ધાન્યાનિ શાકતૈલાનિ વસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ । ધાતૂનિક્ષુવિકારાંશ્ચ વિક્રીણીતે સ સર્વદા
તે હંમેશા અનાજ, શાકભાજી, તેલ, વિવિધ પ્રકારના કપડા અને ધાતુ તથા ઈખના ઉત્પાદનો વેચતો હતો.
ઇત્થં નાનાવિધૈર્વૈશ્ય ઉપાયૈરપરૈસ્તથા । ઉપાર્જયામાસ સદા અષ્ટૌ હાટકકોટયઃ
એ રીતે વેપારીએ અનેક રીતે અને જુદા જુદા ઉપાયો વડે સતત આઠ કરોડ સોનુ એકઠું કર્યું.
એવં મહાધનઃ સોથ હાકર્ણપલિતોભવત્ । પશ્ચાદ્વિચાર્ય સંસારક્ષણિકત્વં સ્વચેતસિ
આ રીતે બહુ ધનવાન બન્યા પછી, જ્યારે તેના વાળ સફેદ થવા લાગ્યા, ત્યારે તેણે પોતાના મનમાં સંસારના ક્ષણભંગુરપણાનો વિચાર કર્યો.
તદ્ધનસ્ય ષડંશેન ધર્મકાર્યં ચકાર સઃ । વિષ્ણોરાયતનં ચક્રે ગૃહં ચક્રે શિવસ્ય ચ
એ ધનના છઠ્ઠા ભાગથી તેણે પુણ્યના કામો કર્યા; વિષ્ણુ માટે મંદિર અને શિવ માટે ઘર બાંધ્યું.
તડાગં ખાનયામાસ વિપુલં સાગરોપમમ્ । વાપ્યશ્ચ પુષ્કરિણ્યશ્ચ બહુધા તેન કારિતાઃ
તેણે સાગર જેટલું વિશાળ તળાવ ખોદાવ્યું અને અનેક તળાવો તથા સરોવરો બનાવ્યા.
વટાશ્વત્થામ્રકંકોલ જંબૂ નિંબાદિ કાનનમ્ । સ્વસત્વેન તદા ચક્રે તથા પુષ્પવનં શુભમ્
તે સમયે તેણે વટ, પિપળ, કેરી, બોર, જાંબુ, લીમડાં અને બીજા વૃક્ષોનું વન ઊભું કર્યું અને સુંદર ફૂલબાગ પણ બનાવ્યો.
ઉદયાસ્તમનં યાવદન્નપાનં ચકાર સઃ । પુરાદ્બહિશ્ચતુર્દિક્ષુ પ્રપાં ચક્રેઽતિશોભનામ્
સૂર્યોદયથી સૂર્યાસ્ત સુધી તે ભોજન અને પાણી આપતો હતો; શહેરની બહાર ચારેય દિશામાં સુંદર પાંજરાપોળો બાંધ્યા.
પુરાણેષુ પ્રસિદ્ધાનિ યાનિ દાનાનિ ભૂપતે । દદૌ તાનિ સધર્મ્માત્મા નિત્યં દાનપરસ્તદા
જે દાન પુરાણોમાં પ્રસિદ્ધ છે, તે બધું તેણે ધર્મપ્રેમી બનીને હંમેશાં આપ્યું.
યાવજ્જીવકૃતે પાપે પ્રાયાશ્ચિત્તમથાકરોત્ । દેવપૂજાપરો નિત્યં નિત્યં ચાતિથિપૂજકઃ
જીવનમાં કરેલા પાપો માટે તેણે પ્રાયશ્ચિત કર્યું; તે હંમેશા દેવપૂજા અને અતિથિ-સત્કારમાં તત્પર રહ્યો.
તસ્યેત્થં વર્ત્તમાનસ્ય સંજાતૌ દ્વૌ સુતૌ નૃપ । તૌ સુપ્રસિદ્ધ નામાનૌ શ્રીકુંડલ વિકુંડલૌ
એ રીતે જીવતાં, રાજા, તેને બે પુત્રો થયા, જેનું નામ શ્રીકુંડલ અને વિકુંડલ હતું અને બંને બહુ પ્રસિદ્ધ હતા.
તયોર્મૂર્ધ્નિ ગૃહં ત્યક્ત્વા જગામ તપસે વનમ્ । તત્રારાધ્ય પરં દેવં ગોવિંદં વરદં પ્રભુમ્
પિતાએ ઘરનો ભાર તેમના માથા પર મૂકીને, વનમાં તપ કરવા ગયો; ત્યાં તેણે પરમ દેવ, ગોવિંદની ભક્તિપૂર્વક આરાધના કરી.
