અજ્ઞાની ભૂસુરો યસ્તુ ત્યજેદ્ભૂમિં વિમોહિતઃ । પ્રતિજન્મન્યસૌ વિપ્રો ભવેચ્ચાત્યંત દુઃખભાક્
જે બ્રાહ્મણ અજ્ઞાનવશ ભૂમિ ત્યાગે છે, તે દરેક જન્મમાં અતિ દુઃખ ભોગવે છે.
અન્યતો યઃ સમાસાદ્ય દદ્યાદ્ભૂમિં દ્વિજાતયે । તસ્મૈ વિપ્ર જગન્નાથો દદાતિ પરમં પદમ્
જે કોઈ બીજેથી જમીન મેળવીને દ્વિજને આપે છે, તેને જગતના સ્વામી પરમપદ આપે છે.
સ્વદત્તાં પરદત્તાં ચ મેદિનીં યો હરેદ્દ્વિજ । યુક્તઃ કોટિકુલૈર્યાતિ નરકં ચાતિદારુણમ્
દ્વિજ જે પોતે આપેલી કે બીજાએ આપેલી જમીન લઈ લે છે, તે કરોડો કુટુંબ સાથે અત્યંત ભયાનક નરકમાં જાય છે.
હરેદ્યો વૈ મહીં વિપ્ર દેવબ્રાહ્મણયોરપિ । ન દૃષ્ટા નિષ્કૃતિસ્તસ્ય કોટિકલ્પશતૈર્મુને
જે બ્રાહ્મણ કે દેવતાની જમીન લઈ જાય છે, મુનિ, તેને કરોડો કલ્પ સુધી પણ કોઈ પ્રાયશ્ચિત્ય નથી.
ભૂમિં યો પરદત્તાં ચ રક્ષતિ ક્ષ્માપતિર્દ્વિજ । પુણ્યં કોટિગુણં સ્યાદ્વૈ તસ્ય દાનં જનાદપિ
દ્વિજ, જે રાજા બીજાએ આપેલી જમીનનું રક્ષણ કરે છે, તેને લોકોના દાન કરતાં કરોડો ગણી વધુ પુણ્ય મળે છે.
સપ્તદ્વીપાં મહીં દત્ત્વા યત્પુણ્યં પ્રાપ્યતે દ્વિજ । તત્પુણ્યં પ્રાપ્નુયાન્મર્ત્યો ધેનું યચ્છન્દ્વિજાતયે
હે દ્વિજ, જે સાત દ્વીપવાળી ધરતીનું દાન આપે છે, જેટલું પુણ્ય મળે છે, એટલું જ પુણ્ય ગાયનું દાન આપનારને પણ મળે છે.
દદાતિ વૃષભં યસ્તુ દરિદ્રાય કુટુંબિને । સર્વપાપવિનિર્મુક્તો શિવલોકં સ ગચ્છતિ
જે ગરીબ ગૃહસ્થને વાછરડો આપે છે, તે સર્વપાપથી મુક્ત થઈને શિવલોકમાં જાય છે.
તિલપ્રમાણં સ્વર્ણં યો બ્રાહ્મણાય પ્રયચ્છતિ । હરેર્નિકેતનં યાતિ યુક્તઃ કોટિકુલૈરપિ
જે બ્રાહ્મણને તિલ જેટલું સોનુ આપે છે, તે કરોડો કુટુંબ સાથે હરિના ધામે જાય છે.
યો દદ્યાદ્રજતં વિપ્ર સાધવે ભૂસુરાય વૈ । પ્રાપ્નોતિ ચંદ્રલોકં ચ પિબેત્તત્રામૃતં સદા
જે પુણ્યશાળી બ્રાહ્મણને ચાંદી આપે છે, તે ચંદ્રલોકમાં પહોંચે છે અને ત્યાં સદા અમૃતપાન કરે છે.
પ્રવાલં મૌક્તિકં ચૈવ હીરકં ચ મણિં તથા । યો દદાતિ દ્વિજશ્રેષ્ઠ સ્વર્ગલોકં સ ગચ્છતિ
જે મુક્તા, મણિ, હીરા કે પ્રવાળ દ્વિજશ્રેષ્ઠને આપે છે, તે સ્વર્ગલોકમાં જાય છે.
તુલાપુરુષદાનેન યત્પુણ્યં લભતે જનઃ । શાલગ્રામશિલાં દત્ત્વા તસ્માત્કોટિગુણં લભેત્
તુલાપુરુષનું દાન આપવાથી જે પુણ્ય મળે છે, એ કરતાં કરોડગણું પુણ્ય શાલગ્રામ શિલા આપવાથી મળે છે.
