ધૂમેનાકુલિતા સા તુ પતિતા ધરણીતલે । અન્યા ગૃહીતહસ્તા તુ સખી દહતિ બાલકૈઃ
એ પણ ધૂમ્રપટમાં ઢંકાઈને જમીન પર પડી ગઈ; બીજી એક, પોતાની સખીની હાથ પકડીને, બાળકો સાથે જ દઝાઈ ગઈ.
અનેન દિવ્યરૂપાન્યાદૃષ્ટા મદવિમોહિતા । શિરસા પ્રાંજલિં કૃત્વા વિજ્ઞાપયતિ પાવકમ્
આવી દિવ્ય રૂપાવાળી, મોહમાં પડી ગયેલી સ્ત્રીઓને જોઈ, એમાંથી એકે હાથ જોડીને, માથું ઝુકાવીને અગ્નિને વિનંતી કરી.
યદિ ત્વમિચ્છસે વૈરં પુરુષેષ્વપકારિષુ । સ્ત્રિયઃ કિમપરાધ્યંતે ગૃહપંજરકોકિલાઃ
જો તું પુરુષો પર બદલો લેવા માંગતો હોય, તો ઘરમાં કોકિલા જેવી સ્ત્રીઓએ શું ગુનો કર્યો છે?
પાપનિર્દય નિર્લ્લજ્જ કસ્તે કોપઃ સ્ત્રિયોપરિ । ન દાક્ષિણ્યં ન તે લજ્જા ન સત્યં શૌચવર્જિતઃ
અગ્નિ, તું પાપી, નિર્દયી, નિર્લજ્જ છે, સ્ત્રીઓ પર તારો કોપ કેમ? તને દયાળુપણું, લાજ, સત્ય કે પવિત્રતા કંઈ નથી.
અનેકરૂપવર્ણાઢ્યા ઉપલભ્યા વદસ્વ હ । કિં ત્વયા ન શ્રુતં લોકે અવધ્યાઃ સર્વયોષિતઃ
તને અનેક રૂપ અને રંગ મળ્યા છે—ક્યાંક સાંભળ્યું નથી કે, દુનિયામાં તમામ સ્ત્રીઓ અહિંસ્ય ગણાય છે?
કિં તુ તુભ્યં ગુણા હ્યેતે દહનસ્ત્ર્યર્દનં પ્રતિ । ન કારુણ્યં દયા વાપિ દાક્ષિણ્યં વા સ્ત્રિયોપરિ
સ્ત્રીઓને સળગાવામાં તને કયો ગુણ છે? તને દયા, કરુણા કે નમ્રતા સ્ત્રીઓ માટે નથી.
દયાં કુર્વંતિ મ્લેચ્છાપિ દહનં પ્રેક્ષ્ય યોષિતઃ । મ્લેચ્છાનામપિ કષ્ટોસિ દુર્નિવાર્યો હ્યચેતનઃ
વિદેશી લોકો પણ સ્ત્રીઓને દઝતા જોઈને દયા કરે છે; તું તો વિદેશીઓમાં પણ કઠોર, અણઘડ અને નિર્વેદ છે.
એતે ચૈવ ગુણાસ્તુભ્યં દહનોત્સાદનં પ્રતિ । આસામપિ દુરાચાર સ્ત્રીણાં કિં વિનિપાતસે
સ્ત્રીઓને સળગાવામાં તારા આવા ગુણ છે; ભલે આ સ્ત્રીઓ દુર્વ્યવહાર કરતી હોય, તો પણ તું એમને કેમ પતન પામાડે છે?
દુષ્ટ નિર્ઘૃણ નિર્લજ્જ હુતાશ મંદભાગ્યક । નિરાશસ્ત્વં દુરાચાર બાલાન્દહસિ નિર્દય
દુષ્ટ, નિર્દયી, નિર્લજ્જ, હુતાશન, દુર્ભાગ્યવાન, તું આશાવિહિન અને દુર્વ્યવહારથી ભરેલો છે, બાલિકાઓને નિર્દયતાથી દઝાવે છે.
એવં પ્રલપમાનાસ્તા જલ્પમાના બહુસ્વરમ્ । અન્યાઃ ક્રોશંતિ સંક્રુદ્ધા બાલશોકેન મોહિતાઃ
આ રીતે રડતી અને અનેક સ્વરમાં બોલતી સ્ત્રીઓ વચ્ચે, બીજી સ્ત્રીઓ પોતાના બાળકોના શોકમાં ક્રોધથી ચીસો પાડી રહી હતી.
દહતે નિર્દયો વહ્નિઃ સંક્રુદ્ધઃ સર્વશત્રુવત્ । પુષ્કરિણ્યાં જલે જ્વાલા કૂપેષ્વપિ તથૈવ ચ
નિર્દયી અગ્નિ, બધા શત્રુઓની જેમ ક્રોધિત થઈને, કમળતળાવના પાણીમાં અને કૂવામાં પણ સળગતો રહ્યો.
