કુમારીમૃષિતુલ્યાં ચ મારિષાં ચ સરસ્વતીમ્ । મંદાકિનીં સુપુણ્યાં ચ સર્વાં ગંગાં ચ સત્તમાઃ
કુમારી, ઋષિ સમાન, મારિષા, સરસ્વતી, મંદાકિની, અતિપુણ્ય અને સર્વ ગંગા પણ છે, શ્રેષ્ઠો.
વિશ્વસ્ય માતરઃ સર્વાઃ સર્વાશ્ચૈવ મહાફલાઃ । તથા નદ્યઃ સુપ્રકાશાઃ શતશોથ સહસ્રશઃ
આ બધાં વિશ્વની માતાઓ છે, બધાં મહાન ફળ આપનાર છે; અને નદીઓ પણ તેજસ્વી છે, સૈંકડો અને હજારો.
ઇત્યેતા સરિતો વિપ્રાઃ સમાખ્યાતા યથાસ્મૃતિ । અતઊર્દ્ધ્વં જનપદાન્નિબોધ ગદતો મમ
વિપ્રો, આ નદીઓનું નામ સ્મૃતિ પ્રમાણે જણાવાયું છે; હવે મારી પાસેથી જનપદોની વાત સાંભળો.
તત્રેમે કુરુપાંચાલાઃ શાલ્વમાત્રેય જાંગલાઃ । શૂરસેનાઃ પુલિંદાશ્ચ બૌધામાલાસ્તથૈવ ચ
અહીં કુરુ, પાંચાલ, શાલ્વ, માત્રેય, જાંગલ, શુરસેન, પુલીંદ અને બૌધામાલા પણ છે.
મત્સ્યાઃ કુશટ્ટાઃ સૌગંધ્યાઃ કુત્સપાઃ કાશિકોશલાઃ । ચેદિમત્સ્યકરૂષાશ્ચ ભોજાઃ સિંધુપુલિંદકાઃ
મત્સ્ય, કુશટ્ટ, સોગંધ્ય, કુત્સપ, કાશી, કોશલ, ચેદિ, મત્સ્ય, કરૂષ, ભોજ, સિંધુ અને પુલીંદક છે.
ઉત્તમાશ્ચ દશાર્ણાશ્ચ મેકલાશ્ચોત્કલૈઃ સહ । પંચાલાઃ કોશલાશ્ચૈવ નૈકપૃષ્ઠયુગંધરાઃ
ઉત્તમ, દશારણ, મેકલ અને ઉત્કલ સાથે; પાંચાલ, કોશલ અને અનેક પૃષ્ઠયુક્ત યુગંધર પણ છે.
બોધા મદ્રાઃ કલિંગાશ્ચ કાશયો પરકાશયઃ । જઠરાઃ કુકુરાશ્ચૈવ સુદશાર્ણાઃ સુસત્તમાઃ
બોધ, મદ્ર, કલિંગ, કાશય, પરકાશય, જઠર, કુકુર અને ઉત્તમ સુદશારણ પણ છે.
કુંતયોઽવંતયશ્ચૈવ તથૈવાપરકુંતયઃ । ગોમંતા મલ્લકાઃ પુંડ્રાઃ વિદર્ભા નૃપવાહિકાઃ
કુંતિ, અવંતિ અને પશ્ચિમ કુંતિ; ગોમંત, મલ્લક, પુણ્ડ્ર, વિદર્ભ અને નૃપવાહિકા પણ છે.
અશ્મકાઃ સોત્તરાશ્ચૈવ ગોપરાષ્ટ્રાઃ કનીયસઃ । અધિરાજ્યકુશટ્ટાશ્ચ મલ્લરાષ્ટ્રાશ્ચ કેરલાઃ
અશ્મક અને ઉત્તર પ્રદેશના લોકો, નાના ગોપરાષ્ટ્ર, અધિકારવાળા કુશટ્ટ, મલ્લરાષ્ટ્ર અને કેરળના લોકો.
માલવાશ્ચોપવાસ્યાશ્ચ ચક્રાવક્રાલયાઃ શકાઃ । વિદેહા મગધાઃ સદ્મા મલજા વિજયાસ્તથા
માલવ અને ઉપવાસ્ય, ચક્રવક્રના નિવાસી શક, વિદેહ, મગધ, સદ્મ, મલજ અને વિજય લોકો.
