બહિર્ભૂય દ્રુતં ગેહાદ્રુદંતી ચ પુનઃ પુનઃ । તસ્યાશ્ચ રોદનં શ્રુત્વા ચાગતાહં સમીપતઃ
'તે વારંવાર ઘરની બહાર દોડી, ફરી ફરી રડતી રહી. તેના રડવાનો અવાજ સાંભળીને, હું નજીક ગઈ.'
અપૃચ્છં સર્વવૃત્તાંતં કથિતો વૈ યથાર્થતઃ । તયા તતો વ્રતવરમુપદેશં દદામ્યહમ્
'હું સમગ્ર ઘટના પુછ્યું, અને તેણે સાચી વાત કહી. પછી મેં તેને શ્રેષ્ઠ વ્રતનો ઉપદેશ આપ્યો.'
મમોપદેશતઃ સા વૈ ચક્રે વ્રતવરં મુદા । તસ્ય પ્રસાદાદ્ભો દ્વાઃસ્થે સંજાતા સુખિતા ચ સા
'મારા ઉપદેશથી, તેણે આનંદપૂર્વક શ્રેષ્ઠ વ્રત ધારણ કર્યું. હે દ્વારપાળ, તેના ફળથી તે સુખી થઈ.'
કદાચિદ્વૈશ્યકુલજા પત્યા મૃત્યોર્વશં ગતા । સમાનેતું તતસ્તૌ તુ વિહિતાખિલઘાતકૌ
'ક્યારેક, વૈશ્ય કુળની દીકરી પતિ દ્વારા મૃત્યુ પામી. પછી, બંને સંપૂર્ણ વિનાશ માટે નિર્ધારિત થયા.'
કિંકરાન્પ્રેષયામાસ ચંડાદ્યાન્ધર્મરાટ્પ્રભુઃ । યમાજ્ઞયા સમાયાતા યમદૂતા ભયંકરાઃ
'ધર્મરાજ યમએ ચંડ અને અન્ય ભયાનક દૂતોને મોકલ્યા. યમની આજ્ઞાથી, ભયંકર દૂતોએ આવી પહોંચ્યા.'
બદ્ધ્વા તૌ ચર્મપાશેન લોહમુદ્ગરપાણયઃ । ઉદ્યમં ચક્રિરે ગંતું યમસ્ય શરણં પ્રતિ
'તેમને ચામડાના પાશથી બાંધીને, લોખંડના ગદા પકડી, યમના આશ્રય તરફ લઈ જવાની તૈયારી કરી.'
અત્રાંતરે ચ લક્ષ્મ્યાસ્તે દૂતા વિષ્ણુપરાયણાઃ । સમાનેતું સમાયાતાઃ શંખચક્રગદાધરાઃ
'એ વચ્ચે, લક્ષ્મીના દૂતોએ, જે વિષ્ણુના ભક્ત હતા, શંખ, ચક્ર અને ગદા પકડીને, તેમને પાછા લાવવા આવ્યા.'
દૃષ્ટ્વા તથાવિધાંસ્તાંશ્ચ યમદૂતાઃ પલાયિતાઃ । લક્ષ્મીદૂતા મહાત્માનઃ સ્વપ્રકાશાદયસ્તથા
'આ રીતે દૂતોને જોઈને, યમના દૂતોએ ભાગી ગયા. લક્ષ્મીના મહાન આત્માવાળા દૂતોએ, પોતાના તેજથી ઝળહળતા, ત્યાં ઊભા રહ્યા.'
પાશં છિત્ત્વા સમારોપ્ય રાજહંસયુતે રથે । જગ્મુર્લક્ષ્મીપુરં સર્વે સહસાકાશવર્ત્મના
પાશ તોડી, રાજહંસો જોડાયેલા રથમાં બેસી, બધા આકાશ માર્ગે લક્ષ્મીપુર તરફ ગયા.
યાવદ્વારં વ્રતવરં કૃત્વા વૈશ્યા ચ સા તદા । તાવત્કલ્પસહસ્રાણિ તસ્થતુઃ કમલાપુરે
જ્યારે સુધી એ વેપારી સ્ત્રીએ દ્વાર પર શ્રેષ્ઠ વ્રત કર્યું, તેટલા કલ્પોના હજારો વર્ષો સુધી તેઓ કમલાપુરમાં રહ્યા.
પુણ્યશેષસ્ય ભોગાર્થં જાતૌ રાજાન્વયેઽધુના । વ્રતં ચ વિસ્મૃતૌ દ્વાઃસ્થે રાજસંપત્તિગર્વિતૌ । તસ્માચ્ચ તવ તસ્યાપિ ચોપદેશાર્થમાગતા
પુણ્યના બાકી ફળ ભોગવવા માટે, હવે તેઓ રાજકુળમાં જન્મ્યા છે; પણ રાજસંપત્તિનો ગર્વ રાખીને, દ્વારપાલ અને તે સ્ત્રી બંને વ્રત ભૂલી ગયા છે; તેથી, હું તને અને તેને ઉપદેશ આપવા આવ્યો છું.
