આસીનોઽધો ગુરોઃ પાર્શ્વે સેવાં ચ સુસમાહિતઃ । આસને શયને યાને નૈવ તિષ્ઠેત્કદાચન
ગુરુની બાજુમાં કે નીચે બેસી, પૂરેપૂરું મન લગાડી સેવા કરવી. ગુરુ બેસેલા, સુતેલા કે વાહન પર હોય ત્યારે ક્યારેય ઊભા ન રહેવું.
ધાવંતમનુધાવેત ગચ્છંતમનુગચ્છતિ । ગોશ્વોષ્ટ્રયાનપ્રાસાદે તથાધોવિષ્ટરેષુ ચ
ગુરુ દોડે ત્યારે પાછળ દોડવું, ચાલે ત્યારે સાથે જવું; ગૌશાળા, ઘોડા, ઊંટ, વાહન, મહેલ કે જમીન પર હોય ત્યાં પણ.
આસીત ગુરુણા સાર્દ્ધં શિલાફલક નૌષુ ચ । જિતેંદ્રિયઃ સ્યાત્સતતં વશ્યાત્માક્રોધનઃ શુચિઃ
ગુરુ સાથે પથ્થર, પાટલા કે નૌકામાં બેસવું; હંમેશા ઇન્દ્રિયોને વશમાં રાખવું, મન શાંત રાખવું, ક્રોધ ન રાખવો અને શુદ્ધ રહેવું.
પ્રયુંજીત સદા વાચં મધુરાં હિતકારિણીમ્ । ગંધમાલ્યં રસં કલ્પં શુક્તિં પ્રાણિવિહિંસનમ્
હંમેશા મીઠી અને હિતકારી વાત કરવી; સુગંધ, ફૂલો, રસ, આભૂષણ અને જીવહિંસા ટાળવી.
અભ્યંજનાંજનોન્મર્દ્દચ્છત્રધારણમેવ ચ । કામં લોભં ભયં નિદ્રાં ગીતવાદિત્રનર્તનમ્
તેલ લગાવવું, કાજલ ચોપડવું, મલિશ કરવું, છત્રી રાખવી, કામ, લોભ, ભય, ઊંઘ, ગીત-વાદ્ય-નૃત્ય—આ બધું ટાળવું.
આતર્જનં પરીવાદં સ્ત્રીપ્રેક્ષાલંભનં તથા । પરોપઘાતં પૈશુન્યં પ્રયત્નેન વિવર્જયેત્
ડરાવવું, બદનામી કરવી, સ્ત્રીને નિહાળવું, સ્પર્શ કરવો, બીજાને નુકસાન કરવું અને ચગલખોરી—આ બધું પૂરેપૂરું ટાળવું.
ઉદકુંભં સુમનસો ગોશકૃન્મૃત્તિકા કુશાન્ । આહરેદ્યાવદન્નાનિ ભૈક્ષ્યં ચાહરહશ્ચરેત્
પાણીના ઘડા, ફૂલો, ગૌમય, માટી અને કુશ લાવવી અને રોજ ભિક્ષા માટે જવું, જ્યાં સુધી ભોજન ન મળે.
ઘૃતં ચ લવણં સર્વં વર્જ્યં પર્યુષિતં ચ યત્ । અનૃત્યદર્શી સતતં ભવેદ્ગીતાદિ નિસ્પૃહઃ
ઘી, મીઠું અને બાસી વસ્તુઓ ટાળવી; હંમેશા નૃત્ય, ગીત વગેરેમાં આસક્તિ ન રાખવી.
નાદિત્યં વૈ સમીહેત નાચરેદ્દંતધાવનમ્ । એકાંતમશુચિસ્ત્રીભિઃ શૂદ્રાદ્યૈરભિભાષણમ્
સૂર્યની શોધ ન કરવી, દાંત સાફ ન કરવો; અશુદ્ધ સ્ત્રીઓ, શૂદ્રો વગેરે સાથે એકાંતમાં વાત ન કરવી.
ગુરૂચ્છિષ્ટં ભેષજાન્નં પ્રયુંજીત ન કામતઃ । મલાપકર્ષણં સ્નાનં નાચરેદ્ધિ કદાચન
ગુરુના બચેલા ખોરાક અને ઔષધિ જરૂર પડે ત્યારે લેવી, ઇચ્છાથી નહીં; ગુરુની ગેરહાજરીમાં ક્યારેય સ્નાન કે શુદ્ધિ ન કરવી.
