નારદ ઉવાચ- એવં વદત્સુ પૌરેષુ સ્ત્રિયસ્તેષાં સમાગતાઃ । રાજાંતિક ઉપાવિષ્ટા ઇત્યૂચુસ્તાઃ પરસ્પરમ્
નારદે કહ્યું – શહેરવાસીઓ આવી રીતે બોલી રહ્યા હતા, ત્યારે તેમની સ્ત્રીઓ પણ ભેગી થઈ, રાજાના સામે આવી બેઠી અને એકબીજામાં વાતો કરવા લાગી.
પૌરસ્ત્રિય ઊચુઃ । કામં વામાકૃતિં વિપ્રમેનં પ્રાપ્યમનાંસિ નઃ । ઉલ્લસંતિ દિવાધીશં કમલાનીવ વારિણિ
શહેરની સ્ત્રીઓએ કહ્યું – હે દિવસના સ્વામી, આ સુંદર બ્રાહ્મણને જોઈને અમારા મન કમળની જેમ પાણીમાં ખીલી ઊઠે છે.
સંકુચંતિ વિના તેન કુમુદાનિ યથેંદુના । આગચ્છંતમિલિત્વૈનંધારયામોનૃપાગ્રતઃ
એના વિના, અમારું મન ચાંદના વિના કુમુદની જેમ સુકાઈ જાય છે; ચાલો, આપણે સૌ મળી, રાજા સામે જ એને પકડી લઈએ.
અવધ્યોઽયં વયં ચાસ્ય કિં કરિષ્યતિ ભૂપતિઃ । નારદ ઉવાચ- ઇત્યુક્ત્વા તાસ્ત્વરાવત્યો જગૃહુસ્તં દ્વિજોત્તમમ્
એને કોઈ મારવા શકતો નથી, ને અમને પણ કોઈ કંઈ કરી શકતો નથી; રાજા શું કરશે? નારદે કહ્યું – આવું કહીને, ઉત્સુક સ્ત્રીઓએ એ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણને પકડી લીધો.
પશ્યતાં નિજભર્તૄણાં રાજ્ઞશ્ચૈવ પુરસ્તદા । ઊચુશ્ચૈનં મનોનાથ ગૃહાનાગચ્છ હૃચ્છયમ્
પોતાના પતિઓ અને રાજા સામે, એ સ્ત્રીઓએ એને કહ્યું: 'હે અમારા હૃદયના સ્વામી, અમારા ઘરમાં આવો અને અમારું તરસ સંતોષો.'
શમયાશુ વિનાદ્યત્વાં સ્થાતું નૈવ ચ શક્નુમઃ । ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તાસાં સ વિપ્રઃ પ્રત્યુવાચ હ
'તમે અમારી ઈચ્છા પૂરી કરો, કેમ કે તમારા વિના અમે રહી શકતા નથી.' એમ સ્ત્રીઓએ કહ્યું ત્યારે એ બ્રાહ્મણે એમને જવાબ આપ્યો.
વિપ્ર ઉવાચ- ભવતીનામહં પુત્રો ભવત્યો માતરો મમ । ગૃહાન્કિમર્થમુત્સૃજ્ય ભવત્યઃ પર્યટંતિ હિ
બ્રાહ્મણે કહ્યું – હું તો તમારો પુત્ર છું અને તમે મારી માતાઓ છો; તો પછી તમે ઘર છોડીને કેમ ભટકી રહો છો?
આરાધયત નાથાન્સ્વાન્યતો લોકદ્વયં ધ્રુવમ્ । આરાધિતેષુ પતિષુ વિષ્ણુઃ સર્વસુરેશ્વરઃ
તમારા પોતાના પતિની સેવા કરો, કેમ કે એથી બંને લોક પ્રાપ્ત થાય છે; પતિની સેવા કરવામાં આવે ત્યારે સર્વ દેવોના દેવ વિષ્ણુ પ્રસન્ન થાય છે.
પ્રસન્નો ભવતિ ત્વત્ર પ્રસન્ને કિમુ દુર્લભમ્ । યા સ્ત્રી સ્વપતિમુત્સૃજ્ય સેવતેઽન્યસુખેચ્છયા
એ પ્રસન્ન થાય ત્યારે અહીં શું અપ્રાપ્ય રહી જાય છે? પણ જે સ્ત્રી પોતાના પતિને છોડીને બીજાની ઇચ્છા રાખે છે—
સાપવાદમવાપ્નોતિ યાતિ ઘોરાં ચ દુર્ગતિમ્ । ઉષિત્વા તત્ર કલ્પાંતે યાવત્સા પતિવંચના
એ બદનામ થાય છે અને ભયાનક દુર્ગતિમાં જાય છે; પતિને છેતરતી રહે છે ત્યાં સુધી, એ યોગ્ય સ્થાન પર રહી શકે નહીં.
