પિત્રોક્તં રક્ષસો વૃત્તં વાહાનાં પથિકસ્ય ચ । શ્રુત્વાઽહં તીર્થરાજસ્ય સ્તુતિમસ્ય ચકાર વૈ
પિતાએ રાક્ષસ અને મુસાફર તથા તેના ઘોડા વિશે જે કહ્યુ, એ બધું સાંભળીને મેં તીર્થરાજની સ્તુતિ કરી.
પિતા મે રોગનિર્મુક્તો ભવિષ્યતિ યદા તદા । યાસ્યામિ ગૃહમિત્યત્ર દશોષિતમહાનિ મે
મારા પિતા રોગમુક્ત થશે, ત્યારે હું ઘરે જઈશ એમ નક્કી કર્યું છે. અહીં હું દસ દિવસ રહ્યો છું.
દશાહાભ્યંતરે તાત તાતસ્ય મરણં મમ । અભૂદર્ધજલે હ્યસ્ય તીર્થરાજસ્ય પશ્યતઃ
પિતાજી, એ દસ દિવસની અંદર, મારા પિતાનું અવસાન થયું, એ પણ તીર્થરાજના અડધા પાણીમાં ઊભા હતા ત્યારે.
અથો ગરુડમારુહ્ય વક્ષસો ધારયન્શ્રિયમ્ । આજગામ સ્વયં વિષ્ણુર્નવીન ઘનવિગ્રહઃ
પછી, ગરુડ પર બેસીને, છાતી પર તેજ ધરાવીને, નવા મેઘ જેવું રૂપ ધારણ કરીને, શ્રીવિષ્ણુ સ્વયં આવ્યા.
પીતવાસા ચતુર્બાહુઃ પંકજારુણલોચનઃ । બ્રહ્મેંદ્રાદિભિરાદિવ્યૈઃ સનાથૈરંધકારિણા
પીળા વસ્ત્ર પહેરેલા, ચાર હાથવાળા અને કમળ જેવાં લાલ આંખવાળા, બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર અને અન્ય દેવતાઓ સાથે, જે સૌ પોતાના સેવકો સાથે હતા.
સેવ્યમાનો ગુણગ્રામાન્ગાયદ્ભિઃ કિન્નરૈઃ સહ । હાહાહૂહૂપ્રભૃતિભિઃ સ્તૂયમાનશ્ચ સર્વતઃ
કિનરોએ ગુણગાન કરતા, હાહા-હૂહૂ વગેરે સર્વત્ર સ્તુતિ કરતા, અને બધા તરફથી ગુણોની સેવા થતી.
દત્ત્વા સ્વકીય સારૂપ્યમારોપ્ય ગરુડં તદા । પિતરં મમ બ્રહ્માદ્યૈર્વૃતો વૈકુંઠમારુહત્
શ્રીવિષ્ણુએ પોતાનું રૂપ આપ્યું અને મારા પિતાને ગરુડ પર બેસાડ્યા, બ્રહ્માદિ દેવતાઓ સાથે તેમને વૈકુંઠ લઈ ગયા.
પિતુઃ સારૂપ્યમાલોક્ય વિષ્ણોરહમચિંતયમ્ । ઇતિ ચિત્તે તદાલોક્ય જાતતત્વોદયે તદા
મારા પિતાને વિષ્ણુ જેવું રૂપ મળ્યું એ જોઈને, હું મનમાં વિચારી રહ્યો; એ જોઈને મારા હૃદયમાં જ્ઞાનનો પ્રકાશ થયો.
ન હિ વર્ણયિતું શક્યો હ્યસ્ય તીર્થશિરોમણેઃ । મહિમા યજ્જલાર્દ્ધે સ્યાન્મૃતો જંતુશ્ચતુર્ભુજઃ
આ તીર્થશિરોમણિનું મહિમા વર્ણવી શકાય તેમ નથી; અહીંના જળમાં મૃત્યુ પામનાર ચારે હાથવાળો થાય છે.
ન મયા સર્વથા ત્યાજ્યં તીર્થરાજમિદં નનુ । અંજસા દૃઢમાહાત્મ્યં ધનરોગાદિતૃષ્ણ્યા
હું કદી પણ આ તીર્થરાજને છોડવાનો નથી; એનું મહાત્મ્ય મજબૂત છે, અને ધન, રોગ તથા અન્ય તૃષ્ણા દૂર કરે છે.
પિતુરત્રોટજે તાવત્સ્થાતવ્યં હિ મયા મમ । યાવત્તુ કર્મણાં ભુક્તઃ પ્રારબ્ધાનાં મહીતલે
અહીં પિતાના સ્મૃતિસ્થળે મને ત્યાં સુધી રહેવું પડશે, જ્યાં સુધી પૃથ્વી પર કરેલા કર્મોના ફળ ભોગવી ન લઉં.