ન કુર્યાન્માનસં વિપ્રો ગુરોસ્ત્યાગે કથંચન । મોહાદ્વા યદિ વા લોભાત્ત્યક્ત્વા તુ પતિતો ભવેત્
બ્રાહ્મણે ક્યારેય મનમાં પણ ગુરુને છોડી દેવાનો વિચાર ન કરવો; મોહ કે લોભથી ગુરુને છોડે તો પતન થાય છે.
લૌકિકં વૈદિકં વાપિ તથાધ્યાત્મિકમેવ વા । આદદીત યતો જ્ઞાનં તં ન દ્રુહ્યેત્કદાચન
લોકિક, વૈદિક કે આધ્યાત્મિક—જે પણ જ્ઞાન મળે છે, એના સ્ત્રોતને ક્યારેય નુકસાન ન પહોંચાડવું.
ગુરોરપ્યવલિપ્તસ્ય કાર્યાકાર્યમજાનતઃ । ઉત્પથપ્રતિપન્નસ્ય ન મનુસ્ત્યાગમબ્રવીત્
ગુરુ ઘમંડી હોય, યોગ્ય-અયોગ્ય ન જાણતો હોય કે માર્ગથી ભટકી ગયો હોય, તો પણ મનુએ ગુરુને છોડવાની આજ્ઞા આપી નથી.
ગુરોર્ગુરૌ સન્નિહિતે ગુરુવદ્વૃત્તિમાચરેત્ । નત્વાભિસૃષ્ટો ગુરુણા સ્વાન્ગુરૂનભિવાદયેત્
ગુરુના ગુરુની હાજરીમાં પણ પોતાના ગુરુ જેવું વર્તન કરવું; ગુરુને વંદન કરી અને તેમની પરવાનગીથી તેમના ગુરુઓને પણ વંદન કરવું.
વિદ્યાગુરુષ્વેતદેવં નિત્યાવૃત્તિષુ યોગિષુ । પ્રતિષેધત્સુ ચાધર્માદ્ધિતં ચોપદિશત્સુ ચ
જ્ઞાન ગુરુઓ, નિયમિત સાધકો, યોગીઓ, અધર્મથી રોકનાર અને હિતની સૂચના આપનાર પ્રત્યે પણ આવું જ વર્તન કરવું.
શ્રેયઃ સ્વગુરુવદ્વૃત્તિં નિત્યમેવ સમાચરેત્ । ગુરુપુત્રેષુ દારેષુ ગુરોશ્ચૈવ સ્વબંધુષુ
ગુરુના પુત્રો, પત્ની અને સંબંધીઓ પ્રત્યે હંમેશા પોતાના ગુરુ જેવું વર્તન કરવું.
બાલઃ સંમાનયેન્માન્યાઞ્છિષ્ટો વા યદિ કર્મ્મણિ । અધ્યાપયન્ગુરોઃ સૂનું ગુરુવન્માનમર્હતિ
બાળકે માનનીય વ્યક્તિઓનું સન્માન કરવું જોઈએ, ભલે તે કોઈ કામમાં બાકી રહે. ગુરુના પુત્રને શીખવાડતી વખતે પણ, એણે ગુરુને જેવો માન આપવો જોઈએ.
ઉત્સાદનં ચ ગાત્રાણાં સ્નાપનોચ્છિષ્ટભોજનઃ । ન કુર્યાદ્ગુરુપુત્રસ્ય પાદયોઃ શૌચમેવ ચ
ગુરુના પુત્ર માટે શરીર ધોવું, સ્નાન કરાવવું કે બચેલાં જમવાનું ખવડાવવું, કે તેના પગ ધોવા જેવી વાતો કરવી નહીં.
ગુરુવત્પ્રતિપૂજ્યાશ્ચ સવર્ણા ગુરુયોષિતઃ । અસવર્ણાશ્ચ સંપૂજ્યાઃ પ્રત્યુત્થાનાભિવાદનૈઃ
ગુરુની જાતની સ્ત્રીઓને ગુરુને જેવો જ સન્માન આપવો જોઈએ. અન્ય જાતની સ્ત્રીઓને ઊભા રહીને અને વિનમ્રતાથી અભિવાદન કરીને સન્માન આપવું.
અભ્યંજનં સ્નાપનં ચ ગાત્રોત્સાદનમેવ ચ । ગુરુપત્ન્યા ન કાર્યાણિ કેશાનાં ચ પ્રસાધનમ્
ગુરુપત્ની માટે તેલ લગાડવું, સ્નાન કરાવવું, શરીર સાફ કરવું કે વાળ ગોઠવવું, આવી કોઈ સેવા કરવી નહીં.