અસ્માન્સંદહ્ય મ્લેચ્છ ત્વં કાં ગતિં પ્રાપયિષ્યસિ । એવં પ્રલપતાં તાસાં વહ્નિર્વચનમબ્રવીત્
અમને દઝાવીને, વિદેશી, તું અમને કઈ સ્થિતિમાં મૂકે છે? એમ રડતી સ્ત્રીઓને અગ્નિએ ઉત્તર આપ્યો.
વૈશ્વાનર ઉવાચ-। સ્વવશો નૈવ યુષ્માકં વિનાશં તુ કરોમ્યહમ્ । અહમાદેશકર્તા વૈ નાહં કર્ત્તાસ્મ્યનુગ્રહમ્
વૈશ્વાનર બોલ્યા: હું મારા મનથી તમારો વિનાશ કરતો નથી; હું તો આદેશનો પાલનકર્તા છું, કૃપા આપનારો નથી.
અત્ર ક્રોધસમાવિષ્ટો વિચરામિ યદૃચ્છયા । તતો બાણો મહાતેજાસ્ત્રિપુરં વીક્ષ્ય દીપિતમ્
અહીં હું ક્રોધથી ભરાઈને મનમૂકીને ફરું છું; ત્યારબાદ મહાતેજસ્વી બાણે ત્રિપુરાને ધધકતી જોઈ.
આસનસ્થોઽબ્રવીદેવમહં દેવૈર્વિનાશિતઃ । અલ્પસારૈર્દુરાચારૈરીશ્વરસ્ય નિવેદિતઃ
પદ્માસન પર બેસીને તેણે કહ્યું: "હું દેવતાઓ દ્વારા વિનાશ પામ્યો છું—આ ઓછા મૂલ્યના અને દુશ્ચરિત્ર માણસોએ મને ભગવાનને સોંપી દીધો છે."
અપરીક્ષ્ય હ્યહં દગ્ધઃ શંકરેણ મહાત્મના । નાન્યઃ શત્રુસ્તુ માં હંતું વર્જ્જયિત્વા મહેશ્વરમ્
મહાન આત્માવાળા શંકરે મને કોઈ તપાસ વિના ભસ્મ કરી દીધો; મહેશ્વર સિવાય બીજું કોઈ શત્રુ મને મારી શકતું નથી.
ઉત્થિતઃ શિરસા કૃત્વા લિગં ત્રિભુવનેશ્વરમ્ । નિર્ગતઃ સ પુરદ્વારાત્પરિત્યજ્ય સુહૃત્સ્વયમ્
એ ઊભો થયો, ત્રણેય લોકના સ્વામીનું લિંગ માથા પર રાખ્યું અને પોતે પોતાના મિત્રોનો ત્યાગ કરીને શહેરના દરવાજા પરથી બહાર નીકળી ગયો.
રત્નાનિ સુવિચિત્રાણિ સ્ત્રિયો નાનાવિધાસ્તથા । ગૃહીત્વા શિરસા લિંગં ન્યસ્તં નગરમંડલે
અનોખા રત્નો અને વિવિધ સ્ત્રીઓ સાથે લિંગને માથા પર રાખી, એ શહેરના મધ્યમાં મૂકી દીધું.
સ્તુવતે દેવદેવેશં ત્રૈલોક્યાધિપતિં શિવમ્ । હર ત્વયાહં નિર્દગ્ધો યદિ વધ્યોસિ શંકર
એ દેવદેવ મહાદેવનું સ્તુતિ કરવા લાગ્યો: "હે હર, જો તું મને ભસ્મ કર્યો છે, તો પછી તું પણ મારી જવું જોઈએ, હે શંકર."
ત્વત્પ્રસાદાન્મહાદેવ મા મે લિંગં વિનશ્યતુ । અર્ચિતં હિ મહાદેવ ભક્ત્યા પરમયા સદા
હે મહાદેવ, તારી કૃપાથી મારું લિંગ નાશ પામે નહીં; કારણ કે હું હંમેશા શ્રદ્ધા અને ભક્તિથી તેનું પૂજન કરતો રહ્યો છું.
ત્વયા યદ્યપિ વધ્યોહં મા મે લિંગં વિનશ્યતુ । પ્રાપ્યમેતન્મહાદેવ ત્વત્પાદગ્રહણં મમ
હે મહાદેવ, જો તું મને મારી નાખે તો પણ મારું લિંગ નાશ પામે નહીં; અને હું તારા ચરણો પામું, એ મને પ્રાપ્ત થવું જોઈએ.
