માવજાનીહિ સામીપ્યે ગંગા ત્રિદશમાનિતામ્ । યદિચ્છસિ મહાભાગ સેવિતૈષા પ્રદાસ્યતિ
દેવતાઓએ જે ગંગાનું સન્માન કર્યું છે, જે તારા નજીક છે, તેને તું અવગણના કરતો નહીં; હે ભાગ્યશાળી, જો તારે ઈચ્છા હોય તો એ તારી સેવા કરીને તને ઇચ્છિત ફળ આપે છે.
તિર્યંચોઽપિ વિના જ્ઞાનાજ્જલે ચેત્સ્યુર્ગતાસવઃ । ભવેયુસ્તર્હિ તે બ્રહ્મ સા કથં ત્યજ્યતે ત્વયા
પશુઓ પણ, જ્ઞાન વિના, જો ગંગાના જળમાં જીવ છોડે તો બ્રહ્મરૂપ થઈ જાય છે—તો તું કેમ એને છોડે છે?
શિવશર્મોવાચ- નિશમ્યૈતદ્વચસ્તાતસ્તતો મમ ઋતપ્રિયઃ । ઉવાસ સદને સર્વવિષયેભ્યઃ પરાઙ્મુખઃ
શિવશર્માએ કહ્યું: પુત્ર, આ વચન સાંભળીને મારા સત્યપ્રેમી પિતા પછી ઘરમા જ રહેવા લાગ્યા અને સર્વ વિષયોથી મન ફેરવી લીધું.
ત્રિષુ કાલેષું ગગાયાં પ્રત્યહં સ્નાનમાચરન્ । પુરાણં સ્યાદ્ગૃહે યત્ર તત્ર યાતિ સ નિત્યશઃ
ત્રણે સમયે, રોજ ગંગામાં સ્નાન કરતા અને ઘરમાં જ્યાં પણ પુરાણ હોય ત્યાં નિયમિતપણે જતા.
એકદાકર્ણયન્ધીરો યમુનાતીર્થગૌરવમ્ । તત્ર શુશ્રાવ માહાત્મ્યમસ્યતીર્થસ્ય પુત્ર સઃ
એક વખત, યમુનાના તીર્થના મહિમા વિશે સાંભળીને, એ ધીરજવાને એ તીર્થનું મહાત્મ્ય સાંભળ્યું, પુત્ર.
અવિમુક્ત હરિદ્વાર પ્રયાગેભ્યશ્ચ પુષ્કરાત્ । અયોધ્યાદ્વારિકા કાંચી મથુરાભ્યસ્તથાન્યતઃ
અવિમુક્ત, હરિદ્વાર, પ્રયાગ, પુષ્કર, અયોધ્યા, દ્વારકા, કાંચી, મથુરા અને અન્ય સ્થળોથી—
સર્વતીર્થમયસ્યાસ્ય પુણ્યં શતગુણાધિકમ્ । કથિતં તેન વિદુષા સુતેનાકર્ણ્યમત્પિતા
આ પવિત્ર સ્થળે સર્વ તીર્થોનું સાર છે, અને એનું પુણ્ય તો શતગણું વધારે છે – એમ મારા વિદ્વાન પુત્રે કહ્યું હતું, અને એ સાંભળીને મારા પિતાએ માન્યું હતું.
ત્યક્ત્વા ગૃહમગાદત્ર તીર્થે સર્વૈરલક્ષિતઃ । આવામિવ મહાભાગો ગોવિંદપદસેવકઃ
ઘર છોડીને, કોઈને ખબર પડે નહિ એમ, એ મહાન આત્મા અહીં તીર્થમાં આવ્યો હતો – ગોવિંદના ચરણોમાં સેવા કરનાર, આપણાં જેવો જ.
અત્રાગત્ય મહાભાગો મત્પિતા મોક્ષવાંછયા । નિગમોદ્બોધકે તીર્થે ત્રિકાલં સ્નાનમાચરન્
અહીં આવીને, મારા મહાન પિતાએ મોક્ષની ઈચ્છાથી, વેદ જાગૃત કરનાર આ તીર્થમાં, દિવસમાં ત્રણ વખત સ્નાન કર્યું.
ઉવાસ કતિચિન્માસાનત્ર તીર્થોત્તમે હિ સઃ
એ મહાન પિતા અહીં શ્રેષ્ઠ તીર્થમાં કેટલાય મહિના રહ્યો.