દ્વાઃસ્થોવાચ- કેનૈવ તુ વિધાનેન વૃદ્ધે વ્રતવરં કૃતમ્ । કસ્મિન્માસે વ્રતં શ્રેષ્ઠં દેવતા કા ચ પૂજ્યતે
દ્વારપાલે પૂછ્યું: વૃદ્ધે, કયા રીતે શ્રેષ્ઠ વ્રત કરવામાં આવ્યું? કયા મહિનામાં એ વ્રત શ્રેષ્ઠ છે, અને કઈ દેવીની પૂજા કરવી?
એતન્મે પૃચ્છતો માતર્યથાવદ્વક્તુમર્હસિ । કમલોવાચ- કાર્ત્તિકે ચ વ્યતિક્રાંતે માર્ગશીર્ષે સમાગતે । તસ્મિન્માસે ચ ભો પોષ્યે વાસરે ગુરુસંજ્ઞકે
માતા, હું પૂછું છું, તો સાચી રીતે કહો. કમલાએ કહ્યું: કાર્તિક મહિનો પૂરો થાય અને માર્ગશીર્ષ આવે, એ મહિનામાં, ભાઈ, ગુરુવારના દિવસે...
તતઃ પૂર્વાહ્ણસમયે સકલૈર્વ્રતિભિર્વૃતા । નારાયણેન સહિતાં લક્ષ્મીં સંપૂજયેત્તતઃ
પછી, પૂર્વાહ્ન સમયે, બધા વ્રતધારીઓ સાથે, નારાયણ સાથે લક્ષ્મીની પૂજા કરવી.
મિષ્ટૈઃ પાયસયુક્તૈશ્ચ ભુક્તૈશ્ચ ખંડમિશ્રિતૈઃ । લક્ષ્મીં સંતોષયેત્પ્રેષ્યે તતઃ સંપ્રાર્થયેદિદમ્
મીઠા ખોરાક, પાયસ અને ખાંડ મિશ્રિત ભોજનથી લક્ષ્મીને સંતોષવી, પછી આ પ્રાર્થના કરવી:
ત્રૈલોક્યપૂજિતે દેવિ કમલે વિષ્ણુવલ્લભે । યથા ત્વમચલા કૃષ્ણે તથા ભવ મયિ સ્થિતા
ત્રણે લોકે પૂજાતી દેવી, કમલા, વિષ્ણુપ્રિય, જેમ તું કૃષ્ણ સાથે અડગ છે, તેમ તું મારા સાથે પણ અડગ રહે.
ઈશ્વરી કમલે દેવિ શરણં ચ ભવાનઘે । નાનોપહારદ્રવ્યૈશ્ચ લક્ષ્મીમાજ્ઞાપ્ય તોષયેત્
ઈશ્વરી, કમલા દેવી, પાપરહિત દેવી, તું મારી શરણ બન. વિવિધ ઉપહાર અને ભેટોથી લક્ષ્મીને પ્રસન્ન કરવી.
શાસ્ત્રૈશ્ચ પૂજયેદ્દેવીં મહોત્સવસમન્વિતામ્ । તતો નૈવેદ્યશેષાંશ્ચ દત્વા બ્રાહ્મણસત્તમમ્
શાસ્ત્રો દ્વારા, મહોત્સવ સાથે દેવીની પૂજા કરવી; પછી, નૈવેદ્યના બાકી ભાગ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણને આપવું.
આત્માનં સ્વપતિં પુત્રાન્પોષ્યેઽન્યાનપિ સેવકાન્ । દ્વિતીયે તુ ગુરોર્વારે વિશેષં શૃણુ સુંદરિ
પછી પોતાને, પતિને, પુત્રોને, પોષ્ય અને અન્ય સેવકોને પણ આપવું. હવે, બીજા ગુરુવારના વિશેષ વ્રત વિશે સાંભળ, સુંદરે.
ચિત્રધૂલીપ્રશસ્તૈશ્ચ ભ્રાષ્ટ્રૈર્ગોધૂમનિર્મિતૈઃ । તોષયેત્કમલાદેવ્યાઃ કુર્ય્યાદ્વૈ ભક્તિભાવતઃ
ચિત્રધૂળીથી બનેલા, ઘઉંના લોટથી તૈયાર થયેલા ભાંડા વડે, ભક્તિભાવથી કમલાદેવીને સંતોષવી.
