અત્રાગત્ય મયા દૃષ્ટઃ સ મહાજ્વરપીડિતઃ । મૂર્ધ્ના ચ વંદિતસ્તેન દત્તાશીર્મેઽભ્યભાષિ ચ
ત્યાં જઈને મેં પિતાને ભારે તાવથી પીડાતા જોયા; મેં માથું વાળી તેમને વંદન કર્યા, આશીર્વાદ લીધા અને તેમણે મને વાત કરી.
શરભ ઉવાચ- કિમર્થમિહ ભો તાત દૂરમાર્ગે સમાગતઃ । દિનાનિ કતિચિત્તિષ્ઠન્કુર્વન્નત્ર નિજક્રિયામ્
શરભે બોલ્યા: હે બેટા, તું આટલી દૂરની વાટ પર અહીં કેમ આવ્યો છે? થોડા દિવસ અહીં રહીને તારી ફરજ બજાવ.
વિકટો નામ મે મિત્રઃ રાક્ષસઃ સમુપૈતિ વૈ । ઉત્તિષ્ઠ વપુષામુષ્ય દંડવત્પત પાદયોઃ
મારો એક મિત્ર છે, નામ વિકટ, રાક્ષસ, એ અહીં આવી રહ્યો છે; ઊભો થા અને શરીરે જમીન પર પડીને તેના પગે વંદન કર.
ન ભેતવ્યં ત્વયામુષ્માત્ત્યક્તહિંસાદિ કર્મણઃ । અધુના તીર્થમાસાદ્ય સન્નિધૌ મમ તિષ્ઠતિ
તારે તેની ડરવાની જરૂર નથી, કારણ કે તેણે હિંસા વગેરે કર્મો છોડી દીધાં છે; હવે એ તીર્થમાં આવીને મારી સામે ઊભો છે.
શિવશર્મોવાચ- ઇત્યુક્તોઽહં તદા પિત્રા શરભેણ મહાત્મના । ઉત્થાય પતિતસ્તસ્ય પાદયોર્દંડવદ્ભુવિ
શિવશર્માએ કહ્યું: પિતા મહાત્મા શરભે એ રીતે કહેતાં, હું ઊભો થઈને જમીન પર દંડવત્ પડીને તેના પગે વંદન કર્યું.
દોર્ભ્યામુત્થાપ્ય માં સોઽથ ગાઢમાલિંગ્ય રાક્ષસઃ । સ્વાગતં મિત્રપુત્રેતિ જગાદાશિષમીરયન્
પછી એ રાક્ષસે મને હાથથી ઊભો કર્યો, ભળીને મજબૂત રીતે બાહોમાં ભર્યો અને કહ્યું: 'મિત્રના પુત્ર, આવકાર છે,' એમ આશીર્વાદ આપ્યા.
રાક્ષસ ઉવાચ- ભાગ્યવાનસિ ભો તાત યત્ત્વમત્ર સમાગતઃ । પિતુર્ધર્માત્મનઃ શ્રુત્વા જ્વરપીડાં સુદારુણામ્
રાક્ષસએ કહ્યું: પ્યારા પુત્ર, તું ખરેખર ભાગ્યશાળી છે કે અહીં આવ્યો છે, તારા ધર્મનિષ્ઠ પિતાને ભારે તાવ થયો છે એ વાત સાંભળી.
પિતુરાણ્યમાપ્નોષિ તીર્થે કૃત્વા તિલોદકમ્ । સ્નાત્વા કુરુ ક્રિયાં સ્વીયાઃ પૂર્વજન્મસ્મરિષ્યસિ
પવિત્ર સ્થળે તિલથી પાણી આપીને તું પિતાને પુણ્ય આપે છે; પછી સ્નાન કરીને તારે પોતાની વિધિ કરવી, એ પછી તને તારો પહેલો જન્મ યાદ આવશે.
શિવશર્મોવાચ- એવમુક્તસ્તદા તેન સ્નાતું તીર્થે વરાંભસિ । પ્રવિષ્ટોઽહં સ્મરંસ્તાત પૂર્વજન્મશુભાશુભમ્
શિવશર્માએ કહ્યું: એ રાક્ષસે આમ કહ્યું પછી, હું એ ઉત્તમ તીર્થના જળમાં સ્નાન કરવા ગયો, અને પિતાજી, એ સમયે મને મારા અગાઉના જન્મના સારા-ખરા કર્મો યાદ આવ્યા.
સ્નાત્વા વિધિવદત્રૈવ પિતુરંતિકમાગતઃ । અપૃચ્છં રક્ષસો વૃત્તં કુતોઽયં ધર્મધીરિતિ
અહીં યોગ્ય રીતે સ્નાન કર્યા પછી, હું પિતાના પાસે આવ્યો અને રાક્ષસને પૂછ્યું કે એનું વર્તન કેમ આવું છે, એમાં આવો ધર્મ કેવી રીતે આવ્યો.
