ગાધિસંભવપરાશરાદયઃ કંડુદેવલમુખાશ્ચ યે દ્વિજાઃ । તેઽપિ યોગિ બલિનો વિમોહિતાઃ લીલયા તદબલાભિરદ્ભુતમ્
ગાધિથી ઉત્પન્ન પરાશર, કંડુ, દેવલ અને અન્ય યોગી બ્રાહ્મણો પણ, એ સ્ત્રીઓના ખેલથી અદ્દભુત રીતે મોહિત થઈ ગયા હતા.
યોષિતાં નયનતીક્ષ્ણસાયકૈર્ભ્રૂલતાસુદૃઢચાપનિર્ગતૈઃ । ધન્વિના મકરકેતુના હતઃ કસ્ય નો પતતિ વામનો મૃગઃ
સ્ત્રીઓની તીક્ષ્ણ નજરના તીરસ, ભ્રૂવટના મજબૂત ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા, એવા મકરધ્વજના તીરસથી કોણ બચી શકે? નાનકડું હરણ પણ પડી જાય છે.
તાવદેવ નયધીર્વિરાજતે તાવદેવ જનતાભયં ભવેત્ । તાવદેવ ધૃતચિત્તતા ભૃશં તાવદેવ ગણના કુલસ્ય ચ
જ્યાં સુધી બુદ્ધિ તેજસ્વી રહે છે, માન-આદર અખંડિત રહે છે, મન સ્થિર રહે છે અને કુટુંબની પ્રતિષ્ઠા ટકી રહે છે—
તાવદેવ તપસઃ પ્રગલ્ભતા તાવદેવ શમસેવનં નૃણામ્ । યાવદેવ લલનેક્ષણા સ વૈર્માદ્યતે દ્રુતમદૈર્ન પૂરુષઃ
ત્યાં સુધી તપશ્ચર્યાની શક્તિ રહે છે, પુરુષો આત્મસંયમ રાખે છે, જેટલાં સુધી સ્ત્રીઓની નજરથી મન ઉદ્ભ્રાંત થતું નથી.
મોહયંતિ મદયંતિ રાગિણં યોષિતઃ સ્વલલિતૈર્મનોહરૈઃ । મોદયંતિ મદયંતિ મામિમા ધર્મરક્ષણપરં હિ સ્વૈર્ગુણૈઃ
સ્ત્રીઓ પોતાના મોહક અને રમૂજી સ્વભાવથી રાગી પુરુષોને મોહિત અને ઉન્મત્ત કરે છે; પણ આ યુવતીઓ પોતાના ગુણોથી મને આનંદિત કરે છે, કેમ કે હું ધર્મની રક્ષા માટે પ્રતિબદ્ધ છું.
માંસરક્તમલમૂત્રનિર્મિતે યોષિતાં વપુષિ નિર્ગુણેઽશુચૌ । કામિનસ્તુ પરિકલ્પ્ય ચારુતામાવિશંતિ સુવિમૂઢચેતસઃ
જે લોકોનું મન ખરેખર મોહમાં પડેલું છે, તેઓ સ્ત્રીઓના શરીરમાં સૌંદર્ય જુએ છે, જ્યારે એ તો માંસ, લોહી, અશુદ્ધિ અને મૂત્રથી બનેલું છે અને સાચા ગુણોથી રહિત છે.
દારુણા હિ પરિકીર્તિતાંગના સાધુભિર્વિમલબુદ્ધિભિર્બુધૈઃ । યાવદેવ ન સમીપગા ઇમાસ્તાવદેવ હિ ગૃહં વ્રજામ્યહમ્
જેઓનું મન શુદ્ધ અને નિર્મળ છે એવા વિદ્વાનો કહે છે કે સ્ત્રીઓ કઠોર સ્વભાવની હોય છે; જ્યાં સુધી આ યુવતીઓ નજીક નથી આવતી, ત્યાં સુધી હું ઘરે જઈશ.
સમીપં તસ્ય યાવન્ન આગચ્છંતિ વરસ્ત્રિયઃ । વૈષ્ણવેન પ્રભાવેણ તાવદંતર્દધે દ્વિજઃ
જ્યારે સુધી એ શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ નજીક આવી ન શકી, ત્યાં સુધી બ્રાહ્મણે વૈષ્ણવ શક્તિથી પોતાને અદૃશ્ય કરી દીધો.
તસ્ય યોગબલાદ્ભૂપ ગતસ્યાદર્શનં તદા । દૃષ્ટ્વા તદદ્ભુતં કર્મ વૈષ્ણવબ્રહ્મચારિણઃ
એના યોગબળથી, હે રાજા, તે અદૃશ્ય થઈ ગયો; વૈષ્ણવ બ્રહ્મચારીનું એ અદ્ભુત કાર્ય જોઈને—
વિત્રસ્તનયના બાલા કુરંગ્ય ઇવ કાતરાઃ । સંક્રાંતનયનાઃ શૂન્યા દદૃશુસ્તા દિશોદશ
યુવતીઓના આંખોમાં ભય છવાઈ ગયો, હરણીઓ જેવી ડરપોક બની, ચિંતિત નજરે ચારેય દિશામાં જોઈ રહી હતી.
