રાક્ષસ્ય ઊચુઃ । યેષુ તીર્થેષુ વિપ્રેંદ્ર ત્વયા સ્નાતં વદસ્વ નઃ । તાનિ સર્વાણિ પુણ્યાનિ મોચયાતઃ કુજન્મનઃ । અસ્માનતિતરાં તૃષ્ણા ક્ષુદ્ભ્યાં દારુણદુઃખદાત્
રાક્ષસીઓએ કહ્યું: 'હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, તમે કયા કયા તીર્થોમાં સ્નાન કર્યું છે તે અમને કહો. એ બધાં પવિત્ર છે અને દુષ્ટ જન્મવાળાને પણ મુક્તિ આપે છે. અમને તરસ અને ભૂખથી બહુ જ દુઃખ થાય છે.'
બ્રાહ્મણ ઉવાચ- અવંતીમાશ્રમાત્પૂર્વમહં હરિપુરીમિતઃ । ગતોઽહં દ્વારકાં તસ્માત્સ્નાત્વા સોમોદ્ભવા જલે
બ્રાહ્મણે કહ્યું: 'અવંતીના આશ્રમથી, હું હરિપુર જઈ, ત્યાંથી દ્વારકા ગયો, જ્યાં સોમના જળમાં સ્નાન કર્યું.'
તતઃ પ્રાપ્તઃ પ્રભાસાખ્યં તીર્થં નીરધિતીરગમ્ । તસ્માત્સેતુનિબંધેઽહં સ્નાતઃ પરમપાવને
'પછી હું પ્રભાસ નામના તીર્થે, દરિયાકાંઠે પહોંચ્યો; ત્યાંથી સેતુ પર ગયો અને ત્યાં સર્વશ્રેષ્ઠ પવિત્ર સ્નાન કર્યું.'
તસ્માદહં મહાપુણ્યાં કિષ્કિંધાં સમુપાગતઃ । હતો યત્ર તુ રામેણ વાલી કપિગણેશ્વરઃ
'ત્યાંથી હું મહાપુણ્ય કિષ્કિંધામાં આવ્યો છું, જ્યાં વાનરોના રાજા વાલીનું રામે વધ કર્યું હતું.'
તસ્માન્મઠં સરસ્વત્યાનર્મદાતીરસંસ્થિતમ્ । સમાગતોઽહં યત્રાસ્તિ ભારતી સર્વસેવિતા
એથી હું સરસ્વતી અને નર્મદા નદીના કિનારે આવેલા મઠમાં આવ્યો, જ્યાં ભારતી સર્વે લોકો દ્વારા પૂજાય છે.
તતોઽહંમાવેશંવેણીંતાંનત્વાદક્ષિણાપથે । શિવકાંચી વિષ્ણુકાંચ્યૌ દૃષ્ટે તત્ર મયા પુરૌ
પછી હું દક્ષિણ પ્રદેશમાં આવેલી વેણી નદીમાં પ્રવેશ્યો, જ્યાં મેં શિવકાંજી અને વિષ્ણુકાંજી નામની નગરો જોઈ.
યયોર્મરણતો જંતુઃ શિવો વિષ્ણુશ્ચ જાયતે । તતોઽહંમુત્કલં પ્રાપ્તો યત્રાસ્તિ હરિરીશ્વરઃ
જ્યાં મૃત્યુ પછી જીવ શિવ કે વિષ્ણુ રૂપે જન્મે છે, ત્યાંથી હું ઉત્કળ પ્રદેશમાં આવ્યો, જ્યાં હરિ અને ઈશ્વર નિવાસ કરે છે.
ચતુર્વર્ગપ્રદઃ સાક્ષાદ્ભક્તાનામપિ કાંક્ષિતમ્ । તમર્ચયિત્વા વિધિવદ્ભક્ષયિત્વા નિવેદિતમ્
જે ભક્તોને સીધા ચાર પુરુષાર્થ આપે છે અને જે ભક્તો માટે ઇચ્છનીય છે, તેને યોગ્ય રીતે પૂજીને અને નિર્વિઘ્ન ભોજન અર્પણ કરીને,
પ્રસાદભૂતં તસ્યૈવ ગંગાસાગરસંગમમ્ । તત્ર દેવાનૃષીન્પિતૄંસ્તર્પયિત્વા યથાવિધિ
તેની કૃપા પ્રાપ્ત કરીને હું ગંગા અને સાગરનાં સંગમ પર ગયો; ત્યાં મેં દેવતાઓ, ઋષિઓ અને પિતૃઓને વિધિ પ્રમાણે તૃપ્ત કર્યા.