અંગા વંગાઃ કલિંગાશ્ચ યકૃલ્લોમાન એવ ચ । મલ્લાઃ સુદેષ્ણાઃ પ્રહ્લાદા મહિષાઃ શશકાસ્તથા
અંગ, વંગ, કલિંગ, યકૃતલોમાન, મલ્લ, સુદેષણા, પ્રહલાદ, મહિષ અને શશક લોકો.
બાહ્લિકા વાટધાનાશ્ચ આભીરાઃ કાલતોયકાઃ । અપરાંતાઃ પરાંતાશ્ચ પંકલાશ્ચર્મચંડિકાઃ
બાહ્લિક, વાટધાન, આભીર, કાલતોયક, અપરાંત, પરાંત, પંકલ અને ચર્મચંડિકા લોકો.
અટવીશેખરાશ્ચૈવ મેરુભૂતાશ્ચ સત્તમાઃ । ઉપાવૃતાનુપાવૃતાઃ સુરાષ્ટ્રાઃ કેકયાસ્તથા
અટવીમાં શિખર ધરાવનાર, મેરુથી જન્મેલા શ્રેષ્ઠ લોકો, ઉપાવૃત અને અનુપાવૃત, સુરાષ્ટ્ર અને કેકય લોકો.
કુટ્ટાપરાંતા માહેયાઃ કક્ષાઃ સામુદ્ર નિષ્કુટાઃ । અંધાશ્ચ બહવો વિપ્રા અંતર્ગિર્યસ્તથૈવ ચ
કુટ્ટા પરાંત, માહેય, કક્ષ, સમુદ્રકાંઠે વસતા, નિષ્કુટ, અનેક અંધ લોકો, બ્રાહ્મણ અને પર્વતની અંદર વસતા.
બહિર્ગિર્ય્યોંગમલદા મગધા માલવાર્ઘટાઃ । સત્ત્વતરાઃ પ્રાવૃષેયાઃ ભાર્ગવાશ્ચ દ્વિજર્ષભાઃ
પર્વતની બહારના, ઓંગમલદા, મગધ, માલવ-અર્ઘટ, વધુ સત્તાવાન, પ્રાવૃષેય, ભારગવ અને શ્રેષ્ઠ દ્વિજ.
પુંડ્રા ભાર્ગાઃ કિરાતાશ્ચ સુદેષ્ણા ભાસુરાસ્તથા । શકા નિષાદા નિષધાસ્તથૈવાનર્ત નૈઋતાઃ
પુંડ્ર, ભારગ, કિરાત, સુદેષણા, તેજસ્વી લોકો, શક, નિષાદ, નિષધ, અનર્ત અને નૈરિત લોકો.
પૂર્ણલાઃ પૂતિમત્સ્યાશ્ચ કુંતલા કુશકાસ્તથા । તરિગ્રહાશ્શૂરસેના ઈજિકાઃ કલ્પકારણાઃ
પૂર્ણલ, પૂતિમત્સ્ય, કુંતલ, કુશક, તરીગ્રહ, શૂરસેન, ઈજિક અને કલ્પકારણ લોકો.
તિલભાગામસારાશ્ચ મધુમત્તાઃ કકુંદકાઃ । કાશ્મીરાઃ સિંધુસૌવીરા ગાંધારા દર્શકાસ્તથા
તિલભાગ, અમસાર, મધુમત્ત, કકુંડક, કાશ્મીર, સિંધુસૌવીર, ગાંધાર અને દર્શક લોકો.
અભીસારાઃ કુદ્રુતાશ્ચ સૌરિલા બાહ્લિકાસ્તથા । દર્વી ચ માલવા દર્વા વાતજામરથોરગાઃ
અભીસાર, કુદ્રુત, સૌરિલ, બાહ્લિક, દર્વી, માલવ, દર્વ, વાતજામર અને થોરગ લોકો.
બલરટ્ટાસ્તથા વિપ્રાઃ સુદામાનઃ મુમલ્લિકાઃ । બંધાકરીકષાશ્ચૈવ કુલિંદા ગંધિકાસ્તથા
બલરાષ્ટ્ર, બ્રાહ્મણ, સુદામન, મુમલ્લિક, બંધાકરીકષ, કુલિંદ અને ગાંધિક લોકો.
