તેષાં બલં ચ બુદ્ધિશ્ચ હરક્રોધેન નાશિતમ્ । સંવર્તકો નામ વાયુર્યુગાંતપ્રતિમો મહાન્
હરાના ક્રોધથી તેમનું બળ અને બુદ્ધિ બન્ને નાશ પામે છે; યુગના અંત જેવો ભયાનક સમ્વર્તક નામનો પવન ઉઠે છે.
સમીરિતોનલશ્રેષ્ઠ ઉત્તમાંગેષુ બાધતે । જ્વલંતિ પાદપાસ્તત્ર પતંતિ શિખરાણિ ચ
એ પવન ઉઠી, શ્રેષ્ઠ અગ્નિ, ઊંચા સ્થળોને દુઃખ આપે છે; ત્યાં વૃક્ષો સળગી ઉઠે છે અને પર્વતોના શિખરો તૂટી પડે છે.
સર્વં તદ્વ્યાકુલીભૂતં હાહાકારમચેતનમ્ । ભગ્નોદ્યાનાનિ સર્વાણિ ક્ષિપ્રં તુ પ્રજ્વલંતિ ચ
બધું જ અશાંત અને હાહાકારથી ભરાઈ જાય છે; બધા બાગ-બગીચા તરત જ આગમાં સળગી ઉઠે છે.
તેનૈવ દીપિતં સર્વં જ્વલતે વિશિખૈઃ શિખૈઃ । દ્રુમા આરામગંડાનિ ગૃહાણિ વિવિધાનિ ચ
એ જ અગ્નિથી બધું જ સળગી ઉઠે છે, તીક્ષ્ણ જ્વાળાઓ સાથે: વૃક્ષો, બગીચાના કિનારા અને અનેક પ્રકારના ઘર પણ.
દશદિક્ષુ પ્રવૃત્તોયં સમિદ્ધો હવ્યવાહનઃ । તતઃ શિલાઃ પ્રમુંચંતિ દિશો દશ વિભાગશઃ
દસેય દિશામાં હવનકુંડની આગ જ્વલંત થાય છે; પછી દસેય દિશામાં પથ્થરો વિખેરી પડે છે.
શિખાસહસ્રૈરત્યુગ્રૈઃ પ્રજ્વલંતિ હુતાશનૈઃ । સર્વં કિંશુકસંપ્રખ્યં જ્વલિતંદૃશ્યતે પુરમ્
હજારો ભયાનક જ્વાળાઓ સાથે અગ્નિ સળગે છે; આખું શહેર કિંચુકના જંગલ જેવું ધધકે છે.
ગૃહાદ્ગૃહાંતરે નૈવ ગંતું ધૂમૈશ્ચ શક્યતે । હરકોપાનલાદગ્ધં ક્રંદમાનં સુદુઃખિતમ્
ધૂમાડાંને કારણે એક ઘરમાંથી બીજાં ઘરમાં જવું શક્ય નથી; હરાના ક્રોધાગ્નિથી દાઝાઈ, લોકો ભારે દુઃખથી રડતા જાય છે.
પ્રદીપ્તં સર્વતો દિક્ષુ દહ્યતે ત્રિપુરં પુરમ્ । પ્રાસાદશિખરાગ્રાણિ વિશીર્યંતિ સહસ્રશઃ
બધી દિશામાંથી ત્રિપુરા શહેર સળગી જાય છે; મહેલોના શિખરો હજારોની સંખ્યામાં તૂટી પડે છે.
નાનારત્નવિચિત્રાણિ વિમાનાન્યપ્યનેકધા । ગૃહાણિ ચૈવ રમ્યાણિ દહ્યંતે દીપ્તિવહ્નિના
વિવિધ રત્નોથી શોભતા અનેક વિમાનો અને સુંદર ઘર પણ તેજસ્વી અગ્નિથી સળગી જાય છે.
બાધંતે દ્રુમખંડેષુ જનસ્થાને તથૈવ ચ । દેવાગારેષુ સર્વેષુ પ્રજ્વલંતે જ્વલંત્યપિ
અગ્નિ વૃક્ષોના વનખંડો અને વસવાટની જગ્યા પર દુઃખ આપે છે; બધા દેવમંદિરોમાં બધું જ ધધકે છે.