યત્ર ગંગાશતમુખી જાતા તત્રાહમાગમમ્ । તતો ગયામુપાગત્ય પિંડાન્દત્ત્વા યથાવિધિ
જ્યાં ગંગા શતમુખી બની પ્રગટ થઈ, ત્યાં હું પહોંચ્યો; પછી ગયામાં જઈને વિધિ પ્રમાણે પિંડદાન કર્યું.
પિતૃભ્યસ્તુલસીપુષ્પચંદનોદકપૂજિતાન્ । કોશલાં શરયૂં વારિકર્ણધારનભસ્વતા
પિતૃઓને તુલસીના ફૂલો, ચંદન અને પાણીથી પૂજા કરી; પછી હું કોશલા અને સરયૂ નદી પાસે ગયો, જેના જળ પવનથી વહે છે.
પવિત્રિતાખિલજનાંસ્પર્શનેનાહમાગમમ્ । તત્રાસ્તિ ગોપ્રતારાખ્યં તીર્થં ત્રિદશદુર્લ્લભમ્
ત્યાં સર્વજનના સ્પર્શથી પવિત્ર થઈને હું પહોંચ્યો; ત્યાં ગોપ્રતારા નામનું તીર્થ છે, જે દેવતાઓ માટે પણ દુર્લભ છે.
તત્ર સ્નાનાદિકં કર્મ નિશાચર્યઃ કૃતં મયા । તતઃ કાશીમહંપ્રાપ્તો રાજધાનીમુમાપતેઃ
ત્યાં મેં સ્નાન અને અન્ય વિધિપૂર્વકના કર્મો કર્યા; પછી હું ઉમાપતિની રાજધાની કાશી પહોંચ્યો.
નત્વા વિશ્વેશ્વરં દેવં બિંદુમાધવમેવ ચ । સ્નાતં મણિકર્ણિકાયાં જ્ઞાનવાપ્યાં ચ ભક્તિતઃ
વિશ્વેશ્વર દેવ અને બિંદુમાધવને વંદન કરીને, હું ભક્તિપૂર્વક મણિકર્ણિકા અને જ્ઞાનવાપી ખાતે સ્નાન કર્યું.
ત્રિરાત્રિમુષિતસ્તત્ર પ્રયાગં પુનરાગમમ્ । પૌષશુક્લચતુર્દશ્યાં સાક્ષાદ્યત્ર પ્રજાપતિઃ
ત્યાં ત્રણ રાત રોકાઈ, પછી ફરીથી પ્રયાગમાં આવ્યો, જ્યાં પૌષ માસની શુક્લ ચતુર્દશીએ પ્રજાપતિ પ્રગટ થાય છે.
એકસ્મિન્માઘમાસે તુ સ્નાનં કૃત્વાઽરુણોદયે । પુનસ્તસ્માત્સમાયાતો નૈમિષં ગોમતીતટે
માઘ માસમાં હું વહેલી સવારે સ્નાન કરીને, ત્યાંથી ગોમતી નદીના કિનારે આવેલા નૈમિષમાં ગયો.
યત્ર તીર્થાનિ સર્વાણિ વસંતિ ચ સ્વમાયયા । તતોઽહં મથુરાં પ્રાપ્તો યત્ર વિશ્રાંતિસંજ્ઞકમ્
જ્યાં સર્વે તીર્થો પોતાની શક્તિથી વસે છે; ત્યાંથી હું મથુરા પહોંચ્યો, જ્યાં વિશ્રાંતિ નામનું સ્થાન છે.
તીર્થં તત્સન્નિધૌ પુણ્યમસિકુંડાખ્યમુત્તમમ્ । કૃષ્ણગંગા ધ્રુવાક્રૂર કેશિકાલીયતીર્થભૃત્
તેના નજીક અતિ પવિત્ર અસિકુંડ તીર્થ છે; કૃષ્ણગંગા, ધ્રુવા, અક્રૂર, કેશીકાળીયા અને અન્ય તીર્થો પણ છે.
યમુનાસ્તિ મહાપુણ્યા યત્ર સર્વાર્થદાયિની । ઉભયોઃ કૂલયોસ્તસ્યા વનાનિ દ્વાદશ શ્રિયા
ત્યાં મહાપુણ્યમય યમુના છે, જે સર્વ ઈચ્છાઓ પૂરી કરે છે; તેની બંને કાંઠે બાર વન છે, જે વૈભવથી ભરી છે.
રાજમાનાનિ ખેચર્યઃ સમસ્તાર્થકરાણિ ચ । સંતિ તેષુ નરઃ સ્નાત્વા પીત્વા ભૂયો ન જાયતે
તે વનો ભવ્ય છે, દેવતાઓ પણ ત્યાં જાય છે અને સર્વ કામનાઓ પૂરી કરે છે; જે લોકો ત્યાં સ્નાન કરે છે અને જળ પીવે છે, તેઓ ફરી જન્મતા નથી.