કુર્વન્નિજક્રિયાં ધીમાન્નિસ્પૃહોપ્યજવેશ્મનિ । એકદા સહસા તસ્ય જ્વરોઽભૂદતિદારુણઃ
એ બુદ્ધિશાળી, નિર્લોભી, સરળ ઘર માં પોતાની ફરજ બજાવતો હતો; એક દિવસ અચાનક તેને ભારે તાવ આવ્યો.
મહત્યા પીડયા તસ્ય મુમોહ ગતચેતનઃ । મુહૂર્તં સ પિતા મુહ્યં તદવસ્થો વ્યતિષ્ઠિત
મોટી પીડાથી એ બેભાન થઈ ગયો; થોડો સમય એ અવસ્થામાં, શૂન્ય ચેતનાવાળો રહ્યો.
પશ્ચાત્સમાગતપ્રાણો વિચિંત્ય યદિદં તદા । અહો મે કષ્ટમાપન્નં દૂરે પુત્રઃ સ ધાર્મિકઃ
પછી જ્યારે શ્વાસ પાછો આવ્યો, ત્યારે વિચાર્યું: 'હાય, હું મુશ્કેલીમાં ફસાઈ ગયો છું, અને મારો ધર્મનિષ્ઠ પુત્ર તો દૂર છે.'
યો માં જ્વરવિતપ્તાંગમાશ્વાસયતિ બુદ્ધિમાન્ । અગમ્યાગમનં પાપં કૃતં યન્મે સુદારુણમ્
'મારો બુદ્ધિશાળી પુત્ર તો તાવથી દુઃખી શરીરને શાંત કરત, પણ મેં તો અયોગ્ય સ્થળે જઈને મોટું પાપ કર્યું છે.'
પ્રાયશ્ચિત્તં ન તસ્યાપિ કૃતં કામે ગતિર્ભવેત્ । આગમિષ્યતિ પુત્રો મે તસ્મૈ દાસ્યામિ વસ્વિતિ
'એના માટે મેં પ્રાયશ્ચિત્ત પણ કર્યું નથી; કદાચ મને સારું સ્થાન ન મળે. મારો પુત્ર આવશે, ત્યારે હું એને પોતાનું ધન આપી દઈશ.'
યન્મયા ગોપિતં ગેહે ન દૃષ્ટં ચ તદપ્યહમ્ । શિવશર્મોવાચ- ઇતિ ચિંતયતસ્તસ્ય પાન્થો વર્ષેણ પીડિતઃ
'મારે ઘરે જે છુપાવેલું છે, અને જે જોયું નથી, એ પણ હું આપી દઈશ.' શિવશર્માએ કહ્યું: એમ વિચારી રહ્યો હતો ત્યારે વરસાદથી પીડાયેલો એક મુસાફર આવ્યો.
શીતાર્તઃ કંપિતવપુરુટજં પ્રાવિશત્તદા । સ તં સંવિષ્ટમાલોક્ય ભૂયો ગત્વા તદંતિકે
ઠંડીથી કાંપતો, વરસાદથી ભીંજાયેલો એ મુસાફર અંદર આવ્યો; અને પિતાને પડેલા જોઈ, ફરી નજીક ગયો.
મુનિરેષ ઇતિ જ્ઞાત્વા વવંદે શિરસાધ્વગઃ । ઊચે ચ કસ્માત્સુપ્તોસિ મુને સંધ્યા સમાગતા
એને સમજાયું કે એ ઋષિ છે, તો મુસાફરે માથું ઝુકાવી વંદન કર્યું અને કહ્યું: 'મુને, તમે કેમ સુઈ ગયા છો? સાંજ આવી ગઈ છે.'
રવિરસ્તં પ્રયાત્યેષ ન સુપ્તેઃ કાલ એષ તે । ઇત્યુક્તમાત્રે વચસિ પથિકેન પિતા મમ
'સૂર્ય અસ્ત જઈ રહ્યો છે; આ તો ઊંઘવાનો સમય નથી.' મુસાફરે આવું કહ્યું, અને એ જ સમયે મારા પિતા—
શરભો જ્વરતપ્તાંગસ્તમાહ કથમપ્યહો । શરભ ઉવાચ- શ્રૂયતાં વચનં પાંથ યદ્વદામિ પુરસ્તવ
શરભ, જ્વરથી તપતા શરીરે, કઈ રીતે પણ બોલ્યા: શરભ બોલ્યા: 'મુસાફર, મારા શબ્દો સાંભળો, જે હું તારી સામે કહું છું.'