પિત્રોક્તં રક્ષસો વૃત્તં વાહાનાં પથિકસ્ય ચ । શ્રુત્વાઽહં તીર્થરાજસ્ય સ્તુતિમસ્ય ચકાર વૈ
પિતાએ રાક્ષસ અને મુસાફર તથા તેના ઘોડા વિશે જે કહ્યુ, એ બધું સાંભળીને મેં તીર્થરાજની સ્તુતિ કરી.
પિતા મે રોગનિર્મુક્તો ભવિષ્યતિ યદા તદા । યાસ્યામિ ગૃહમિત્યત્ર દશોષિતમહાનિ મે
મારા પિતા રોગમુક્ત થશે, ત્યારે હું ઘરે જઈશ એમ નક્કી કર્યું છે. અહીં હું દસ દિવસ રહ્યો છું.
દશાહાભ્યંતરે તાત તાતસ્ય મરણં મમ । અભૂદર્ધજલે હ્યસ્ય તીર્થરાજસ્ય પશ્યતઃ
પિતાજી, એ દસ દિવસની અંદર, મારા પિતાનું અવસાન થયું, એ પણ તીર્થરાજના અડધા પાણીમાં ઊભા હતા ત્યારે.
અથો ગરુડમારુહ્ય વક્ષસો ધારયન્શ્રિયમ્ । આજગામ સ્વયં વિષ્ણુર્નવીન ઘનવિગ્રહઃ
પછી, ગરુડ પર બેસીને, છાતી પર તેજ ધરાવીને, નવા મેઘ જેવું રૂપ ધારણ કરીને, શ્રીવિષ્ણુ સ્વયં આવ્યા.
પીતવાસા ચતુર્બાહુઃ પંકજારુણલોચનઃ । બ્રહ્મેંદ્રાદિભિરાદિવ્યૈઃ સનાથૈરંધકારિણા
પીળા વસ્ત્ર પહેરેલા, ચાર હાથવાળા અને કમળ જેવાં લાલ આંખવાળા, બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર અને અન્ય દેવતાઓ સાથે, જે સૌ પોતાના સેવકો સાથે હતા.
સેવ્યમાનો ગુણગ્રામાન્ગાયદ્ભિઃ કિન્નરૈઃ સહ । હાહાહૂહૂપ્રભૃતિભિઃ સ્તૂયમાનશ્ચ સર્વતઃ
કિનરોએ ગુણગાન કરતા, હાહા-હૂહૂ વગેરે સર્વત્ર સ્તુતિ કરતા, અને બધા તરફથી ગુણોની સેવા થતી.
દત્ત્વા સ્વકીય સારૂપ્યમારોપ્ય ગરુડં તદા । પિતરં મમ બ્રહ્માદ્યૈર્વૃતો વૈકુંઠમારુહત્
શ્રીવિષ્ણુએ પોતાનું રૂપ આપ્યું અને મારા પિતાને ગરુડ પર બેસાડ્યા, બ્રહ્માદિ દેવતાઓ સાથે તેમને વૈકુંઠ લઈ ગયા.
પિતુઃ સારૂપ્યમાલોક્ય વિષ્ણોરહમચિંતયમ્ । ઇતિ ચિત્તે તદાલોક્ય જાતતત્વોદયે તદા
મારા પિતાને વિષ્ણુ જેવું રૂપ મળ્યું એ જોઈને, હું મનમાં વિચારી રહ્યો; એ જોઈને મારા હૃદયમાં જ્ઞાનનો પ્રકાશ થયો.
ન હિ વર્ણયિતું શક્યો હ્યસ્ય તીર્થશિરોમણેઃ । મહિમા યજ્જલાર્દ્ધે સ્યાન્મૃતો જંતુશ્ચતુર્ભુજઃ
આ તીર્થશિરોમણિનું મહિમા વર્ણવી શકાય તેમ નથી; અહીંના જળમાં મૃત્યુ પામનાર ચારે હાથવાળો થાય છે.
ન મયા સર્વથા ત્યાજ્યં તીર્થરાજમિદં નનુ । અંજસા દૃઢમાહાત્મ્યં ધનરોગાદિતૃષ્ણ્યા
હું કદી પણ આ તીર્થરાજને છોડવાનો નથી; એનું મહાત્મ્ય મજબૂત છે, અને ધન, રોગ તથા અન્ય તૃષ્ણા દૂર કરે છે.