કન્યા ઊચુઃ-। ઇંદ્રજાલં સ્ફુટં વેત્તિ માયાં જાનાતિ વા પુનઃ । દૃષ્ટોઽપ્યદૃષ્ટરૂપોભૂદિત્યૂચુસ્તાઃ પરસ્પરમ્
કન્યાઓએ કહ્યું: "આને જાદુગરી અને માયા બંનેની સારી સમજ છે; આપણને દેખાઈને પણ અદૃશ્ય થઈ ગયો—એમ તેઓ પરસ્પર વાત કરતાં હતાં."
વ્યાપ્તં ચ હૃદયં તાસાં તદૈવ વિરહાગ્નિના । જ્વલદ્દાવાનલેનેવ સુસ્નિગ્ધં સર્વકાનનમ્
એ જ ક્ષણે, તેમના હૃદયોમાં વિયોગની આગ ધધકી ઉઠી, જેમ ઘનઘોર જંગલમાં દાવાનળ ફાટી નીકળે અને બધું બળી જાય.
ત્યજેંદ્રજાલિકાં વિદ્યાં કાંત દર્શય સત્વરમ્ । આત્માનં ન હિ તે યુક્તં પ્રાગ્ગ્રાસે મક્ષિકોપમમ્
પ્રિય, હવે તું આ જાદુગરી છોડી દે અને જલ્દી આપણને દેખા દે; આમ અચાનક આંખ સામેથી માખી જેવી અદૃશ્ય થવું તને શોભતું નથી.
હા કષ્ટં દર્શિતઃ કસ્માદ્ધાત્રા ત્વં ઘટિતઃ કુતઃ । જ્ઞાતં મહાનુસંતાપહેતુર્નઃ સ્વં વિનિર્મિતઃ
હાય, આ કેટલું દુઃખદ છે! તું આપણને કેમ દેખાયો? કોણે તને અહીં લાવ્યો? હવે સમજાઈ ગયું કે તું તો આપણા મોટા દુઃખનું કારણ બનવા જ પેદા થયો છે.
કચ્ચિત્તે નિર્દયં ચેતઃ કચ્ચિદસ્માસુ નો મતિઃ । કચ્ચિત્ક્રૂરોઽસિ હે કાંત કચ્ચિન્મુષ્ણાસિ નો મનઃ
શું તું ખરેખર નિર્દય છે? શું તને આપણો કોઈ વિચાર નથી? પ્રિય, શું તું ખરેખર ક્રૂર છે? શું તું આપણું મન ચોરી લઈ ગયો છે?
કચ્ચિન્ન પ્રત્યયોસ્મા સુ કચ્ચિદસ્માન્પરીક્ષસે । કચ્ચિન્નિર્મમતા શીલઃ કચ્ચિન્માયાવિશારદઃ
શું તું આપણને મળવા આવ્યો જ નથી? કે અમને કસોટી લે છે? શું તારા સ્વભાવમાં કોઈ લાગણી નથી? કે તું માયા કરવામાં પારંગત છે?
કચ્ચિચ્ચિત્તે પ્રવેષ્ટું ચ વેત્સિ વિજ્ઞાનલાઘવમ્ । કચ્ચિન્નિષ્ક્રમણોપાયં ન જાનાસિ કુતઃ પુનઃ
શું તને મનમાં પ્રવેશવાની અને જ્ઞાનની નાજુકતા સમજવાની કળા આવે છે? કે પછી તને બહાર નીકળવાનો રસ્તો જ આવડતો નથી—આવું કેમ છે?
કચ્ચિદ્વિનાપરાધં તુ કિમસ્માસુ પ્રકુપ્યસે । કચ્ચિદ્દુઃખં ન જાનાસિ પરેષાં વિપ્રલંભનમ્
શું તું અમારો કોઈ દોષ ન હોવા છતાં પણ ગુસ્સે થાય છે? શું તને બીજાના વિયોગ અને છેતરપટ્ટીના દુઃખનો અહેસાસ નથી?
ત્વદ્દર્શનં વિના નષ્ટા હૃદયેશ્વર સાંપ્રતમ્ । ન જીવામોઽથ જીવામઃ પુનસ્ત્વદ્દર્શનાશયા
હૃદયના સ્વામી, તારી મુલાકાત વિના હવે અમે ખોવાઈ ગયા છીએ; હવે જીવતા નથી, પણ તને ફરી જોવાની આશામાં જીવીએ છીએ.