પુનસ્તસ્માદ્વિનિર્ગત્ય સ્થાવરત્વં પ્રપદ્યતે । તસ્માદપિ પશુત્વં સા લભતે બહુજન્મસુ
પછી ત્યાંથી બહાર આવીને, એ અચળ જીવનમાં પ્રવેશ કરે છે; અને એમાંથી પણ, અનેક જન્મો પછી, એ પશુ અવસ્થામાં જાય છે.
તતો મુક્તા મનુષ્યત્વે વ્યંગા ભવતિ તત્ર સા । એવં પાપગતિં જ્ઞાત્વા નિવર્તધ્વમતો જનાત્
પછી ત્યાંથી મુક્ત થઈને, એ મનુષ્ય જન્મમાં વિકલાંગ બને છે; આવું પાપનું પરિણામ જાણીને, હે લોકો, એ રસ્તેથી પાછા વળી જાવ.
નો વા યાસ્યથ દેહાંતે નરકં ભૃશદારુણમ્ । યદિચ્છંતિ ભવંત્યો મે સુખં તન્નેહ લપ્સ્યથ । પાપમેવ હિ યુષ્માકં યતોધઃપતનં નૃણામ્
નહીંતર, શરીર છોડ્યા પછી, તમે બહુ ભયાનક નરકમાં જશો; જો તમારે મારી પાસે સુખ જોઈએ છે, તો એ અહીં મળવાનું નથી. ખરેખર, તમારો ફળ માત્ર પાપ છે, જે મનુષ્યોને નીચે પાડી દે છે.
નારદ ઉવાચ- શ્રુત્વૈવં વચનં તસ્ય દૃષ્ટ્વા ભર્તૃસુખાનિ ચ । લજ્જયાનમ્ર મુખ્યસ્તા લતાવાતહતા ઇવ
નારદે કહ્યું: એમના શબ્દો સાંભળી અને પોતાના પતિઓનું સુખ જોઈ, મુખ્ય સ્ત્રીઓ શરમથી માથું ઝુકાવી ગઈ, જેમ પવનથી ઝૂકી ગયેલી વેલો હોય તેમ.
તાસાં તુ પુરનારીણાં સ્મરાગ્નિર્ભૃશદારુણઃ । શશામ તસ્ય શીતેન બટોર્વચનવારિણા
એ જૂની સ્ત્રીઓના મનમાં જે કામની ભયાનક આગ હતી, તે મહાત્માના ઠંડા શબ્દોના પાણીથી બુઝાઈ ગઈ.
ઉત્થાય ચેલુઃ સર્વાસ્તા વિનિંદંત્ય ઇતિ સ્મરમ્ । બ્રહ્મશક્રાદિદેવાનામપિ મોહકરં નૃપ
બધી સ્ત્રીઓ ઊભી થઈ, એ કામદેવને દોષ આપતી હતી, જેની મોહની શક્તિ બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર અને બીજા દેવતાઓને પણ ભુલાવી દે છે, હે રાજા.
સ્ત્રિય ઊચુઃ । ધિગિમં પાપકર્માણં શીલદારુકુઠારકમ્ । કામવામદૃશાં પ્રીત્યૈ ધન્યો યેન હતઃ સ્મરઃ
સ્ત્રીઓએ કહ્યું: શરમ આવેછે આ પાપી પર, જે સદગુણના વૃક્ષને કાપી નાખે છે; સુંદર આંખવાળીઓના આનંદ માટે, જેના હાથેથી કામદેવ મરાયો.
કિં વદેમ જગત્પૂજ્યાં રુક્મિણીં જઠરે યયા । ધૃતઃ પ્રદ્યુમ્નનામ્નાઽસૌ રાહુઃ સ્ત્રીશીલચંદ્રભુક્
વિશ્વમાં પૂજ્ય રુક્મિણી વિશે શું કહીએ, જેના ગર્ભમાં એ પ્રદ્યુમ્ન નામનો રાહુ થયો, જે સ્ત્રીઓના સદાચારને ભક્ષી જાય છે?
સ દેવાધમ આયાતિ યદિ નો દૃષ્ટગોચરમ્ । ભૂયો ધ્યાનકૃતેશાન દૃગગ્નૌ તં ક્ષિપામહે
જો એ દેવોમાં સૌથી નીચો આપણા નજરે ચઢે, તો હે ધ્યાનના સ્વામી, આપણે ફરીથી એને પોતાની નજરની આગમાં સળગાવી દઈશું.
યેનાયં જનિતઃ પાપો હ્યાત્મારામેણ વિષ્ણુના । કૃતઃ ષોડશસાહસ્રસ્ત્રીપ્રિયઃ કા હિ નઃ કથા
જેના દ્વારા આ પાપી જન્મ્યો—એ આત્મારામ વિષ્ણુ દ્વારા—જેણે એને સોળ હજાર સ્ત્રીઓનો પ્રેમી બનાવ્યો; હવે આપણા વિશે શું બોલવું?
