તત્ર તે પુરુષાઃ શ્વેતાસ્તેજોયુક્તમહાબલાઃ । સ્ત્રિયઃ કુમુદવર્ણાશ્ચ સુંદર્યઃ પ્રિયદર્શનાઃ
ત્યાં પુરુષો સફેદ છે, તેજસ્વી અને બહુ બળવાન છે; સ્ત્રીઓ કમળ જેવી રંગની, સુંદર અને સૌને ભાવે એવી છે.
ચંદ્રવર્ણાશ્ચતુર્વર્ણાઃ પૂર્ણચંદ્રનિભાનનાઃ । ચંદ્રશીતલગાત્રાશ્ચ નૃત્યગીતવિશારદાઃ
એ લોકો ચાંદની જેવા રંગના, ચાર પ્રકારના છે, તેમનાં ચહેરા પૂર્ણચંદ્ર જેવા છે; તેમનાં શરીર ચાંદની જેવી ઠંડી છે અને તેઓ નૃત્ય-ગીતમાં નિપુણ છે.
દશવર્ષસહસ્રાણિ તત્રાયુર્દ્વિજસત્તમાઃ । કાલામ્રરસપીતાસ્તે નિત્યં સંસ્થિતયૌવનાઃ
હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, ત્યાં જીવનકાળ દસ હજાર વર્ષ છે; કાળા આંબાનો રસ પીતા એ લોકો હંમેશા યુવાન રહે છે.
દક્ષિણેન તુ નીલસ્ય નિષધસ્યોત્તરેણ તુ । સુદર્શનો નામ મહાન્જંબૂવૃક્ષઃ સનાતનઃ
નીલ પર્વતના દક્ષિણમાં અને નિષધના ઉત્તર તરફ, સુદર્શન નામે મહાન અને શાશ્વત જાંબુ વૃક્ષ છે.
સર્વકામફલઃ પુણ્યઃ સિદ્ધચારણસેવિતઃ । તસ્ય નામ્ના સમાખ્યાતો જંબૂદ્વીપઃ સનાતનઃ
એ વૃક્ષ સર્વ ઈચ્છિત ફળ આપે છે, પવિત્ર છે અને સિદ્ધો તથા ચારણો ત્યાં આવે છે; એના નામ પરથી જાંબુદ્વીપનું શાશ્વત નામ પડ્યું છે.
યોજનાનાં સહસ્રં ચ શતં ચ દ્વિજસત્તમાઃ । તથા માલ્યવતઃ શૃંગે પૂર્વે પૂર્વાનુગાંતકાઃ
હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, એક હજાર અને એક સો યોજન જેટલું અંતર છે; એ જ રીતે માલ્યવત પર્વતના પૂર્વ શિખરે, પૂર્વ તરફ જતા લોકો છે.
યોજનાનાં સહસ્રાણિ પંચાશન્માલ્યવાન્દ્વિજાઃ । મહારજતસંકાશા જાયંતે તત્ર માનવાઃ
હે બ્રાહ્મણો, માલ્યવત પર પચાસ હજાર યોજન જેટલું વિસ્તાર છે; ત્યાં માનવો મહાન ચાંદી જેવી તેજસ્વી કાયાથી જન્મે છે.
બ્રહ્મલોકચ્યુતાઃ સર્વે સર્વે ચ બ્રહ્મવાદિનઃ । તપસ્તપ્યંતિ તે દિવ્યં ભવંતિ હ્યૂર્ધ્વરેતસઃ
બધા બ્રહ્મલોકમાંથી નીચે આવ્યા છે, બધા બ્રહ્મની વાત કરે છે; એ લોકો દિવ્ય તપ કરે છે અને ઊંચા ઉર્જાવાળા બને છે.
રક્ષણાર્થં તુ ભૂતાનાં પ્રવિશંતિ દિવાકરમ્ । ષષ્ટિસ્તાનિ સહસ્રાણિ ષષ્ટિરેવ શતાનિ ચ
ભૂતમાત્રાની રક્ષા માટે એ લોકો સૂર્યમાં પ્રવેશ કરે છે; એમની સંખ્યા સાઠ હજાર અને સાઠ સો છે.
અરુણસ્યાગ્રતો યાંતિ પરિવાર્ય દિવાકરમ્ । ષષ્ટિવર્ષસહસ્રાણિ ષષ્ટિરેવ શતાનિ ચ
એ લોકો અરુણના આગળ ચાલે છે અને સૂર્યને ઘેરી રાખે છે; એમનું આયુષ્ય સાઠ હજાર વર્ષ અને સાઠ સો વર્ષ છે.
આદિત્યતાપતપ્તાસ્તે વિશંતિ શશિમંડલમ્
સૂર્યની તાપથી દાઝાઈને એ લોકો ચંદ્રમંડળમાં પ્રવેશ કરે છે.
