કન્યા ઊચુઃ-। ઇંદ્રજાલં સ્ફુટં વેત્તિ માયાં જાનાતિ વા પુનઃ । દૃષ્ટોઽપ્યદૃષ્ટરૂપોભૂદિત્યૂચુસ્તાઃ પરસ્પરમ્
કન્યાઓએ કહ્યું: "આને જાદુગરી અને માયા બંનેની સારી સમજ છે; આપણને દેખાઈને પણ અદૃશ્ય થઈ ગયો—એમ તેઓ પરસ્પર વાત કરતાં હતાં."
વ્યાપ્તં ચ હૃદયં તાસાં તદૈવ વિરહાગ્નિના । જ્વલદ્દાવાનલેનેવ સુસ્નિગ્ધં સર્વકાનનમ્
એ જ ક્ષણે, તેમના હૃદયોમાં વિયોગની આગ ધધકી ઉઠી, જેમ ઘનઘોર જંગલમાં દાવાનળ ફાટી નીકળે અને બધું બળી જાય.
ત્યજેંદ્રજાલિકાં વિદ્યાં કાંત દર્શય સત્વરમ્ । આત્માનં ન હિ તે યુક્તં પ્રાગ્ગ્રાસે મક્ષિકોપમમ્
પ્રિય, હવે તું આ જાદુગરી છોડી દે અને જલ્દી આપણને દેખા દે; આમ અચાનક આંખ સામેથી માખી જેવી અદૃશ્ય થવું તને શોભતું નથી.
હા કષ્ટં દર્શિતઃ કસ્માદ્ધાત્રા ત્વં ઘટિતઃ કુતઃ । જ્ઞાતં મહાનુસંતાપહેતુર્નઃ સ્વં વિનિર્મિતઃ
હાય, આ કેટલું દુઃખદ છે! તું આપણને કેમ દેખાયો? કોણે તને અહીં લાવ્યો? હવે સમજાઈ ગયું કે તું તો આપણા મોટા દુઃખનું કારણ બનવા જ પેદા થયો છે.
કચ્ચિત્તે નિર્દયં ચેતઃ કચ્ચિદસ્માસુ નો મતિઃ । કચ્ચિત્ક્રૂરોઽસિ હે કાંત કચ્ચિન્મુષ્ણાસિ નો મનઃ
શું તું ખરેખર નિર્દય છે? શું તને આપણો કોઈ વિચાર નથી? પ્રિય, શું તું ખરેખર ક્રૂર છે? શું તું આપણું મન ચોરી લઈ ગયો છે?
કચ્ચિન્ન પ્રત્યયોસ્મા સુ કચ્ચિદસ્માન્પરીક્ષસે । કચ્ચિન્નિર્મમતા શીલઃ કચ્ચિન્માયાવિશારદઃ
શું તું આપણને મળવા આવ્યો જ નથી? કે અમને કસોટી લે છે? શું તારા સ્વભાવમાં કોઈ લાગણી નથી? કે તું માયા કરવામાં પારંગત છે?
કચ્ચિચ્ચિત્તે પ્રવેષ્ટું ચ વેત્સિ વિજ્ઞાનલાઘવમ્ । કચ્ચિન્નિષ્ક્રમણોપાયં ન જાનાસિ કુતઃ પુનઃ
શું તને મનમાં પ્રવેશવાની અને જ્ઞાનની નાજુકતા સમજવાની કળા આવે છે? કે પછી તને બહાર નીકળવાનો રસ્તો જ આવડતો નથી—આવું કેમ છે?
કચ્ચિદ્વિનાપરાધં તુ કિમસ્માસુ પ્રકુપ્યસે । કચ્ચિદ્દુઃખં ન જાનાસિ પરેષાં વિપ્રલંભનમ્
શું તું અમારો કોઈ દોષ ન હોવા છતાં પણ ગુસ્સે થાય છે? શું તને બીજાના વિયોગ અને છેતરપટ્ટીના દુઃખનો અહેસાસ નથી?
ત્વદ્દર્શનં વિના નષ્ટા હૃદયેશ્વર સાંપ્રતમ્ । ન જીવામોઽથ જીવામઃ પુનસ્ત્વદ્દર્શનાશયા
હૃદયના સ્વામી, તારી મુલાકાત વિના હવે અમે ખોવાઈ ગયા છીએ; હવે જીવતા નથી, પણ તને ફરી જોવાની આશામાં જીવીએ છીએ.
વયં ચ નીયતાં તત્ર શીઘ્રં યત્ર ગતો ભવાન્ । ત્વદ્દર્શનહરો ધાતા વ્યધાન્મોદાંકુરચ્છિદામ્
જ્યાં તું ગયો છે, ત્યાં જલ્દીથી અમને લઈ જવામાં આવીએ; તારા દર્શનથી વંચિત કરનાર સર્જનહારએ અમારા આનંદના કળીઓ સુકવી નાખી છે.
