સા મૃતા તત્ક્ષણાત્સાધ્વી ભક્ષયિત્વા મહાવિષમ્ । તાં દૃષ્ટ્વા તમસાયુક્તે નિશીથેઽહં પલાયિતઃ
એ સતી સ્ત્રીએ ભારે ઝેર પીધું અને તરત જ મૃત્યુ પામી. અંધારી મધરાતે હું એ દૃશ્ય જોઈને ત્યાંથી ભાગી ગયો.
પલાયમાનસ્તરસા ધૃતોઽહં રાજકિંકરૈઃ । ચૌરોઽયમિતિ ખઙ્ગેન ચિચ્છિદુસ્તે શિરો મમ
હું ઝડપથી ભાગતો હતો ત્યારે રાજાના સેવકોએ મને પકડી લીધો. તેઓએ મને ચોર સમજી તલવારથી મારું માથું કાપી નાખ્યું.
મૃતં માં યાતનાદેહમાવેશ્ય યમકિંકરાઃ । રૌરવે નિરયઘોરે ચિક્ષિપુર્યમશાસનાત્
મારા મૃત્યુ પછી યમના દૂતોએ મને યાતનાના શરીરમાં મૂકી દીધો અને યમરાજના આદેશે મને ભયાનક રૌરવ નરકમાં ફેંકી દીધો.
ષષ્ટિવર્ષસહસ્રાણિ તત્રાઽહં તીવ્રયાતનામ્ । ભુક્ત્વા તેનૈવ પાપેન રાક્ષસત્વમુપાગતઃ
ત્યાં મેં છ હજાર વર્ષ સુધી ભારે દુઃખ સહન કર્યું. એ જ પાપના કારણે હું રાક્ષસ તરીકે જન્મ્યો.
શતવર્ષાણ્યતીતાનિ રાક્ષસત્વે વિશાંપતે । વદામિ તમુપાયં મે યેનાસ્માન્મુક્તિમાપ્નુયામ્
હવે રાક્ષસ રૂપમાં મને સો વર્ષ થઈ ગયા છે, હે રાજન! હવે હું તમને એ ઉપાય કહું છું, જેના દ્વારા હું આથી મુક્તિ મેળવી શકું.
પુણ્યં તદર્પિતે સાધો વદામિ શૃણુ સાદરમ્ । યેન તીર્થવરસ્યેદં જલં મમ મુખે ગતમ્
હે સજ્જન, હું તમને શ્રદ્ધાપૂર્વક એ પુણ્ય કાર્ય કહું છું, જેના કારણે આ પવિત્ર તીર્થનું પાણી મારા મોઢામાં આવ્યું છે.
તત્રૈવ જન્મનિ મયા કૃત્વા હરિદિને વ્રતમ્ । સંસર્ગાન્નેચ્છયા વૈશ્ય રાત્રૌ જાગરણં કૃતમ્
એ જ જન્મમાં, હરિના પવિત્ર દિવસે મેં એક વ્રત કર્યું હતું. એક વૈશ્ય સાથે, ઇચ્છા વિરુદ્ધ, રાત્રે જાગરણ પણ કર્યું.
દ્વાદશ્યામથ સંસ્નાત્વા ભોક્તુંમપિ સમુદ્યતે । મદ્ગૃહે કશ્ચિદાયાતો વૈષ્ણવો વિષ્ણુરૂપધૃક્
પછી દ્વાદશી દિવસે સ્નાન કરીને જ્યારે હું ભોજન માટે બેઠો ત્યારે મારા ઘરે એક વૈષ્ણવ આવ્યા, જે વિષ્ણુ સ્વરૂપે હતા.
કુપિતોઽહં તમાલોક્ય દુર્વચો વદમગ્રતઃ । ક્વ ગચ્છસિ દુરાચાર દાંભિકસ્ત્રીજનાંતરે
હું તેમને જોઈને ગુસ્સે થયો અને તેમના સામે કડવા શબ્દો બોલ્યા: 'ક્યાં જાય છે, દુશ્ચરિત્ર, દંભી, સ્ત્રીઓમાં ભળવા?'
ઇત્યુક્તં સ મયા ધીરસ્તુલ્યો માનાપમાનયોઃ । તૂષ્ણીમેવ નિકેતાન્મે નિર્ગત્ય ચલિતો યદા
મારા આવા શબ્દો સાંભળીને પણ તે ધીરજવાન પુરુષ માન-અપમાનમાં સમાન રહ્યો અને ચૂપચાપ મારા ઘરેથી નીકળી ગયો.