ગુરુપત્ની તુ યુવતી નાભિવાદ્યા તુ પાદયોઃ । કુર્વીત વંદનં ભૂમ્યામસાવહમિતિ બ્રુવન્
જો ગુરુપત્ની યુવાન હોય તો તેના પગે વંદન કરવું નહીં. તેના બદલે જમીનને સ્પર્શ કરીને 'હું તમારો છું' એમ કહી સન્માન કરવું.
વિપ્રોષ્ય પાદગ્રહણપૂર્વકં ચાભિવાદનમ્ । ગુરુદારેષુ કુર્વીત સતાં ધર્મ્મમનુસ્મરન્
પ્રવાસથી પાછા ફર્યા પછી, સત્પુરુષોના ધર્મને યાદ રાખીને, ગુરુની પત્નીઓને પગે વંદન કરીને અભિવાદન કરવું.
માતૃષ્વસા માતુલાની શ્વશ્રૂશ્ચાથ પિતૃષ્વસા । સંપૂજ્યા ગુરુપત્નીવત્સમાસ્તા ગુરુભાર્યયા
મામી, કાકીની, સાસુ અને ફૂઈને પણ ગુરુપત્ની જેવો જ સન્માન આપવો, કારણ કે એ બધાં ગુરુની પત્ની સમાન છે.
ભ્રાતૃભાર્યાશ્ચ સંગ્રાહ્યા સવર્ણા હન્યહન્યપિ । વિપ્રોષ્ય તૂપસંગ્રાહ્યા જ્ઞાતિસંબંધિયોષિતઃ
સમાન જાતિના ભાઈઓની પત્નીઓને રોજ મળીને અભિવાદન કરવું. પ્રવાસથી પાછા આવ્યા પછી, કુટુંબની સ્ત્રીઓને પણ મળીને સન્માન આપવું.
પિતુર્ભગિન્યા માતુશ્ચ જાયસ્યાં ચ સ્વસર્યપિ । માતૃવદ્વૃત્તિમાતિષ્ઠેન્માતા તાભ્યો ગરીયસી
પિતાની બહેન, માતાની બહેન અને પત્નીની બહેન સાથે પણ માતા જેવું વર્તન કરવું, કારણ કે માતા એ બધાથી શ્રેષ્ઠ છે.
એવમાચારસંપન્નમાત્મવંતમદાંભિકમ્ । વેદમધ્યાપયેદ્ધર્મ્મં પુરાણાંગાનિ નિત્યશઃ
જેમાં યોગ્ય આચાર, આત્મસંયમ અને ખરા હૃદય હોય, એવા શિષ્યને રોજ વેદ, ધર્મ અને પુરાણના અંગો શીખવવા યોગ્ય છે.
સંવત્સરોષિતે શિષ્યે ગુરુર્જ્ઞાનમનિર્દિશન્ । હરતે દુષ્કૃતં તસ્ય શિષ્યસ્ય વસતો ગુરુઃ
શિષ્યે ગુરુ પાસે એક વર્ષ વિતાવ્યા પછી, ગુરુ જ્યારે જ્ઞાન આપે છે ત્યારે એના પાપો દૂર થાય છે.
આચાર્યપુત્રઃ શુશ્રૂષુર્જ્ઞાનદો ધાર્મિકઃ શુચિઃ । શક્તોન્નદોંબુદઃ સાધુરધ્યાપ્યાદશ ધર્મતઃ
આચાર્યપુત્ર, જે સેવા કરે છે, જ્ઞાન આપે છે, ધર્મનિષ્ઠ છે, શુદ્ધ છે, શક્તિશાળી છે, દયાળુ છે અને સારા ગુણો ધરાવે છે, તેને ધર્મ પ્રમાણે શીખવવું જોઈએ.
કૃતકંઠસ્તથાઽદ્રોહઃ મેધાવી ગુરુકૃન્નરઃ । આપ્તઃ પ્રિયોઽથ વિધિવત્ષડધ્યાપ્યા દ્વિજાતયઃ
જેને યજ્ઞોપવીત છે, કપટ નથી, બુદ્ધિશાળી છે, ગુરુની આજ્ઞા માને છે, વિશ્વાસપાત્ર છે, પ્રિય છે અને નિયમ પાળે છે—આવા છ પ્રકારના દ્વિજોને શીખવવા યોગ્ય છે.
એતેષુ બ્રાહ્મણે દાનમન્યત્ર તુ યથોચિતમ્ । આચમ્ય સંયતો નિત્યમધીયીત ઉદઙ્મુખઃ
આ બ્રાહ્મણોમાં દાન આપવું જોઈએ, બીજે યોગ્યતા પ્રમાણે. હંમેશા શુદ્ધ થઈને, ઉત્તર દિશા તરફ મોઢું કરીને અધ્યયન કરવું.