તપઃક્લિષ્ટ શરીરોઽસૌ વાસુદેવમનાઃ સદા । પ્રાપ્તઃ સ વૈષ્ણવં લોકં યત્ર ગત્વા ન શોચતિ
તપથી શરીર દુર્બળ થઈ ગયું, પણ મન હંમેશા વાસુદેવમાં સ્થિર હતું; તેથી તેણે વૈષ્ણવ લોક પ્રાપ્ત કર્યો, જ્યાં જઈને કોઈ દુઃખ રહેતું નથી.
અથ તસ્ય સુતૌ રાજન્મહામાન સમન્વિતૌ । તરુણૌ રૂપસંપન્નૌ ધનગર્વેણ ગર્વિતૌ
પછી, રાજા, તેના બે પુત્રો, યુવાન અને સુંદર, ધનના ગર્વથી ઘમંડમાં આવી ગયા.
દુઃશીલૌ વ્યસનાસક્તૌ ધર્મકર્માદ્યદર્શકૌ । ન વાક્યં ચાગતૌ માતુર્વૃદ્ધાનાં વચનં તથા
બન્ને દુશીલા, દુર્વ્યસનગ્રસ્ત અને ધર્મકર્મથી દૂર રહ્યા; માતા અને વડીલોના શબ્દોનું પણ માન ન રાખ્યું.
કુમાર્ગગૌ દુરાત્માનૌ પિતૃમિત્રનિષેધકૌ । અધર્મનિરતૌ દુષ્ટૌ પરદારાભિગામિનૌ
બન્ને ખોટા રસ્તે ચાલતા, દુષ્ટ સ્વભાવ ધરાવતા, પિતાના મિત્રોનો વિરોધ કરતા, અધર્મમાં લાગેલા અને પરસ્ત્રીગામી હતા.
ગીતવાદિત્રનિરતૌ વીણાવેણુવિનોદિનૌ । વારસ્ત્રીશતસંયુક્તૌ ગાયંતૌ ચેરતુસ્તદા
બન્ને ગીત-વાદ્યમાં મગ્ન, વીણા અને વાંસળીમાં આનંદ માણતા, અને અનેક વેશ્યાઓ સાથે ફરતા ગીત ગાતા.
ચાટુકારજનૈર્યુક્તૌ બિંબોષ્ઠીષુ વિશારદૌ । સુવેષૌ ચારુવસનૌ ચારુચંદનરૂષિતૌ
ચાટુકાર લોકોની વચ્ચે, સુંદર હોઠવાળી સ્ત્રીઓ સાથે કુશળ, સુંદર વસ્ત્રો પહેરેલા અને ચંદનથી સુગંધિત હતા.
તથા સુગંધિમાલાઢ્યૌ કસ્તૂરીલક્ષ્મલક્ષિતૌ । નાનાલંકારશોભાઢ્યૌ મૌક્તિકાહારહારિણૌ
તેઓ સુગંધિત હારોથી શોભતા, કસ્તૂરીના ટપકાંથી ચિહ્નિત, વિવિધ આભૂષણોથી સજ્જ અને મુક્તાની માળા પહેરતા હતા.
ગજવાજિરથૌઘેન ક્રીડંતૌ તાવિતસ્તદા । મધુપાનસમાયુક્તૌ પરસ્ત્રીરતિમોહિતૌ
એ સમયે, બંનેએ હાથી, ઘોડા અને રથોની ભીડમાં રમ્યા, મધપાનમાં મસ્ત રહ્યા અને પરસ્ત્રીઓના મોહમાં ફસાયા.
નાશયંતૌ પિતૃદ્રવ્યં સહસ્રં દદતુઃ શતમ્ । તસ્થતુઃ સ્વગૃહે રમ્યે નિત્યં ભોગપરાયણૌ
પિતાનું ધન બગાડતાં, હજાર હોય તો માત્ર સો દાન આપતાં, અને પોતાના સુંદર ઘરમાં સતત ભોગવિલાસમાં મગ્ન રહ્યા.