તૃતીયે ખંડસંયુક્તં દધ્યોદનનિવેદનમ્ । શામાક શાલિ કાસારૈશ્ચતુર્થે પૂજયેન્મુદા
ત્રીજા ગુરુવારે ખાંડ મિશ્રિત દહીં-ભાત અર્પણ કરવું; ચોથા ગુરુવારે શામાક, ચોખા અને કાસારા વડે આનંદપૂર્વક પૂજા કરવી.
લક્ષ્મીદેવીં પ્રયત્નેન રત્નદંડકરે તતઃ । લક્ષ્મીદેવી પ્રીતયે તુ બ્રાહ્મણાન્પૂજયેદ્ધનૈઃ
મહેનતથી, રત્નદંડ ધારણ કરેલી લક્ષ્મીદેવીની પૂજા કરવી; લક્ષ્મીને પ્રસન્ન કરવા માટે બ્રાહ્મણોને ધનથી સન્માન કરવું.
વસ્ત્રાલંકારભોજ્યૈશ્ચ ફલૈર્નાનાવિધૈસ્તથા । પોષ્યોવાચ- અત્રૈવ તિષ્ઠ ભો વૃદ્ધે રાજ્ઞીં સુરતિચંદ્રિકામ્
વસ્ત્ર, આભૂષણ, ભોજન અને વિવિધ પ્રકારના ફળોથી પણ. પોષ્યએ કહ્યું: અહીં જ રહો, વૃદ્ધે, હું રાણી સુરતચંદ્રિકાને જાણ કરી આવું.
વિજ્ઞાપ્ય ત્વાં નયિષ્યામિ મા ક્રોધં કુરુ સત્તમે । ઇત્યુક્ત્વા સા તુ ચાર્વંગી ગતા રાજ્ઞીસમીપતઃ
તને જાણ કરી, પછી લઈ જઈશ; ગુસ્સો ન કર, શ્રેષ્ઠે. એવું કહી, સુંદર અંગવાળી સ્ત્રી રાણી પાસે ગઈ.
શિરસ્યંજલિમાધાય પોષ્યા બ્રહ્મન્સમૂલતઃ । આરભ્ય સાંગપર્યંતં યદૂચે કમલાલયા
માથા પર હાથ જોડીને, પોષ્ય બ્રાહ્મણ સાથે, કમલાએ જે કહ્યું તે બધું શરૂઆતથી અંત સુધી બોલી બતાવ્યું.
તત્સર્વં કથયામાસ રાજ્ઞીં સુરતિચંદ્રિકામ્ । દ્વારપાલીવચઃ શ્રુત્વા રાજ્ઞી સુરતિચંદ્રિકા
તે બધું રાણી સુરતચંદ્રિકાને કહ્યું; દ્વારપાલના શબ્દો સાંભળીને, રાણી સુરતચંદ્રિકા...
જગામ બ્રાહ્મણીપાર્શ્વં સગર્વા પ્રાહ સુંદર । રાજ્ઞ્યુવાચ- વૃદ્ધે બ્રાહ્મણિ કિં વૃત્તં ચોપદેશાર્થમાગતા
રાણી ગર્વભેર સુંદર રીતે બ્રાહ્મણ સ્ત્રી પાસે ગઈ અને કહ્યું: 'એ વૃદ્ધ બ્રાહ્મણ સ્ત્રી, શું થયું છે કે તું મને સલાહ આપવા આવી છે?'
કથયસ્વ ચિરં મહ્યં ભયં ત્યક્ત્વા યથાસુખમ્ । બ્રાહ્મણ્યુવાચ- તવાનીતિમહં દૃષ્ટ્વા ગંતુમિચ્છામિ ચંચલા
તુ નિર્ભય થઈને, આનંદથી મને બધું વિગતે કહેજે. બ્રાહ્મણ સ્ત્રીએ કહ્યું: 'મારી આંખે તારી આ ચાલાકી જોઈને, હું અસ્થિર થઈ અહીંથી જવું ઈચ્છું છું.'
કથયિષ્યામિ કિં દુષ્ટે વ્રતં પરમદુર્લભમ્ । ઇંદિરાવાસરે ચાદ્ય ચાંડાલેન કરોષિ યત્
હું તને કહું છું, દુષ્ટે, એ અત્યંત દુર્લભ વ્રત વિશે. આજે ઇંદિરાના પવિત્ર દિવસે, તું એ ચંડાળ સાથે કરે છે.
તદ્દૃષ્ટં મયિ કા દુષ્ટે તદ્ગેહે ગર્વિતેઽધુના । તચ્છ્રુત્વા બ્રાહ્મણીવાક્યં ક્રોધસંરક્તલોચના
હું એ બધું તારા ઘરમાં જોઈ લીધું છે, દુષ્ટ અને ગર્વીલી. બ્રાહ્મણ સ્ત્રીના આ વચન સાંભળીને રાણીના આંખો ગુસ્સાથી લાલ થઈ ગયા.