પિતુરત્રોટજે તાવત્સ્થાતવ્યં હિ મયા મમ । યાવત્તુ કર્મણાં ભુક્તઃ પ્રારબ્ધાનાં મહીતલે
અહીં પિતાના સ્મૃતિસ્થળે મને ત્યાં સુધી રહેવું પડશે, જ્યાં સુધી પૃથ્વી પર કરેલા કર્મોના ફળ ભોગવી ન લઉં.
એવં વિચિંતયિત્વા ચ પિતુઃ કૃત્વા તુ સત્ક્રિયામ્ । રક્ષસા તેન સહિતઃ સ્થિતોઽહં મોક્ષવાંછયા
આ રીતે વિચાર કરીને અને પિતાને યોગ્ય વિધિપૂર્વક શ્રાદ્ધ કરી, હું રાક્ષસ સાથે અહીં રહીને મોક્ષની ઈચ્છા રાખી.
ઇતિ શ્રીપાદ્મેમહાપુરાણે પંચપંચાશત્સાહસ્ર્યાં સંહિતાયામુત્તરખંડે કાલિંદીમાહાત્મ્યે ચતુરધિકદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે પાવન કલિન્દી તીર્થના મહાત્મ્યવાળા ઉત્તરખંડના પદ્મમહાપુરાણના પચપન હજાર શ્લોકમાંથી બે સો ચારમા અધ્યાયનો અંત આવ્યો.
સૌભરિરુવાચ- ધર્મરાજશિબિઃ શ્રીમાનાકર્ણ્ય તદ્વચો મુનેઃ । નારદસ્યાબ્રવીત્પ્રીતમના ઇતિ તમુત્તમમ્
સૌભરીએ કહ્યું: ધર્મરાજા શિબિએ, મુનિ નારદના વચન સાંભળી, આનંદિત મનથી એ મહાન પુરુષને આ રીતે કહ્યું.
શિબિરુવાચ- મુને તીર્થવરસ્યાસ્ય નિગમોદ્બોધ કસ્ય તે । માહાત્મ્યં વર્ણિતં સમ્યક્શ્રુતં પાપહરં મયા
શિબી બોલ્યા: હે મુનિ, તમે જે આ શ્રેષ્ઠ તીર્થનું મહાત્મ્ય શાસ્ત્રોમાં વર્ણવ્યું છે અને જે પાપ દૂર કરે છે, એ બધું મેં ધ્યાનથી સાંભળ્યું છે.
ઇંદ્રપ્રસ્થેત્ર શતશઃ સંતિ તીર્થાનિ વૈ મુને । અન્યસ્યાપિ સમાચક્ષ્વ માહાત્મ્યં યદિ વિદ્યતે
હે મુનિ, ઇન્દ્રપ્રસ્થમાં તો સૈંકડો તીર્થો છે જ; જો તમને બીજું કોઈ તીર્થનું મહાત્મ્ય ખબર હોય તો એ પણ મને કહો.
નારદ ઉવાચ- ઇંદ્રપ્રસ્થાંતરાવર્તિન્યેષા યા દ્વારકા નૃપ । અસ્યાં પુરા હિ યદ્વૃત્તં તત્તે વચ્મિ શૃણુષ્વ મે
નારદ બોલ્યા: હે રાજા, ઇન્દ્રપ્રસ્થની અંદર એક જગ્યા છે જે દ્વારકા કહેવાય છે; એમાં પ્રાચીનકાળે જે બન્યું હતું એ હું તને કહું છું, ધ્યાનથી સાંભળ.
કામ્પિલ્યેઽથ દ્વિજઃ કશ્ચિત્ પુષ્પેષુર્મૂર્તિમાનિવ । સર્વાસાં યોષિતાં ચિત્તહારી સ્યાદગ્રવિભ્રમૈઃ
કામ્પિલ્યમાં પુષ્પેશુર નામનો એક બ્રાહ્મણ હતો, જે સુંદરતાનો જીવંત સ્વરૂપ લાગતો અને પોતાની અદભૂત આકર્ષણથી બધી સ્ત્રીઓના મન જીતી લેતો.
સંગીતવિદ્યાકુશલઃ કોકિલામધુરધ્વનિઃ । એકદા સ કરે વીણાં ધારયન્વાદયન્મુહુઃ
તે સંગીતકલા જાણનાર હતો અને તેનો અવાજ કોયલ જેવો મીઠો હતો; તે વારંવાર વીણા લઈને વગાડતો અને ગાવા લાગતો.
કંઠેન કોકિલાલાપ મધુરેણ નરાધિપ । ગાયન્બભ્રામ નગરે પ્રતિરથ્યં મહામતિઃ
કોયલ જેવી મીઠી વાણીથી એ વિદ્વાન માણસ શહેરની દરેક ગલીમાં ફરતો અને ગાતા રહેતો.