જન્મજન્મ મહાદેવ ત્વત્પાદનિરતો હ્યહમ્ । તોટકચ્છંદસા દેવં સ્તુત્વા તુ પરમેશ્વરમ્
હે મહાદેવ, જન્મે જન્મે હું તારા ચરણોમાં લાગેલો રહ્યો છું; અને ટોટક છંદમાં પરમેશ્વરની સ્તુતિ કરી છે.
ૐશિવશંકરસર્વકરાય નમો ભવભીમમહેશશિવાય નમઃ । કુસુમાયુધ દેહવિનાશકર ત્રિપુરાંતકરાંધક ચૂર્ણકર
ૐ, શિવ, શંકર, સર્વકર્તા, ભવ, ભીમ, મહેશ, શિવને નમસ્કાર; કામદેવના દેહનો નાશક, ત્રિપુરાના સંહારક અને અંધકનો ચૂર્ણ કરનારને નમસ્કાર.
પ્રમદાપ્રિયકામવિભક્ત નમો હિ નમઃ સુરસિદ્ધગણૈર્નમિતઃ । હયવાનરસિંહગજેંદ્રમુખૈરતિ હ્રસ્વસુદીર્ઘમુખૈશ્ચ ગણૈઃ
સ્ત્રીઓના પ્રિય, પ્રેમમાં વિભક્ત, દેવો અને સિદ્ધોના સમૂહો દ્વારા વંદિત, ઘોડા, વાનર, સિંહ, હાથી અને ઇન્દ્ર જેવા મુખવાળા તથા બહુ નાનાં કે બહુ લાંબા મુખવાળા ગણો દ્વારા વંદિત તને repeatedly નમસ્કાર.
ઉપલબ્ધુમશક્યતરૈરસુરૈર્વ્યથિતો ન શરીરશતૈર્બહુભિઃ । પ્રણતો ભગવન્બહુભક્તિમતા ચલચંદ્ર કલાધર દેવ નમઃ
અસુરો માટે અપ્રાપ્ય, અનેક દેહ હોવા છતાં અડગ, અને અનેક દેહોથી પણ દુઃખી ન થનારા, ચંદ્રકલાધારી ભગવાન, તને હું વંદન કરું છું.
સહપુત્રકલત્રકલાપધનૈઃ સતતં જય દેહિ અનુસ્મરણમ્ । વ્યથિતોસ્મિ શરીરશતૈર્બહુભિર્ગમિતાદ્ય મહાનરકસ્ય ગતિઃ
પુત્ર, પત્ની, સેવક અને સંપત્તિ સાથે હંમેશા મને વિજય અને તારો સ્મરણ આપ; અનેક દેહોથી પીડિત થઈ, આજે હું મહાન નરકના માર્ગે પહોંચી ગયો છું.
ન નિવર્તતિ યન્મમપાપગતિઃ શુચિકર્મ્મવિશુદ્ધમપિ ત્યજતિ । અનુકંપતિ દિગ્ભ્રમતિ ભ્રમતિ ભ્રમ એષ કુબુદ્ધિ નિવારયતિ
મારી પાપમય ગતિ પાછી ફરતી નથી, શુદ્ધ અને સારા કર્મો પણ છોડી દઈએ છે; દયા ભટકે છે, મન ભટકે છે, અને આ ભ્રમ ખોટી બુદ્ધિથી રોકાય છે.
યઃ પઠેત્તોટકં દિવ્યં પ્રયતઃ શુચિમાનસઃ । બાણસ્યૈવ યથારુદ્રસ્તસ્યૈવ વરદો ભવેત્
જે કોઈ શુદ્ધ મન અને ભક્તિથી આ દિવ્ય ટોટક સ્તોત્રનું પઠન કરે છે, તેને પણ, જેમ બાણને, રુદ્ર પોતે વર આપે છે.
ઇમં સ્તવં મહાદિવ્યં શ્રુત્વા દેવો મહેશ્વરઃ । પ્રસન્નસ્તુ તદા તસ્ય સ્વયં દેવો મહેશ્વરઃ
આ મહાદિવ્ય સ્તોત્ર સાંભળીને મહેશ્વર ભગવાન પ્રસન્ન થયા અને પાંડવ, પછી પોતે તેને વર આપ્યો.
ઈશ્વર ઉવાચ-। ન ભેતવ્યં ત્વયા વત્સ સૌવર્ણે તિષ્ઠ દાનવ । પુત્રપૌત્રસપત્નીનાં ભાર્યાભૃત્યજનૈઃ સહ
ઈશ્વરે કહ્યું: "મારા બાળક, તને ડરવાની જરૂર નથી; હે દાનવ, તું સૌવર્ણમાં પુત્ર, પૌત્ર, પત્ની અને સેવકો સાથે રહે."