તદાભિમુખમાયાંતી પત્ની મમ પતિવ્રતા । પતિત્વા પાદયોસ્તસ્ય તં સાધું ગૃહમાનયત્
પછી મારી પતિવ્રતા પત્ની તેના પાસે ગઈ, તેના પગે પડી અને એ સાધુને ફરી ઘરે લઈ આવી.
મયાપમાનિતસ્યાપિ ન ક્રોધોઽભૂન્મહાત્મનઃ । તયાદૃતસ્યાપ્યાનંદો યતઃ સોરિ સુહૃત્સમઃ
મારે તેને અપમાન આપ્યું છતાં પણ એ મહાન આત્માને રોષ આવ્યો નહીં. પત્નીએ શ્રદ્ધાથી સન્માન આપ્યું એટલે એ આનંદિત થયા, જાણે મિત્ર વચ્ચે બેઠા હોય.
તમર્ચયિત્વા વિધિવદ્વિષ્ટરે ચોપવેશ્ય સા । ભોજ્યં ભોજય જીવેશ જયતાદ્ભુવનત્રયમ્
પત્નીએ યોગ્ય રીતે તેની પૂજા કરી, તેને આસન પર બેસાડ્યો અને કહ્યું: 'હે જીવનના સ્વામી, ત્રણેય લોકને જીતનારા, કૃપા કરીને આ ભોજન ગ્રહણ કરો.'
ઇત્યુક્તોઽહં તયા સાધ્વ્યા ન્યગદં તં મહાશયમ્ । મ્લાનવક્ત્રઃ પ્રસન્નાસ્યમુત્તિષ્ઠ શમય ક્ષુધામ્
એ સતી સ્ત્રીએ મને આમ કહ્યું ત્યારે હું શરમથી નમ્ર થઈને, મુંહ નીચે કરી, એ મહાન પુરુષને વિનંતી કરી: 'મહેરબાની કરીને ઊઠો અને ભૂખ શમાવો.'
ઇત્યુક્ત્વા તસ્ય ચરણૌ નોદિતસ્તનુમધ્યમા । પ્રાક્ષાલયં પુનસ્તં તુ નિવેશ્યાસનમુત્તમમ્
આવી વિનંતી કર્યા પછી, એ પાતળી કમરની સ્ત્રીએ પોતે જ તેના પગ ધોઈ, તેને ફરી શ્રેષ્ઠ આસન પર બેસાડ્યો.
અદદાં પાત્રમન્નેન પૂર્ણં તસ્મૈ વિવેકિને । જલં ચ તત્કરે સાધ્વ્યા પ્રેરિતોઽહં તયા મુહુઃ
પછી મેં તેને ભોજનથી ભરેલું વાસણ આપ્યું અને એ જ્ઞાનીને પાણી પણ આપ્યું; એ સતી સ્ત્રીએ વારંવાર મને પ્રેરણા આપી.
ઉપભુજ્ય સ ધર્માત્મા સ્વૈરં વિગતવિક્રિયઃ । હરેરામ હરેકૃષ્ણ જપન્નિતિ જગામ હ
ભોજન કર્યા પછી એ ધર્મનિષ્ઠ પુરુષ શાંતિથી, નિર્વિકાર રહી, 'હરે રામ, હરે કૃષ્ણ' બોલતો ત્યાંથી ચાલ્યો ગયો.
કૃતં પુણ્યમિદં વૈશ્ય નોદિતેન મયા સ્ત્રિયા । પૂર્વજન્મનિ યેનેદં પ્રાપિતં તીર્થવારિ મે
હે વૈશ્ય, આ પુણ્ય કાર્ય મેં કર્યું, પણ એ સ્ત્રીના પ્રેરણે; જેના કારણે આ જન્મમાં મને તીર્થનું પવિત્ર પાણી પ્રાપ્ત થયું છે.
શિવશર્મોવાચ- વિષ્ણુશર્મન્નિદં વાક્યમુક્ત્વા તિષ્ઠતિ રાક્ષસે । પથિકઃ સ ચ તે વાહાઃ પ્રાહુઃ ખે દિવ્યદેહિનઃ
શિવશર્માએ કહ્યું: વિષ્ણુશર્મણે આ વાત કહીને રાક્ષસ સામે ઊભો રહ્યો. એ મુસાફરો, જે પહેલાં તારી વાહી હતી, હવે દેવરૂપે આકાશમાંથી તને બોલ્યા.
પથિકવાહા ઊચુઃ ભો ભો વિશાંપતે સાધો પ્રાપ્તા અપ્યપમૃત્યુતામ્ । ત્વત્પ્રસાદાદિદં વારિ પીત્વા દેવત્વમાગતાઃ
મુસાફરો બોલ્યા: હે રાજાઓના રાજા, હે સારા માણસ, અમે અકાળમૃત્યુ પામ્યા હતા, પણ તારી કૃપાથી આ પાણી પીધા પછી અમને દેવત્વ મળ્યું છે.