એવં વિનિંદ્ય તં કામં તુષ્ટુવુસ્તં દ્વિજોત્તમમ્ । શીલં સ્વસ્ય ચ તાસાં ચ રક્ષિતં યેન ભૂપતે
આ રીતે કામદેવને નિંદ્યા કરીને, તેમણે એ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણની સ્તુતિ કરી, જેમણે પોતાનું અને બધી સ્ત્રીઓનું સદાચાર બચાવ્યું, હે રાજા.
ધન્યા સામુષ્ય જનની યયાયં બ્રાહ્મણોત્તમઃ । સ્મરજિન્નિર્મિતો લોકે પરધર્મસ્ય રક્ષકઃ
ધન્ય છે એ બ્રાહ્મણની માતા, જેના દ્વારા વિશ્વમાં કામદેવને જીતનાર અને પરધર્મના રક્ષક પેદા થયા.
ધિગસ્તુ નો રાજલોકૈર્હસિતાઃ સ્મરનિર્જિતાઃ । યાભિર્વાક્યમનોભ્યાં ચ જનિતં પાપમુલ્બણમ્
અમને શરમ આવે છે, રાજાઓ દ્વારા હસાયા, કામદેવથી જીતાયા, અને જેમણે પોતાના વચન અને મનથી મોટું પાપ સર્જ્યું.
નારદ ઉવાચ- એવં વિચિંતયંત્યસ્તા એક્યમત્યયુતાઃ સ્ત્રિયઃ । જગ્મુઃ સ્વંસ્વં ગૃહં સર્વા દ્વિજવાક્યેન બોધિતાઃ
નારદે કહ્યું: આવી રીતે વિચારીને, એ અનગણિત સ્ત્રીઓ, બ્રાહ્મણના શબ્દોથી જાગૃત થઈ, પોતાની-પોતાની વાડીઓમાં પાછી ગઈ.
અથ રાજાપિ કાંપિલ્યસ્તં દ્વિજં વસ્ત્રભૂષણૈઃ । સંપૂજ્ય પ્રેષયામાસ સદ્ગૃહે સંયતેંદ્રિયમ્
પછી કાંપિલ્યના રાજાએ એ બ્રાહ્મણને વસ્ત્ર અને આભૂષણથી સન્માન આપી, સંયમી એવા તેને એક સારા ઘરમાં મોકલ્યો.
અથાગચ્છતિ કાલે તુ કારૂષાધિપતિર્બલી । કાંપિલ્યાધિપતિં સૈન્યૈર્નગરં રુરુધે તદા
થોડા સમય પછી, શક્તિશાળી કારૂષ દેશનો રાજા આવ્યો અને કાંપિલ્યના રાજાના શહેરને પોતાની સેના સાથે ઘેરી લીધું.
તયોર્યુદ્ધમભૂદ્ઘોરં તેન યુદ્ધે સ ઘાતિતઃ । નગરં લુઠિતં સર્વં હતાઃ શૂરાશ્ચ સર્વશઃ
બન્ને વચ્ચે ભયાનક યુદ્ધ થયું; એ યુદ્ધમાં એ રાજા મારાયો, આખું શહેર લૂંટી પડાયું અને બધા વીરોએ જીવ ગુમાવ્યા.
તા સ્ત્રિયઃ કાલકૂટં તુ ખાદિત્વા મરણં ગતાઃ । પ્રાયશ્ચિત્તં તુ ન કૃતં તાભિઃ પાપસ્ય તસ્ય તુ
એ સ્ત્રીઓએ કાળકૂટ વિષ પીધું અને મૃત્યુ પામ્યું; પણ એ પાપ માટે કોઈ પ્રાયશ્ચિત કર્યું નહોતું.
યેન પાપેન તાઃ સર્વા ભીષણાખ્યસ્ય રક્ષસઃ । રાક્ષસ્યો નગરે જાતા મહાકાયા ભયાનકાઃ
કયા પાપના કારણે એ બધાં ભયાનક નામ ધરાવતાં રાક્ષસના શહેરમાં, ભયાનક અને વિશાળ શરીરવાળી રાક્ષસીઓ જન્મી હતી?
તત્ર તા નિહિતાઃ સર્વાઃ પુરનાર્યો હનૂમતા । યજ્ઞાંશ્ચ રસતો જિષ્ણોસ્તિષ્ઠતાં રથકેતને
ત્યાં એ બધાં સ્ત્રીઓ હનુમાન દ્વારા શહેરમાં બંધાઈ રાખવામાં આવી હતી, જ્યારે વિજયી અને યજ્ઞમાં આનંદ માણનાર રથધારી ત્યાં જ રહ્યા હતા.