સર્વથા દર્શનં દેહિ કારુણ્યં ભજ સર્વથા । પર્ય્યંતં ન પ્રપશ્યંતિ કસ્ય ચિત્સુજના જનાઃ
કોઈ પણ રીતે, અમને તારો દર્શન કરાવ; દરેક રીતે દયા દર્શાવ. સારા લોકો ક્યારેય કોઈના માટે longingનો અંત જોતા નથી.
ઇત્થં વિલપ્યતાઃ કન્યાઃ પ્રતીક્ષ્ય ચ બહુક્ષણમ્ । પિતુર્ભયાદ્ગૃહં ગંતું શીઘ્રમારેભિરે તતઃ
આ રીતે દુઃખ વ્યક્ત કરીને, કન્યાઓએ ઘણો સમય રાહ જોઈ, પછી પિતાનો ડર લાગતાં જલ્દીથી ઘરે જવા નીકળી.
તત્પ્રેમનિગડૈર્બદ્ધા ભૃશં વિરહવિક્લવાઃ । કથંચિદ્ધૈર્યમાલંબ્ય તાઃ સ્વંસ્વં ગૃહમાગતાઃ
પ્રેમના બંધનથી બાંધાયેલ અને વિયોગથી વ્યાકુળ, કઈ રીતેક મનને સંભાળી, દરેક પોતાની વાટે ઘરે પહોંચી.
આગત્ય પતિતાઃ સર્વા માતૄણાં તુ સમીપતઃ । કિમેતન્માતૃભિઃ પૃષ્ટાઃ કુતઃ કાલાત્યયોઽભવત્
ઘરે આવીને, બધી જ કન્યાઓ માતાના પગે પડી ગઈ; માતાઓએ પૂછ્યું: 'આ શું છે? એટલી મોડે કેમ આવી?'
ક્રીડંત્યઃ કિન્નરીભિસ્તુ સાર્દ્ધં સંગતકં યદા । સંસ્થિતાસ્તેન ન જ્ઞાતો દિવસોઽચ્છોદસરોવરે
અમે કિન્નરીઓ સાથે રમતાં હતાં, અને એના સંગમાં એટલા લીન થઈ ગયા કે અછોદ સરોવર પાસે દિવસ ક્યારે વીતી ગયો, એ ખબર જ પડી નહીં.
પથિ શ્રાંતા વયં માતઃ સંતાપસ્તેન નસ્તનૌ । મોહેન મહતા વક્તું ન કેનાપ્યુત્સહામહે
માતા, અમે રસ્તામાં થાકી ગયા છીએ; એ મુલાકાતથી અમારો દમ નીકળી ગયો છે. ભારે મૂર્છાથી, અમામાંથી કોઈ બોલી પણ શકતું નથી.
ઇત્યુક્ત્વા લુઠિતાસ્તત્ર મણિભૂમૌ કુમારિકાઃ । આકારં ગોપયંત્યસ્તા મુગ્ધા જલ્પંતિ માતૃભિઃ
આવું કહીને, કન્યાઓ ત્યાં જ મણિથી જડિત ભુમિ પર પડી ગઈ; પોતાના ભાવ છુપાવીને, નિર્દોષપણે માતાઓ સાથે વાતો કરતી રહી.
કાચિન્નર્તયતિ ક્રીડામયૂરં ન મુદા તદા । ન પાઠયતિ તં કીરં પંજરેઽન્યા કુતૂહલાત્
કોઈ રમતાં મયૂરને આનંદથી નચાવતી નથી, તો બીજી ઉત્સુકતાથી પાંજરમાંના કાગડાને બોલાવતી નથી.
લાલયેન્નકુલં નાન્યા નોલ્લાપયતિ સારિકામ્ । અપરાતીવ સંમુગ્ધા નૈવ ખેલતિ સારસૈઃ
એ હવે નકુલને લાડ લાડાવતી નથી, ન તો સારિકાને મનાવતી. જાણે કોઈ ગુનાહિત થઈ હોય એમ, હવે તે સારસ પક્ષીઓ સાથે રમતી પણ નથી.
ભેજિરે ન વિનોદં તા રેમિરે નૈવ મંદિરે । ઊચિરે બાંધવૈર્નાલં વીણાવાદ્યં ન ચક્રિરે
એમને હવે કોઈ આનંદ મળતો નથી, ન તો મંદિરમાં જઇને આનંદ માણે છે. એમના સાથીઓને કહે છે, 'બસ હવે', અને વીણા વગાડતી પણ નથી.