ઇત્થં તુ તદ્ધનં તાભ્યાં વિનિયુક્તમસદ્વ્યયૈઃ । વારસ્ત્રી વિટ શૈલૂષ મલ્લ ચારણ બંદિષુ
આ રીતે, એ ધન બંનેએ વ્યર્થ ખર્ચમાં વેડફ્યું—વેશ્યાઓ, જુગારીઓ, નટો, મલ્લો, ગુપ્તચરો અને ગાયકોએ પર.
અપાત્રે તદ્ધનં દત્તં ક્ષિપ્તં બીજમિવોષરે । ન સત્પાત્રે ચ તદ્દત્તં ન બ્રાહ્મણમુખે હુતમ્
એ ધન અયોગ્યોને આપ્યું, જાણે બાંઝ જમીનમાં બીજ ફેંક્યું હોય; યોગ્યને આપ્યું નહીં, ન તો બ્રાહ્મણના મોઢામાં હવન કર્યું.
નાર્ચિતો ભૂતભૃદ્વિષ્ણુઃ સર્વપાપપ્રણાશનઃ । ઉભયોરેવ તદ્દ્રવ્યમચિરેણ ક્ષયં યયૌ
ભૂતભવન, સર્વ પાપ નાશક વિષ્ણુની પૂજા કરી નહોતી; તેથી બંનેનું ધન ટૂંક સમયમાં ખતમ થઈ ગયું.
તતસ્તૌ દુઃખમાપન્નૌ કાર્પણ્યં પરમં ગતૌ । શોચમાનૌ તુ મુહ્યંતૌ ક્ષુત્પીડાદુઃખપીડિતૌ
પછી બંને ભારે દુઃખમાં પડ્યા, અતિ ગરીબીમાં પહોંચી ગયા; દુઃખી અને ગૂંચવાયેલા, ભૂખ અને પીડાથી ત્રસ્ત થયા.
તયોસ્તુ તિષ્ઠતોર્ગેહે નાસ્તિ યદ્ભુજ્યતે તદા । સ્વજનૈર્બાંધવૈસ્સર્વૈઃ સેવકૈરુપજીવિભિઃ
બંને ઘરમાં રહ્યા ત્યારે ખાવા માટે કશું જ નહોતું, અને તેમના બધા સગા, મિત્રો, નોકરો તથા આધારિત લોકો તેમને છોડી ગયા.
દ્રવ્યાભાવે પરિત્યક્તૌ ચિંત્યમાનૌ તતઃ પુરે । પશ્ચાચ્ચૌર્ય્યં સમારબ્ધં તાભ્યાં ચ નગરે નૃપ
ધન ન હોવાથી બંને ત્યજી દેવામાં આવ્યા, શહેરમાં લોકોની ચર્ચાનો વિષય બન્યા; પછી બંનેએ શહેરમાં ચોરી શરૂ કરી.
રાજતો લોકતો ભીતૌ સ્વપુરાન્નિઃસૃતૌ તદા । ચક્રતુર્વનવાસં તૌ સર્વેષામુપપીડિતૌ
રાજા અને લોકોથી ડરીને, બંને પોતાનું શહેર છોડીને જંગલમાં ગયા, જ્યાં બધાની તરફથી પીડાતા રહ્યા.
જઘ્નતુઃ સતતં મૂઢૌ શિતૈર્બાણૈર્વિષાર્પિતૈઃ । નાનાપક્ષિવરાહાંશ્ચ હરિણાન્રોહિતાંસ્તથા
મૂર્ખાઈથી, બંનેએ હંમેશાં તીક્ષ્ણ ઝેરી તીરો વડે અનેક પ્રકારના પક્ષીઓ, જંગલી શૂકર, હરણ અને લાલ કાંજીઓ મારી નાખ્યા.
શશકાઞ્છલ્લકાન્ગોધાન્શ્વાપદાંશ્ચેતરાન્બહૂન્ । મહાબલૌ ભિલ્લસંગાવાખેટકભુજૌ સદા
તેઓએ સસલાં, શલકાં, ગોધી, જંગલી પ્રાણીઓ અને ઘણા બીજા પણ મારી નાખ્યા; બંને શક્તિશાળી, ભિલોના ટોળામાં, હંમેશાં ગદા પકડીને ફરતા.
એવં માંસમયાહારૌ પાપાહારૌ પરંતપ । કદાચિદ્ભૂધરં પ્રાપ્તો હ્યેકોઽન્યશ્ચ વનં ગતઃ
આ રીતે, પાપી માંસાહારી ભોજન કરતા, એકે ક્યારેક પર્વત પર પહોંચ્યો અને બીજો જંગલમાં ગયો.