શ્રુત્વા મદ્ભાગ્યયાતેન ત્વયા સાધો વિધીયતામ્ । વૈશ્યોઽહં શરભો નામ્ના કાન્યકુબ્જે ગૃહં મમ
'મારા ભાગ્યથી, તું સાંભળે પછી યોગ્ય રીતે વર્તજે, ઓ સજ્જન. હું શરભ નામનો વૈશ્ય છું; મારું ઘર કાન્યકુબ્જમાં છે.'
અત્રાગતો નિષિદ્ધોપિ જાયામિત્રસુતૈરહમ્ । અસ્ય તીર્થસ્ય માહાત્મ્યં શ્રુત્વા સૂનુમુખેરિતમ્
'પત્ની, દુશ્મન અને પુત્રોએ મનાઈ કરી હોવા છતાં, હું અહીં આવ્યો છું; મારા પુત્રના મોઢેથી આ તીર્થનું મહાત્મ્ય સાંભળ્યું હતું.'
માસાસ્તુ કતિચિત્સાધો વ્યતીતા મયિ ચાગતે । દિનત્રયમતિક્રાંતં જ્વરિતસ્ય મમાધુના
'હું અહીં આવ્યો ત્યારથી કેટલાય મહિના વીતી ગયા, અને હવે ત્રણ દિવસથી મને તાવ છે.'
પ્રાણા મે વિગતા આસન્નદ્યભૂયઃ સમાગતાઃ । કિયાનપ્યાયુષઃ શેષઃ સાધો મે ખલુ તિષ્ઠતિ
'મારો શ્વાસ છૂટી ગયો હતો, આજે ફરી પાછો આવ્યો છે; ઓ સજ્જન, હવે મારા આયુષ્યમાં કેટલું બાકી છે?'
શમનસ્ય ગૃહં દૃષ્ટ્વા યદહં પુનરાગતઃ । ભાગ્યોદયેન કેનાપિ મમાત્ર ત્વં સમાગતઃ
શમનનું ઘર જોઈને હું પાછો આવ્યો છું; કોઈ શુભ સંયોગથી, તું અહીં મારા પાસે આવી ગયો છે.
નય માં મદ્ગૃહં મિત્ર દ્રવ્યં બહુ દદામિ તે । દાસ્યામ્યપિ ગૃહં ગત્વા કૃપાં કુરુ કૃપાનિધે
મિત્ર, મને મારા ઘરે લઈ જા; હું તને ઘણું ધન આપીશ. ઘેર જઈને તને આપું છું—દયાળુ, મારી પર દયા કર.
ઇહ ભૂભાગ ઉત્ખાય ગૃહ્યતાં મામકં ધનમ્ । શિવશર્મોવાચ- ઇત્યાકર્ણ્ય સ દુર્બુદ્ધિર્ગ્રામ્યો વિષયલંપટઃ
આ જમીન ખોદી, મારું ધન લઈ લે. શિવશર્માએ કહ્યું—આ સાંભળીને, તે દુષ્ટ અને લોભી ગામવાળો,
ઉવાચ ધનલુબ્ધસ્તં ત્વદુક્તં સાધયામ્યહમ્ । ઇત્યુક્ત્વા ધનમુત્ખાય તસ્માદ્ભૂભાગતસ્તદા
ધનનો લોભી એ કહ્યું: 'જેમ તું કહે છે તેમ હું કરીશ.' એવું કહી, એ સમયે એ જમીનમાંથી ધન કાઢ્યું.
અગ્રતઃ સ્થાપયામાસ શરભસ્યાહ ચાધ્વગઃ । અધ્વગ ઉવાચ- ધનમેતદ્વિશાંનાથ તવ ભૂભાગતો મયા
એ ધન શરભના આગળ મૂકી દીધું, અને મુસાફરે કહ્યું: 'રાજા, આ ધન મેં તારી જમીનમાંથી લીધું છે.'
નિષ્કાસિતં પ્રયચ્છાશુ શિબિકાનયનાય મે । યામારોપ્ય જ્વરાર્તં ત્વાં નયામિ તવ કેતનમ્
'મારે તારા માટે તરત જ શિબિકા લાવવી છે, એટલે એ ધન આપ. તને, જે તાવથી પીડાય છે, શિબિકામાં બેસાડી, હું તને તારા ઘરે લઈ જઈશ.'