કલ્પદ્રુમપ્રસૂનં યત્સર્વં તચ્ચાનલોપમમ્ । મંદારકુસુમામોદિ ન પપુર્મધુરં મધુ
કલ્પવૃક્ષના બધા ફૂલો હવે અગ્નિ જેવાં લાગે છે; મન્દારના ફૂલો સુગંધિત હોવા છતાં, એ મીઠું મધ પીતી નથી.
યોગિન્ય ઇવ તાઃ કન્યા નાસાગ્રન્યસ્તલોચનાઃ । અલક્ષ્યધ્યાનસંતાનાઃ પુરુષોત્તમમાનસાઃ
એ કન્યાઓ યોગિનીઓ જેવી, નાકના ટોચ પર નજર ગાઢ રાખે છે; એમનું ધ્યાન બહારથી દેખાતું નથી, એમનું મન તો સર્વોત્તમ પુરુષમાં તલીન છે.
ચંદ્રકાંતમણિચ્છન્ને સ્રવદ્વારિણિ કંદરે । ક્ષણં વાતાયને સ્થિત્વા જલયંત્રગૃહેક્ષણમ્
ચાંદ્રકાંત મણિથી ઢંકાયેલી, પાણી ટપકતું હતું એવી ગુફામાં, એ એક ક્ષણ માટે બારી પાસે ઊભી રહી, અને જળયંત્રને નિહાળી.
રચયંતિ ક્ષણં શય્યાં દીર્ઘિકાં ભોજિનીદલૈઃ । વીજ્યમાનાઃ સખીભિસ્તાઃ શીતલૈર્નલિનીદલૈઃ
એમણે એક ક્ષણ માટે ભોજનની તળાવમાંથી લાવેલા પાનોથી શય્યા તૈયાર કરી, અને સખીઓએ ઠંડા કમળના પાંદડાંથી પંખો પાડ્યો.
ઇત્થં યુગસમાં રાત્રિમનયંસ્તા વરસ્ત્રિયઃ । કથંચિદ્ધારણં કૃત્વા વિહ્વલાઃ સજ્વરા ઇવ
આ રીતે, એ શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓએ આખી રાત, જે યુગ જેટલી લાંબી લાગી, કોઈક રીતે ધીરજ રાખી, જાણે તાવમાં વ્યાકુળ હોય એમ વિતાવી.
પ્રાતર્વ્યોમમણિં દૃષ્ટ્વા મન્યમાનાઃ સ્વજીવિતમ્ । વિજ્ઞાપ્ય માતરં સ્વાંસ્વાં ગૌરીં પૂજયિતું ગતાઃ
પ્રભાતે, આકાશમાં ચમકતું રત્ન જોઈને, પોતાના જીવનની વાત વિચારી, એમણે પોતાની માતાને જાણ કરી અને ગૌરીની પૂજા કરવા ગઈ.
સ્નાત્વા તેન વિધાનેન પુષ્પૈર્ધૂપૈસ્તથા પુનઃ । વિધાય પૂજનં દેવ્યા ગાયંત્યસ્તત્ર તાઃ સ્થિતાઃ
પાછળ જણાવ્યા પ્રમાણે, સ્નાન કરીને, પુષ્પ અને ધૂપથી દેવીની પૂજા કરી, અને ત્યાં ઊભી રહીને ગીત ગાવા લાગી.
એતસ્મિન્નંતરે વિપ્રઃ સ્નાતું સોઽપિ સમાગતઃ । પિતુરાશ્રમતસ્તસ્માદચ્છોદેઽત્ર સરોવરે
એજ સમયે, બ્રાહ્મણ પણ પોતાના પિતાના આશ્રમમાંથી અહીં શુદ્ધ સરોવરે સ્નાન કરવા આવ્યો.
મિત્રં દૃષ્ટ્વૈવ રાત્ર્યંતે પદ્મિન્ય ઇવ કન્યકાઃ । તત્ફુલ્લનયના જાતાસ્તં દૃષ્ટ્વા બ્રહ્મચારિણમ્
રાતના અંતે મિત્રને જોઈ, કન્યાઓ જાણે પદ્મની જેમ ફૂલેલા નેત્રવાળી બની ગઈ, અને બ્રહ્મચારીને જોઈ આનંદિત થઈ.
ગત્વા તત્રૈવ તાઃ કન્યા સમીપં બ્રહ્મચારિણઃ । સવ્યાપસવ્યબંધેન ભુજપાશં ચ ચક્રિરે
એ કન્યાઓ સીધા બ્રહ્મચારીની પાસે ગઈ, અને બંને બાજુથી હાથથી એને ઘેરી લીધો.