સીદંતિ ચાનલસ્પૃષ્ટાઃ ક્રંદંતિ વિવિધૈ સ્વરૈઃ । ગિરિકૂટનિભાસ્તત્ર દૃશ્યંતેંઽગારરાશયઃ
અગ્નિથી સ્પર્શાયાં પછી લોકો ઢળી પડે છે અને અનેક પ્રકારના રડવાના અવાજ કરે છે; ત્યાં પર્વત સમાન અંગારા ઢગલા દેખાય છે.
સ્તુવંતિ દેવદેવેશં પરિત્રાયસ્વ માં પ્રભો । અન્યોન્યં ચ પરિષ્વજ્ય હુતાશનપ્રપીડિતાઃ
હુતાશનથી પીડાઈ, તેઓ એકબીજાને જફી લે છે અને દેવોના દેવને પ્રાર્થના કરે છે: 'પ્રભુ, મને બચાવો!'
દહ્યંતે દાનવાસ્તત્ર શતશોથ સહસ્રશઃ । હંસકારંડવાકીર્ણા નલિની સહ પંકજા
ત્યાં દાનવો શેંકડો અને હજારોની સંખ્યામાં દાઝાઈ જાય છે; હંસ અને બગલાંથી ભરેલી કમળવાળી સરોવર પણ સળગી જાય છે.
દહ્યંતેનલદગ્ધાનિ પુરોદ્યાનાનિ દીર્ઘિકાઃ । અમ્લાનૈઃ પંકજૈશ્છન્ના વિસ્તીર્ણા યોજનૈઃ શતૈઃ
અગ્નિથી શહેરના બગીચા અને લાંબા તળાવ, જે તાજા કમળોથી ઢંકાયેલા છે અને શેંકડો યોજન સુધી ફેલાયેલા છે, તે પણ સળગી જાય છે.
ગિરિકૂટનિભાસ્તત્ર પ્રાસાદારત્નભૂષિતાઃ । પતંત્યનલનિર્દગ્ધા નિસ્તોયા જલદા ઇવ
ત્યાં પર્વત સમાન, રત્નોથી શોભતા મહેલો, અગ્નિથી દાઝાઈ, પાણી વિનાના વાદળ જેવાં તૂટી પડે છે.
સહ સ્ત્રીબાલવૃદ્ધેષુ ગોષુ પક્ષિષુ વાજિષુ । નિર્દયો દહતે વહ્નિર્હરકોપેન પ્રેરિતઃ
સ્ત્રીઓ, બાળકો, વૃદ્ધો, ગાયો, પક્ષીઓ અને ઘોડાઓ સાથે, હરાના ક્રોધથી પ્રેરિત અગ્નિ નિર્દયતાથી બધું જ દાઝી નાખે છે.
સપત્નીકાશ્ચૈવ સુપ્તાઃ સંસુપ્તા બહવો જનાઃ । પુત્રમાલિંગ્યતે ગાઢં દહ્યંતે ત્રિપુરારિણા
ઘણા લોકો પોતાની પત્નીઓ સાથે ઊંઘી રહ્યા હતા, પોતાના બાળકોને ગાઢ રીતે ચાંપીને, અને ત્રિપુરાના વિનાશક દ્વારા સળગાવી દેવામાં આવ્યા.
અથ તસ્મિન્પુરે દીપ્તે સ્ત્રિયશ્ચાપ્સરસોપમાઃ । અગ્નિજ્વાલાહતાસ્તત્ર પતંતિ ધરણીતલે
પછી, એ ધધકતી નગરીમાં, અપ્સરાસ જેવી સુંદર સ્ત્રીઓ અગ્નિના જ્વાળાથી દઝાઈને જમીન પર પડી ગઈ.
કાચિદ્બાલા વિશાલાક્ષી મુક્તાવલિ વિભૂષિતા । ધૂમેનાકુલિતા સા તુ પ્રતિબુદ્ધા શિખાર્દ્દિતા
એક વિશાળ આંખોવાળી, મુક્તાની હાર પહેરેલી, ધૂમ્રપટમાં ઢંકાઈ ગયેલી યુવતી, આગની જ્વાળાથી દઝાઈ ગઈ.
સુતં સંચિંત્યમાના સા પતિતા ધરણીતલે । કાચિત્સુવર્ણવર્ણાભા નીલરત્નૈર્વિભૂષિતા
પોતાના પુત્રને યાદ કરતાં એ સ્ત્રી જમીન પર પડી ગઈ; બીજી એક, સોનાની જેમ તેજસ્વી અને નીલા રત્નોથી શોભાયમાન,
ધૂમેનાકુલિતા સા તુ પતિતા ધરણીતલે । અન્યા ગૃહીતહસ્તા તુ સખી દહતિ બાલકૈઃ
એ પણ ધૂમ્રપટમાં ઢંકાઈને જમીન પર પડી ગઈ; બીજી એક, પોતાની સખીની હાથ પકડીને, બાળકો સાથે જ દઝાઈ ગઈ.
