તેમને વિદાય આપી.
તતઃ પ્રવિશ્ય સ્વગૃહે ધનં પાત્રાન્તરસ્થિતમ્ । દદર્શાંગારનિચયં રુરોદ ભૃશદુઃખિતઃ
પછી જ્યારે તે પોતાના ઘરે ગયો, ત્યારે બીજું વાસણ ખોલ્યું તો ત્યાં ધનના બદલે કાળાં કોટલા હતા. તેને ભારે દુઃખ થયું અને રડવા લાગ્યો.
દુહિતુઃ સદનં યાતું નિઃસસાર ગૃહાગતઃ । તત્રૈવ સરસીકૂલે પ્રવિવેશ ચ દુઃખિની
ઘરે આવીને, તે પોતાની દીકરીના ઘરે જવા નીકળી પડ્યો. ત્યાં સરોવર કાંઠે દુઃખી સ્ત્રી ઘરમાં પ્રવેશી.
તથૈનાં ચ સમાનીતાં યથા સ્યાઃ પ્રાણવલ્લભામ્ । તથૈવ પૂજયામાસ માતૃસ્નેહાત્પતિવ્રતા
ત્યાં તેને પોતાના પ્રાણ જેટલી પ્રિય રીતે લાવવામાં આવી, અને પતિવ્રતા સ્ત્રીએ માતૃસ્નેહથી તેની પૂજા કરી.
એતસ્મિન્સમયે વિપ્ર લક્ષ્મીવાસરમુત્તમમ્ । શ્યામાબાલા કારયિતું મનશ્ચક્રે ચ માતરમ્
એ સમયે, હે બ્રાહ્મણ, શ્યામાબાલાએ મનમાં નક્કી કર્યું કે પોતાની માતાને શ્રેષ્ઠ લક્ષ્મીવ્રત કરાવવું.
તસ્યા માતા દરિદ્રાણિ ભુક્ત્વા વૈકાંતિકેપિ ચ । શાવકાનાં તુ ચોચ્છિષ્ટં લક્ષ્મીકોપસમન્વિતા
એની માતાએ એકાંતમાં ગરીબાઈનું જમણ પણ ખાધું, અને સંતાનોના બચેલા અન્નથી પણ ગુજરાન કર્યું, કારણ કે લક્ષ્મીનો રોષ હતો.
ઇંદિરાયાસ્તૃતીયાનિ વાસરાણિ ગતાન્યપિ । ચતુર્થવાસરે તાં તત્કારયામાસ સા દૃઢમ્
ઇંદિરાના ત્રણ દિવસના વ્રત પછી પણ, ચોથા દિવસે તેણે પોતાની માતાને દૃઢતાથી એ વ્રત કરાવ્યું.
આગતા નગરં સા વૈ રાજ્ઞી સુરતિચંદ્રિકા । દૃષ્ટ્વા ગૃહં તથા દિવ્યમિંદિરાયાઃ પ્રસાદતઃ
પછી રાણી સુરતચંદ્રિકા શહેરમાં આવી, અને ઇંદિરાની કૃપાથી એવું દિવ્ય ઘર જોયું.
શ્યામાબાલા ચ વિપ્રેંદ્ર કદાચિત્સમયે પુનઃ । માતુર્ગૃહં ગતા ચાથ ઐશ્વર્યસ્ય દિદૃક્ષયા
પછી, હે વિપ્રશ્રેષ્ઠ, શ્યામાબાલા એક સમયે પોતાની માતાના ઘેર ગઈ, અને એના વૈભવ જોવા ઇચ્છી.
શ્યામાબાલાં તતો દૂરાદ્દૃષ્ટ્વા સંકુપિતા ચ સા । ન પશ્યામિ મુખં તસ્યા ઇત્યુક્ત્વાલક્ષિતા સ્થિતા
પછી, દૂરથી શ્યામાબાલાને જોઈ, તે ગુસ્સે થઈ ગઈ અને કહ્યું, 'હું તેનું મુખ નહીં જુએ,' એમ કહી, છુપાઈને ઊભી રહી.
ગત્વા ગૃહાંતરાલં ચ ગૃહીત્વા સૈંધવં ચ સા । આગતા સ્વગૃહં કિંચિત્તૂષ્ણીં લક્ષ્મીસમાશ્રિતમ્
પછી, ઘરના બીજા ભાગમાં જઈને, થોડું મીઠું લઈને, પોતાની ઘરે પાછી ગઈ. એ સમયે તે થોડું મૌન રહી, પણ લક્ષ્મી સાથે રહી.
રાજા સ્વામી ચ પપ્રચ્છ તાં સાધ્વીં પતિદેવતામ્ । કિમાનીતં ત્વયા કાંતે કથયસ્વ મમાગ્રતઃ
રાજા, જે એના પતિ હતા, એ પતિવ્રતા સ્ત્રીને પૂછ્યું: 'પ્રિયે, તું શું લાવી છે? મારા સામે કહિ દે.'