વયં ચ નીયતાં તત્ર શીઘ્રં યત્ર ગતો ભવાન્ । ત્વદ્દર્શનહરો ધાતા વ્યધાન્મોદાંકુરચ્છિદામ્
જ્યાં તું ગયો છે, ત્યાં જલ્દીથી અમને લઈ જવામાં આવીએ; તારા દર્શનથી વંચિત કરનાર સર્જનહારએ અમારા આનંદના કળીઓ સુકવી નાખી છે.
સર્વથા દર્શનં દેહિ કારુણ્યં ભજ સર્વથા । પર્ય્યંતં ન પ્રપશ્યંતિ કસ્ય ચિત્સુજના જનાઃ
કોઈ પણ રીતે, અમને તારો દર્શન કરાવ; દરેક રીતે દયા દર્શાવ. સારા લોકો ક્યારેય કોઈના માટે longingનો અંત જોતા નથી.
ઇત્થં વિલપ્યતાઃ કન્યાઃ પ્રતીક્ષ્ય ચ બહુક્ષણમ્ । પિતુર્ભયાદ્ગૃહં ગંતું શીઘ્રમારેભિરે તતઃ
આ રીતે દુઃખ વ્યક્ત કરીને, કન્યાઓએ ઘણો સમય રાહ જોઈ, પછી પિતાનો ડર લાગતાં જલ્દીથી ઘરે જવા નીકળી.
તત્પ્રેમનિગડૈર્બદ્ધા ભૃશં વિરહવિક્લવાઃ । કથંચિદ્ધૈર્યમાલંબ્ય તાઃ સ્વંસ્વં ગૃહમાગતાઃ
પ્રેમના બંધનથી બાંધાયેલ અને વિયોગથી વ્યાકુળ, કઈ રીતેક મનને સંભાળી, દરેક પોતાની વાટે ઘરે પહોંચી.
આગત્ય પતિતાઃ સર્વા માતૄણાં તુ સમીપતઃ । કિમેતન્માતૃભિઃ પૃષ્ટાઃ કુતઃ કાલાત્યયોઽભવત્
ઘરે આવીને, બધી જ કન્યાઓ માતાના પગે પડી ગઈ; માતાઓએ પૂછ્યું: 'આ શું છે? એટલી મોડે કેમ આવી?'
ક્રીડંત્યઃ કિન્નરીભિસ્તુ સાર્દ્ધં સંગતકં યદા । સંસ્થિતાસ્તેન ન જ્ઞાતો દિવસોઽચ્છોદસરોવરે
અમે કિન્નરીઓ સાથે રમતાં હતાં, અને એના સંગમાં એટલા લીન થઈ ગયા કે અછોદ સરોવર પાસે દિવસ ક્યારે વીતી ગયો, એ ખબર જ પડી નહીં.
પથિ શ્રાંતા વયં માતઃ સંતાપસ્તેન નસ્તનૌ । મોહેન મહતા વક્તું ન કેનાપ્યુત્સહામહે
માતા, અમે રસ્તામાં થાકી ગયા છીએ; એ મુલાકાતથી અમારો દમ નીકળી ગયો છે. ભારે મૂર્છાથી, અમામાંથી કોઈ બોલી પણ શકતું નથી.
ઇત્યુક્ત્વા લુઠિતાસ્તત્ર મણિભૂમૌ કુમારિકાઃ । આકારં ગોપયંત્યસ્તા મુગ્ધા જલ્પંતિ માતૃભિઃ
આવું કહીને, કન્યાઓ ત્યાં જ મણિથી જડિત ભુમિ પર પડી ગઈ; પોતાના ભાવ છુપાવીને, નિર્દોષપણે માતાઓ સાથે વાતો કરતી રહી.
કાચિન્નર્તયતિ ક્રીડામયૂરં ન મુદા તદા । ન પાઠયતિ તં કીરં પંજરેઽન્યા કુતૂહલાત્
કોઈ રમતાં મયૂરને આનંદથી નચાવતી નથી, તો બીજી ઉત્સુકતાથી પાંજરમાંના કાગડાને બોલાવતી નથી.
લાલયેન્નકુલં નાન્યા નોલ્લાપયતિ સારિકામ્ । અપરાતીવ સંમુગ્ધા નૈવ ખેલતિ સારસૈઃ
એ હવે નકુલને લાડ લાડાવતી નથી, ન તો સારિકાને મનાવતી. જાણે કોઈ ગુનાહિત થઈ હોય એમ, હવે તે સારસ પક્ષીઓ સાથે રમતી પણ નથી.
ભેજિરે ન વિનોદં તા રેમિરે નૈવ મંદિરે । ઊચિરે બાંધવૈર્નાલં વીણાવાદ્યં ન ચક્રિરે
એમને હવે કોઈ આનંદ મળતો નથી, ન તો મંદિરમાં જઇને આનંદ માણે છે. એમના સાથીઓને કહે છે, 'બસ હવે', અને વીણા વગાડતી પણ નથી.