અનેન દિવ્યરૂપાન્યાદૃષ્ટા મદવિમોહિતા । શિરસા પ્રાંજલિં કૃત્વા વિજ્ઞાપયતિ પાવકમ્
આવી દિવ્ય રૂપાવાળી, મોહમાં પડી ગયેલી સ્ત્રીઓને જોઈ, એમાંથી એકે હાથ જોડીને, માથું ઝુકાવીને અગ્નિને વિનંતી કરી.
યદિ ત્વમિચ્છસે વૈરં પુરુષેષ્વપકારિષુ । સ્ત્રિયઃ કિમપરાધ્યંતે ગૃહપંજરકોકિલાઃ
જો તું પુરુષો પર બદલો લેવા માંગતો હોય, તો ઘરમાં કોકિલા જેવી સ્ત્રીઓએ શું ગુનો કર્યો છે?
પાપનિર્દય નિર્લ્લજ્જ કસ્તે કોપઃ સ્ત્રિયોપરિ । ન દાક્ષિણ્યં ન તે લજ્જા ન સત્યં શૌચવર્જિતઃ
અગ્નિ, તું પાપી, નિર્દયી, નિર્લજ્જ છે, સ્ત્રીઓ પર તારો કોપ કેમ? તને દયાળુપણું, લાજ, સત્ય કે પવિત્રતા કંઈ નથી.
અનેકરૂપવર્ણાઢ્યા ઉપલભ્યા વદસ્વ હ । કિં ત્વયા ન શ્રુતં લોકે અવધ્યાઃ સર્વયોષિતઃ
તને અનેક રૂપ અને રંગ મળ્યા છે—ક્યાંક સાંભળ્યું નથી કે, દુનિયામાં તમામ સ્ત્રીઓ અહિંસ્ય ગણાય છે?
કિં તુ તુભ્યં ગુણા હ્યેતે દહનસ્ત્ર્યર્દનં પ્રતિ । ન કારુણ્યં દયા વાપિ દાક્ષિણ્યં વા સ્ત્રિયોપરિ
સ્ત્રીઓને સળગાવામાં તને કયો ગુણ છે? તને દયા, કરુણા કે નમ્રતા સ્ત્રીઓ માટે નથી.
દયાં કુર્વંતિ મ્લેચ્છાપિ દહનં પ્રેક્ષ્ય યોષિતઃ । મ્લેચ્છાનામપિ કષ્ટોસિ દુર્નિવાર્યો હ્યચેતનઃ
વિદેશી લોકો પણ સ્ત્રીઓને દઝતા જોઈને દયા કરે છે; તું તો વિદેશીઓમાં પણ કઠોર, અણઘડ અને નિર્વેદ છે.
એતે ચૈવ ગુણાસ્તુભ્યં દહનોત્સાદનં પ્રતિ । આસામપિ દુરાચાર સ્ત્રીણાં કિં વિનિપાતસે
સ્ત્રીઓને સળગાવામાં તારા આવા ગુણ છે; ભલે આ સ્ત્રીઓ દુર્વ્યવહાર કરતી હોય, તો પણ તું એમને કેમ પતન પામાડે છે?
દુષ્ટ નિર્ઘૃણ નિર્લજ્જ હુતાશ મંદભાગ્યક । નિરાશસ્ત્વં દુરાચાર બાલાન્દહસિ નિર્દય
દુષ્ટ, નિર્દયી, નિર્લજ્જ, હુતાશન, દુર્ભાગ્યવાન, તું આશાવિહિન અને દુર્વ્યવહારથી ભરેલો છે, બાલિકાઓને નિર્દયતાથી દઝાવે છે.
એવં પ્રલપમાનાસ્તા જલ્પમાના બહુસ્વરમ્ । અન્યાઃ ક્રોશંતિ સંક્રુદ્ધા બાલશોકેન મોહિતાઃ
આ રીતે રડતી અને અનેક સ્વરમાં બોલતી સ્ત્રીઓ વચ્ચે, બીજી સ્ત્રીઓ પોતાના બાળકોના શોકમાં ક્રોધથી ચીસો પાડી રહી હતી.