વનાયવોદશાઃ પાર્શ્વરોમાણઃ કુશબિંદવઃ । કાચ્છા ગોપાલકચ્છાશ્ચ જાંગલાઃ કુરુવર્ણકાઃ
વનાયવોદ, પાર્શ્વલોમાન, કુશબિંદવ, કચ્છ, ગોપાલકચ્છ, જાંગલ અને કુરુવર્ણક લોકો.
કિરાતાબર્બરાઃ સિદ્ધા વૈદેહાસ્તામ્રલિપ્તિકાઃ । ઔડ્રમ્લેચ્છાઃ સસૈરિંદ્રાઃ પાર્વતીયાશ્ચ સત્તમાઃ
કિરાત, બરબર, સિદ્ધ, વૈદેહ, તામ્રલિપ્તિક, ઓડ્ર, મ્લેચ્છ, સૈરિન્દ્ર અને શ્રેષ્ઠ પર્વતીય લોકો.
અથાપરે જનપદા દક્ષિણા મુનિપુંગવાઃ । દ્રવિડાઃ કેરલાઃ પ્રાચ્યા મૂષિકા બાલમૂષિકાઃ
પછી દક્ષિણના અન્ય જનપદો, હે મુનિશ્રેષ્ઠ: દ્રવિડ, કેરળ, પૂર્વીય, મૂષિક અને બાલમૂષિક લોકો.
કર્ણાટકા માહિષકા વિકંધા મૂષિકાસ્તથા । ઝલ્લિકાઃ કુંતલાશ્ચૈવ સૌહૃદાનલકાનનાઃ
કર્ણાટક, માહિષક, વિકંધ, મૂષિક, ઝલ્લિક, કુંતલ, સૌહૃદ અને અલકાનન લોકો.
કૌક્કુટકાસ્તથા બોલાઃ કોકણા મણિવાલકાઃ । સમંગા કનકાશ્ચૈવ કુંકુરાંગારમારિષાઃ
કોક્કુટક, બોલ, કોકણ, મણિવાલક, સમંગ, કનક, કુંકુરાંગ અને રમારિષ લોકો.
ધ્વજિન્યુત્સવસંકેતાસ્ત્રિવર્ગા માલ્યસેનયઃ । વ્યૂઢકાઃ કોરકાઃ પ્રોષ્ટાઃ સંગવેગધરાસ્તથા
ધ્વજધારી, ઉત્સવ સંકેતવાળા, ત્રણ પ્રકારના સમૂહ, માલ્યસેન યોદ્ધા, વ્યૂઢક, કોરક, પ્રોષ્ટ અને સંગવેગધારી લોકો.
તથૈવ વિંદ્યરુલિકાઃ પુલિંદા બલ્વલૈઃ સહ । માલવા મલરાશ્ચૈવ તથૈવાપરવર્તકાઃ
વિંધ્યમાં વસતા લોકો, પુલિન્દો, બલવલાઓ, માલવો, મલરો અને અપરવર્તકાઓ પણ આવી રીતે ઉલ્લેખાયા છે.
કુલિંદાઃ કાલદાશ્ચૈવ ચંડકાઃ કુરટાસ્તથા । મુશલાસ્તનવાલાશ્ચ સતીર્થા પૂતિસૃંજયાઃ
કુલિન્દો, કાલદો, ચંડકો, કુરાટો, મુશલો, તનવાલો, સતીર્થો અને પૂતિસૃંજયો પણ અહીં ઉલ્લેખાયા છે.
અનિદાયાઃ શિવાટાશ્ચ તપનાઃ સૂતપાસ્તથા । ઋષિકાશ્ચ વિદર્ભાશ્ચ સ્તંગના પરતંગકાઃ
અનિદાયો, શિવાટો, તપનો, સૂતાપો, ઋષિકો, વિદર્ભો, સ્તંગનો અને પરતંગકો પણ અહીં ઉલ્લેખાયા છે.
ઉત્તરાશ્ચાપરેમ્લેચ્છા જના હિ મુનિપુંગવાઃ । જવનાશ્ચ સકાંબોજા દારુણા મ્લેચ્છજાતયઃ
ઉત્તર અને બીજા વિદેશી લોકો, હે મહાન મુનિ, જવનો, કમ્બોજો અને કઠોર વિદેશી જાતિઓ પણ અહીં ઉલ્લેખાયા છે.