સપ્તદ્વીપાં ક્ષિતિં દત્વા સશૈલવનકાનનામ્ । યત્પુણ્યં લભતે તદ્વૈ શાલગ્રામશિલાપ્રદઃ
સાત દ્વીપોવાળી, પહાડો, વનો અને બગીચાવાળી આખી ધરતી દાનમાં આપવાથી જે પુણ્ય મળે છે, એ જ પુણ્ય શાલગ્રામ શિલા આપનારને મળે છે.
શાલગ્રામશિલાં યો વૈ દદ્યાદ્ભૂમિસુરાય ચ । તેન વિપ્ર પ્રદત્તાનિ ભુવનાનિ ચતુર્દશ
જે મનુષ્ય બ્રાહ્મણને શાલગ્રામ શિલા આપે છે, એણે ચૌદે લોકનું દાન આપ્યું કહેવાય છે.
તુલાપુરુષદાનં યઃ કરોતિ દ્વિજપુંગવ । જનન્યાશ્ચોદરે તસ્ય પુનર્જન્મ ન વિદ્યતે
હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, જે તુલાપુરુષનું દાન આપે છે, તેને ફરીથી માતાના ગર્ભમાં જન્મ લેવો પડતો નથી.
સાલંકારાં દ્વિજશ્રેષ્ઠ કન્યાં યચ્છતિ યો નરઃ । સ ગચ્છેદ્બ્રહ્મસદનં પુનર્જન્મ ન વિદ્યતે
હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, જે પુરુષ સજાવટવાળી કન્યા દાનમાં આપે છે, એ બ્રહ્માના લોકમાં જાય છે અને તેને ફરી જન્મ લેવો પડતો નથી.
કન્યાવિક્રયિણો નાસ્તિ નરકાન્નિષ્કૃતિઃ પુનઃ । કન્યાદાનકૃતો નાસ્તિ સ્વર્ગાદાગમનં પુનઃ
જે કન્યાનું વેચાણ કરે છે, તેને નરકમાંથી છૂટકારો નથી; અને જે કન્યાનું દાન કરે છે, તેને સ્વર્ગમાંથી પાછા આવવું પડતું નથી.
ઉપાનહૌ વાતપત્રં યો દદાતિ દ્વિજાતયે । પ્રેત્ય ચેંદ્રપુરં ગત્વા વસેત્કલ્પચતુષ્ટયમ્
જે બ્રાહ્મણને ચપ્પલ કે પવનથી બચવા માટે પાંદડું આપે છે, તે મૃત્યુ પછી ઇન્દ્રના શહેરમાં જઈને ચાર યુગ સુધી ત્યાં વસે છે.
વસ્ત્રં યચ્છતિ યો દિવ્યં સાધવે વૈ દ્વિજાયતે । સ્વર્ગે દિવ્યાંબરધરશ્ચિરં તિષ્ઠેદ્દ્વિજોત્તમ
જે બ્રાહ્મણને દિવ્ય વસ્ત્ર આપે છે, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, તે સ્વર્ગમાં દિવ્ય વસ્ત્ર પહેરીને લાંબા સમય સુધી રહે છે.
ધેનું પુરાતનીં યચ્છેદ્વસ્ત્રં ચ જરિતં દ્વિજ । નૂત્નાં રજોવતીં કન્યાં સ ગચ્છેન્નિરયં તથા
જે બ્રાહ્મણને જૂની ગાય અને જૂનું વસ્ત્ર આપે છે, અથવા નવી સુંદર કન્યા આપે છે, તે પણ નરકમાં જાય છે.
કન્યાવિક્રયિણો બ્રહ્મન્ન પશ્યેલ્લપનં બુધઃ । દૃષ્ટ્વા ચાજ્ઞાનતો વાપિ કુર્ય્યાન્માર્તંડ દર્શનમ્
હે બ્રાહ્મણ, જે કન્યાનું વેચાણ કરે છે, તેના સાથે બુદ્ધિમાન માણસે વાત પણ કરવી નહીં; જો અજાણતા પણ તેને જોઈ લે, તો પ્રાયશ્ચિત્ત રૂપે સૂર્યને જોવું જોઈએ.
ફલદાતા નરો ગચ્છેત્ત્રિદિવં ચ દ્વિજોત્તમ । ભુંક્તે કલ્પસહસ્રાણિ ફલં તત્રામૃતોપમમ્
હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, જે ફળનું દાન આપે છે, તે સ્વર્ગમાં જાય છે અને ત્યાં હજાર યુગ સુધી અમૃત જેવું ફળ ભોગવે છે.