એવં વિચિંતયિત્વા ચ પિતુઃ કૃત્વા તુ સત્ક્રિયામ્ । રક્ષસા તેન સહિતઃ સ્થિતોઽહં મોક્ષવાંછયા
આ રીતે વિચાર કરીને અને પિતાને યોગ્ય વિધિપૂર્વક શ્રાદ્ધ કરી, હું રાક્ષસ સાથે અહીં રહીને મોક્ષની ઈચ્છા રાખી.
ઇતિ શ્રીપાદ્મેમહાપુરાણે પંચપંચાશત્સાહસ્ર્યાં સંહિતાયામુત્તરખંડે કાલિંદીમાહાત્મ્યે ચતુરધિકદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે પાવન કલિન્દી તીર્થના મહાત્મ્યવાળા ઉત્તરખંડના પદ્મમહાપુરાણના પચપન હજાર શ્લોકમાંથી બે સો ચારમા અધ્યાયનો અંત આવ્યો.
સૌભરિરુવાચ- ધર્મરાજશિબિઃ શ્રીમાનાકર્ણ્ય તદ્વચો મુનેઃ । નારદસ્યાબ્રવીત્પ્રીતમના ઇતિ તમુત્તમમ્
સૌભરીએ કહ્યું: ધર્મરાજા શિબિએ, મુનિ નારદના વચન સાંભળી, આનંદિત મનથી એ મહાન પુરુષને આ રીતે કહ્યું.
શિબિરુવાચ- મુને તીર્થવરસ્યાસ્ય નિગમોદ્બોધ કસ્ય તે । માહાત્મ્યં વર્ણિતં સમ્યક્શ્રુતં પાપહરં મયા
શિબી બોલ્યા: હે મુનિ, તમે જે આ શ્રેષ્ઠ તીર્થનું મહાત્મ્ય શાસ્ત્રોમાં વર્ણવ્યું છે અને જે પાપ દૂર કરે છે, એ બધું મેં ધ્યાનથી સાંભળ્યું છે.
ઇંદ્રપ્રસ્થેત્ર શતશઃ સંતિ તીર્થાનિ વૈ મુને । અન્યસ્યાપિ સમાચક્ષ્વ માહાત્મ્યં યદિ વિદ્યતે
હે મુનિ, ઇન્દ્રપ્રસ્થમાં તો સૈંકડો તીર્થો છે જ; જો તમને બીજું કોઈ તીર્થનું મહાત્મ્ય ખબર હોય તો એ પણ મને કહો.
નારદ ઉવાચ- ઇંદ્રપ્રસ્થાંતરાવર્તિન્યેષા યા દ્વારકા નૃપ । અસ્યાં પુરા હિ યદ્વૃત્તં તત્તે વચ્મિ શૃણુષ્વ મે
નારદ બોલ્યા: હે રાજા, ઇન્દ્રપ્રસ્થની અંદર એક જગ્યા છે જે દ્વારકા કહેવાય છે; એમાં પ્રાચીનકાળે જે બન્યું હતું એ હું તને કહું છું, ધ્યાનથી સાંભળ.
કામ્પિલ્યેઽથ દ્વિજઃ કશ્ચિત્ પુષ્પેષુર્મૂર્તિમાનિવ । સર્વાસાં યોષિતાં ચિત્તહારી સ્યાદગ્રવિભ્રમૈઃ
કામ્પિલ્યમાં પુષ્પેશુર નામનો એક બ્રાહ્મણ હતો, જે સુંદરતાનો જીવંત સ્વરૂપ લાગતો અને પોતાની અદભૂત આકર્ષણથી બધી સ્ત્રીઓના મન જીતી લેતો.
સંગીતવિદ્યાકુશલઃ કોકિલામધુરધ્વનિઃ । એકદા સ કરે વીણાં ધારયન્વાદયન્મુહુઃ
તે સંગીતકલા જાણનાર હતો અને તેનો અવાજ કોયલ જેવો મીઠો હતો; તે વારંવાર વીણા લઈને વગાડતો અને ગાવા લાગતો.
કંઠેન કોકિલાલાપ મધુરેણ નરાધિપ । ગાયન્બભ્રામ નગરે પ્રતિરથ્યં મહામતિઃ
કોયલ જેવી મીઠી વાણીથી એ વિદ્વાન માણસ શહેરની દરેક ગલીમાં ફરતો અને ગાતા રહેતો.