ત્વત્સંગે ધનલોભેન વિટ્પતે ચલિતા યતઃ । વિગતા ન ધનાકાંક્ષા મરણાવસરેપ્યતઃ
તારી સાથે ધનના લોભે, હે વેપારીઓના સ્વામી, અમે ભટકી ગયા હતા; પણ હવે, મૃત્યુ સમયે પણ, ધનની ઈચ્છા અમારી અંદર રહી નથી.
તીર્થરાજજલસ્યાસ્ય તિષ્ઠતો જઠરે હિ નઃ । મરણે હ્યનુભાવાત્તુ મૈત્રી પ્રાપ્તા ધનેશિતુઃ
આ તીર્થરાજનું પાણી અમારા પેટમાં રહ્યું હતું, તેથી મૃત્યુ સમયે તેની અસરથી અમને ધનના દેવ સાથે મિત્રતા મળી છે.
નમામસ્ત્વાં વયં યામો ધનેશ નગરીં પ્રભો । વિમાનૈસ્તદ્ગણાનીતૈર્નાનામણિવિભૂષિતૈઃ
હે પ્રભુ, અમે તને વંદન કરીએ છીએ અને હવે ધનના દેવના શહેરમાં જઈએ છીએ, તેમના સેવકો લાવેલા વિવિધ રત્નોથી સજ્જ વિમાનોમાં.
પ્રયાહિ મા વિલંબસ્વ તીર્થે નિગમબોધકે । ત્વમનેનસમં સાધો તારયૈનમપિ દ્રુતમ્
હવે તીર્થમાં વિલંબ ન કર, જે વેદનું જ્ઞાન આપે છે. હે સારા માણસ, તું અને એ બંને સાથે જલ્દી પાર ઉતરી જા.
શિવશર્મોવાચ- ઇત્યુક્ત્વા તે ગતાસ્તાત દિશ્યુદીચ્યાં સમંતતઃ । વિમાનકિંકિણીનાદૈર્નાદયંતોઽથ રોદસી
શિવશર્માએ કહ્યું: આમ કહીને, એ લોકો ઉત્તર દિશામાં ગયા અને તેમના વિમાનોની ઘંટીઓના અવાજથી આકાશ ગૂંજી ઉઠ્યું.
અથ વૈશ્યો મમ પિતા તમાહ રજનીચરમ્ । શરભ ઉવાચ- ઉત્તિષ્ઠ નય મામાશુ તીર્થે નિગમબોધકે
પછી મારા પિતા, વેપારી, એ રાત્રે ફરતા રાક્ષસને બોલ્યા: શરભે કહ્યું: ઊઠ, મને જલ્દી એ તીર્થે લઈ જા, જ્યાં વેદનું જ્ઞાન મળે છે.
જ્વરાર્ત્તેન મયા પદ્ભ્યાં તત્ર ગંતું ન શક્યતે । યો માં નયતિ તત્તીર્થં ત્વદન્યો નાસ્તિ કશ્ચન
મને તાવથી બહુ પીડા છે, પગે ચાલીને ત્યાં જઈ શકતો નથી; તારા સિવાય બીજું કોઈ નથી, જે મને એ પવિત્ર તીર્થે લઈ જઈ શકે.
શિવશર્મોવાચ- તથેતિ તમથાશ્વાસ્ય વૈશ્યં સ રજનીચરઃ । સ્કંધમારોપ્ય વેગેન તત્તીર્થં પાવનં યયૌ
શિવશર્માએ કહ્યું: 'જેમ તું કહે છે તેમ,' એમ કહીને રાત્રે ફરતા રાક્ષસે વેપારીને આશ્વાસન આપ્યું અને તેને ખભા પર બેસાડી ઝડપથી એ પવિત્ર તીર્થે લઈ ગયો.
ઊષતુસ્તાવુભૌ તત્ર વિશ્પતિઃ સ ચ રાક્ષસઃ । કુર્વંતૌ સ્નાનમાત્રં તુ સર્વતીર્થોત્તમોત્તમે
ત્યાં બંને, મનુષ્યોના સ્વામી અને રાક્ષસ, એ સર્વશ્રેષ્ઠ તીર્થમાં માત્ર સ્નાન કરીને રોકાયા.
અથાઽહં પિતુરાકર્ણ્ય મહતીં ગુરુવેદનામ્ । તં પ્રતિ પ્રેરિતો માત્રા ચલિતો નિજસદ્મતઃ
પછી, પિતાની ભારે પીડાની ખબર સાંભળી, મારી માતાએ મને ત્યાં મોકલ્યો અને હું મારા ઘરમાંથી નીકળી ગયો.