તતોહમાગમં પુણ્યં હસ્તિનાપુરમુત્તમમ્ । યત્ર શ્રીપતિપાદાબ્જ જાતા ગંગા સરિદ્વરા
પછી હું પવિત્ર અને શ્રેષ્ઠ હસ્તિનાપુર પહોંચ્યો, જ્યાં શ્રીપતિના પદપદ્મમાંથી ગંગા, સર્વ શ્રેષ્ઠ નદી, પ્રગટ થઈ.
તતો નારાયણસ્થાનં હિમવદ્ભૂમિસંસ્થિતમ્ । આગત્ય માધવં દૃષ્ટ્વા કેદારમહમાગમમ્
પછી હું હિમાલય પ્રદેશમાં આવેલા નારાયણના સ્થાન પર ગયો; ત્યાં માધવના દર્શન કરીને, હું કેદાર પહોંચ્યો.
તત્ર સંપૂજ્ય વિશ્વેશં પીત્વા હંસોદકં પુનઃ । હરિદ્વારં મહાપુણ્યમાગમં જાહ્નવીતટે
ત્યાં મેં વિશ્વના સ્વામીની પૂજા કરી અને ફરી હંસકુંડનું પાણી પીધું. પછી હું મહાપવિત્ર હરિદ્વાર, જાહ્નવીના કાંઠે પહોંચ્યો.
તત્ર સ્નાત્વાપિતૄન્દેવાનૃષીન્સંતર્પ્ય ચાપ્યહમ્ । સમાગતઃ કુરુક્ષેત્રે યત્ર પ્રાચી સરસ્વતી
ત્યાં સ્નાન કરીને, પિતૃઓ, દેવતાઓ અને ઋષિઓને તૃપ્ત કરી, પછી હું કુરુક્ષેત્રમાં આવ્યો, જ્યાં પૂર્વ દિશામાં સરસ્વતી વહે છે.
તત્રાપ્યહં ક્રિયાઃ સર્વાઃ કૃતવાન્નિયતેંદ્રિયઃ । અર્ચયિત્વા ચ પાદાબ્જં શ્રીપતેઃ પુષ્કરં પ્રતિ
ત્યાં પણ, મેં ઇન્દ્રિયો પર સંયમ રાખી, બધી વિધિઓ કરી અને શ્રીપતિના કમળ જેવા ચરણોની પૂજા કરીને પુષ્કર તરફ નીકળી પડ્યો.
ચલિતો માર્ગમધ્યે તુ વિમલો નામ મે સખા । મિલિતો માં વ્રજન્ગેહમિંદ્રપ્રસ્થાત્તુ તીર્થતઃ
મારગમાં જતા, મારા મિત્ર વિમલ નામે, ઇન્દ્રપ્રસ્થના તીર્થમાંથી વ્રજ તરફ આવતા, મને મળ્યા.
નીતોઽહં તેન રાક્ષસ્યઃ પુનસ્તત્ર દ્વિજન્મના । તીર્થેતિ મે પરાવૃત્ય શક્રપ્રસ્થેઽખિલાર્થદે
તે બ્રાહ્મણે મને ફરી રાક્ષસીના સ્થળે લઈ ગયો. પછી તીર્થમાંથી પાછા વળી, હું સર્વ ઇચ્છાઓ પૂરી કરનાર શક્રપ્રસ્થમાં આવ્યો.
તત્રાસ્તિ દ્વારકા પુણ્યા નિર્મિતા વિષ્ણુના સ્વયમ્ । તત્રાવલોકિતઃ સાક્ષાદ્વિષ્ણુર્વાક્યાન્નરૂપતઃ
ત્યાં પવિત્ર દ્વારકા છે, જે ભગવાન વિષ્ણુએ પોતે બનાવી છે. ત્યાં વિષ્ણુએ પોતાના વચન પ્રમાણે માનવરૂપે મને દર્શન આપ્યું.
તત્રાહં સ ચ સંસ્નાતૌ વિષ્ણુભક્તિપ્રલબ્ધયે । દત્તા સા વિષ્ણુના મહ્યં તસ્મૈ ચ કૃષ્ણમૂર્તિના
ત્યાં અમે બંને, વિષ્ણુભક્તિ મેળવવા માટે સ્નાન કર્યું. કૃષ્ણમૂર્તિ રૂપે વિષ્ણુએ મને અને તેને એ ભક્તિ આપી.
શ્રુત્વા તત્ર હરેર્વાણી ન રૂપં વૈ વિલોકિતમ્ । ભક્તિર્લબ્ધા તતઃ સ્થાનાદ્યમહં પુષ્કરં પ્રતિ
ત્યાં મેં હરિનું વચન સાંભળ્યું, પણ સ્વરૂપ જોયું નહીં. એ સ્થાનેથી મને ભક્તિ મળી અને પછી હું પુષ્કર તરફ ગયો.