શાકં યચ્છતિ યો મર્ત્યો શિવસ્યભવનં દ્વિજ । યાતિ કલ્પદ્વયં ભુંક્તે દુર્લ્લભં પાયસં સુરૈઃ
જે મનુષ્ય શાકભાજીનું દાન આપે છે, હે બ્રાહ્મણ, તે શિવના લોકમાં જાય છે, બે યુગ સુધી ત્યાં રહે છે અને દેવતાઓ જે દુર્લભ પાયસ ભોગવે છે, તેનું આનંદ માણે છે.
ઘૃતદો દધિદશ્ચૈવ તક્રદો દુગ્ધદસ્તથા । વિષ્ણોર્નિકેતનં ગત્વા સુધાપાનં કરોતિ સઃ
જે ઘી, દહીં, છાસ કે દૂધનું દાન આપે છે, તે વિષ્ણુના લોકમાં જઈને ત્યાં અમૃત પીએ છે.
ગંધદઃ પુષ્પદશ્ચૈવ મર્ત્યો યાતિ સુરાલયમ્ । તિષ્ઠેદ્યુગસહસ્રાણિ ગંધપુષ્પવિભૂષિતઃ
જે મનુષ્ય સુગંધ કે ફૂલનું દાન આપે છે, તે દેવલોકમાં જઈને હજારો યુગ સુધી સુગંધ અને ફૂલોની શોભા સાથે રહે છે.
શય્યાદાનં દાનસારં બ્રાહ્મણાય દદાતિ યઃ । સ યાતિ બ્રહ્મસદનં પર્ય્યંકે શેરતે ચિરમ્
જે બ્રાહ્મણને શય્યા આપે છે, જે દાનમાં શ્રેષ્ઠ છે, તે બ્રહ્માના લોકમાં જઈને લાંબા સમય સુધી પથારી પર આરામ કરે છે.
પીઠદાતા દીપદાતા સર્વદુષ્કૃતવર્જિતઃ । સ્વર્ગે સિંહાસને તિષ્ઠેજ્જ્વલદ્દીપાવલીવૃતઃ
જે પીઠ કે દીવો આપે છે અને સર્વ પાપોથી રહિત છે, તે સ્વર્ગમાં સિંહાસન પર બેઠો રહે છે અને તેજસ્વી દીવાઓની પંક્તિઓથી ઘેરાયેલો રહે છે.
તાંબૂલં યો નરો દદ્યાદ્ભૂમિં ભુંક્તેઽખિલાં સુખમ્ । સ્વર્ગે દેવાંગનાક્રોડે સુપ્તસ્તાંબૂલમત્તિ વૈ
જે મનુષ્ય તાંબૂલ આપે છે, તે ધરતી પર સર્વ સુખ ભોગવે છે; અને સ્વર્ગમાં દેવાંગનાઓની બાહોમાં આરામથી તાંબૂલ ભોજન કરે છે.
વિદ્યાદાનં દાનવરં કરોતિ યો નરોત્તમઃ । પ્રેત્ય સ સન્નિધિં વિષ્ણોસ્તિષ્ઠેદ્યુગશતત્રયમ્
હે શ્રેષ્ઠ મનુષ્ય, જે જ્ઞાનનું શ્રેષ્ઠ દાન આપે છે, તે મૃત્યુ પછી ત્રણસો યુગ સુધી વિષ્ણુની પાસે રહે છે.
પ્રાપ્ય જ્ઞાનં તતસ્તત્ર દુર્લ્લભં વૈ દ્વિજર્ષભ । દુર્લ્લભં મોક્ષમાપ્નોતિ શ્રીહરેઃ કૃપયા દ્વિજ
પવિત્ર જ્ઞાન જે મળવું અત્યંત દુર્લભ છે, એ પ્રાપ્ત કર્યા પછી, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, શ્રીહરિની કૃપાથી મનુષ્ય દુર્લભ મોક્ષને પામે છે.
અનાથં દુઃખિતં વિપ્રં પાઠયેદ્વૈ નરોત્તમઃ । શ્રીહરેર્ભવનં યાતિ પુનર્જન્મવિવર્જિતઃ
જે મહાન પુરુષ કોઈ અનાથ અને દુઃખી બ્રાહ્મણને શાસ્ત્રનું પઠન કરાવે છે, તે પુનર્જનમથી મુક્ત થઈને શ્રીહરિના ધામે જાય છે.