તસ્ય ગીતિધ્વનિં શ્રુત્વા મૂર્છનાતાનસંયુતમ્ । ત્વક્ત્વા સ્વગૃહકાર્યાણિ તમીયુઃ પૌરયોષિતઃ
તેના ગીતના મીઠા અવાજ અને સ્વર સાંભળીને શહેરની સ્ત્રીઓએ પોતાના ઘરકામ છોડીને તેની પાસે દોડી આવી.
મોહિતાસ્તસ્ય રૂપેણ કામવેગં ન સેહિરે । જાતા સ્ખલિતવીર્યાસ્તા ગીતં શ્રુત્વા સમક્ષતઃ
તેના રૂપથી મોહિત થયેલી એ સ્ત્રીઓ કામના ઉછાળને સહન કરી શકી નહીં; જ્યારે તેઓએ તેનું ગીત પોતે સાંભળ્યું, ત્યારે પોતાનો સંયમ ગુમાવી બેઠી.
બ્રહ્મણો માનસં યેન લોભિતં ભારતીં પ્રતિ । શિવસ્યાર્દ્ધશરીરં ચ પાર્વત્યૈ યેન દાપિતમ્
એ જ એ હતો, જેણે બ્રહ્માના મનને સરસ્વતી તરફ લલચાવ્યું અને શિવજીને પાર્વતી માટે પોતાનું અડધું શરીર આપવાનું કરાવ્યું.
તાભ્યામન્યો જનો લોકે વશી વા જ્ઞાનવાનપિ । યઃ સ્મરં તં ક્ષમો જેતું સ્ત્રિયઃ પ્રકૃતિચંચલાઃ
એ બેને સિવાય, દુનિયામાં બીજું કોઈ પણ માણસ, ભલે તે કેટલો પણ વિવેકી કે સંયમી હોય, કામદેવને જીતવામાં સક્ષમ નથી; સ્ત્રીઓ સ્વભાવથી ચંચળ હોય છે.
તાઃ સ્મરાવેશમાસોઢું ન સાધ્યોપિ વિષેહિરે । વક્તવ્યમિતિ કિં રાજન્લોકે કામો હિ દુર્જયઃ
એ સ્ત્રીઓએ પણ કામના પ્રભાવને સહન કરવાનો ઘણો પ્રયાસ કર્યો, પણ શકી નહીં; હે રાજા, વધુ શું કહું? આ દુનિયામાં કામદેવને જીતવો ખૂબ જ મુશ્કેલ છે.
અથ તાસ્તત્ર તત્રેયુર્યત્ર યત્ર વ્રજત્યસૌ । પ્રગાયન્કંઠવીણાભ્યાં પ્રગાયન્સ્વરમોહિતઃ
પછી એ જ્યાં જ્યાં જાય, ત્યાં ત્યાં મીઠા અવાજે ગાતા અને વીણા વગાડતા, એ સ્ત્રીઓ પણ તેની પાછળ જતી.
તાસાં પતિસુતભ્રાતૃપિતરોઽથ નરાધિપ । આગત્ય ભર્ત્સયિત્વા તા નિન્યુઃ સ્વાન્સ્વાન્ગૃહાન્પ્રતિ
હે રાજા, એ સ્ત્રીઓના પતિઓ, પુત્રો, ભાઈઓ અને પિતાઓ આવ્યા, તેમને ઠપકો આપ્યો અને દરેકને પોતાના ઘરે પાછી લઈ ગયા.
તમન્વિષ્ય પુનસ્તાસ્તુ જગ્મુઃ સર્વાસ્તદંતિકે । યદા તદા પૌરજના વૃત્તં તત્પ્રાહુરીશ્વરે
પણ પછી એ સ્ત્રીઓ ફરીથી તેને શોધી ને તેની પાસે પહોંચી જતી; જ્યારે પણ આવું બનતું, શહેરના લોકો એ વાત રાજાને જણાવી દેતા.
રાજાપિ તં સમાહૂય પપ્રચ્છ રહસિ દ્વિજમ્ । કેન મંત્રેણ ભો વિપ્ર મોહિતાસ્તાઃ પુરસ્ત્રિયઃ
રાજાએ એ બ્રાહ્મણને એકાંતમાં બોલાવીને પૂછ્યું: 'હે વિદ્વાન, તું કયા મંત્રથી શહેરની સ્ત્રીઓને મોહિત કરી છે?'
તન્મમાચક્ષ્વ વિપ્રેંદ્ર દાસ્યામિ બહુ તે ધનમ્ । નોચેન્નિષ્કાસયામિ ત્વાં નિજરાજ્યાન્ન સંશયઃ
'મને સાચું કહેજે, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, તો હું તને ઘણું ધન આપીસ; નહિ તો નિશ્ચયે તને મારા રાજ્યમાંથી કાઢી નાખીશ.'