ઋષય ઊચુઃ-। વર્ષાણાં ચૈવ નામાનિ પર્વતાનાં ચ સત્તમ । આચક્ષ્વ નો યથાતત્વં યે ચ પર્વતવાસિનઃ
ઋષિઓએ કહ્યું: હે શ્રેષ્ઠ, અમને પ્રદેશોના અને પર્વતોના નામ કહો અને પર્વતોમાં રહેતા લોકોનું સાચું વર્ણન કરો.
સૂત ઉવાચ-। દક્ષિણેન તુ શ્વેતસ્ય નિષધસ્યોત્તરેણ તુ । વર્ષં રમણકં નામ જાયંતે તત્ર માનવાઃ
સૂતે કહ્યું: શ્વેતના દક્ષિણમાં અને નિષધના ઉત્તર તરફ રમણક નામનું વર્ષ છે, ત્યાં માનવો જન્મે છે.
શુક્લાભિજનસંપન્નાઃ સર્વે તે પ્રિયદર્શનાઃ । નિઃસપત્નાશ્ચ તે સર્વે જાયંતે તત્ર માનવાઃ
ત્યાં જન્મતા બધા લોકો શુદ્ધ વંશવાળા અને સૌને ભાવે એવા છે; બધા નિrspર્ધી છે અને ત્યાં જન્મે છે.
દશવર્ષસહસ્રાણિ શતાનિ દશપંચ ચ । જીવંતિ તે મહાભાગા નિત્યં મુદિતમાનસાઃ
તે મહાભાગ્યશાળી લોકો દસ હજાર અને પાંચસો વર્ષ સુધી હંમેશા આનંદિત મનથી જીવે છે.
દક્ષિણેન તુ નીલસ્ય નિષધસ્યોત્તરેણ તુ । વર્ષં હિરણ્મયં નામ યત્ર હૈરણ્વતી નદી
નીલ પર્વતના દક્ષિણમાં અને નિષધના ઉત્તર તરફ હિરણમય નામનું પ્રદેશ છે, જ્યાં હૈરણવતી નદી વહે છે.
યત્ર ચાયં મહાપ્રાજ્ઞાઃ પક્ષિરાટ્પતગોત્તમઃ । યજ્ઞાનુગા વિપ્રવરા ધન્વિનઃ પ્રિયદર્શનાઃ
મહાપ્રજ્ઞો, ત્યાં પંખીઓના રાજા અને પતંગોમાં શ્રેષ્ઠ રહે છે, યજ્ઞમાં તત્પર ઉત્તમ બ્રાહ્મણો, કુશળ ધનુર્ધરો અને સુંદર દેખાવવાળા લોકો સાથે.
મહાબલાસ્તત્ર જના વિપ્રા મુદિતમાનસાઃ । એકાદશસહસ્રાણિ વર્ષાણાં તે તપોધનાઃ
તે પ્રદેશમાં લોકો શક્તિશાળી છે, બ્રાહ્મણો હંમેશા આનંદિત મનથી રહે છે, અને તપસ્વી લોકો અગિયાર હજાર વર્ષ સુધી જીવે છે.
આયુઃપ્રમાણં જીવંતિ શતાનિ દશ પંચ ચ । શૃંગાણિ ચ પવિત્રાણિ ત્રીણ્યેવ દ્વિજપુંગવાઃ
ત્યાં લોકો આયુષ્ય પ્રમાણે, દસસો અને પાંચસો વર્ષ જીવે છે; અને ત્રણ પવિત્ર શૃંગો છે, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ.
એકં મણિમયં તત્ર તથૈકં રુક્મમદ્ભુતમ્ । સર્વરત્નમયં ચૈકં ભવનૈરુપશોભિતમ્
ત્યાં એક મણિથી બનેલું, એક અદભુત સોનાથી બનેલું અને એક સર્વ રત્નોથી શોભિત, મહેલો વડે સજેલું શૃંગ છે.
તત્ર સ્વયં પ્રભાદેવી નિત્યં વસતિ શંડિની । ઉત્તરેણ તુ શૃંગસ્ય સમુદ્રાંતે દ્વિજોત્તમાઃ
ત્યાં પ્રભા દેવી પોતે હંમેશા વસે છે, હે તપસ્વી; અને શૃંગના ઉત્તર તરફ, સમુદ્રના કિનારે, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો.
વર્ષમૈરાવતં નામ તસ્માચ્છૃંગવતઃ પરમ્ । ન તુ તત્ર સૂર્યગતિર્જીર્યંતે ન ચ માનવાઃ
તે શૃંગથી આગળ એરાવત નામનું પ્રદેશ છે; ત્યાં neither સૂર્યની ગતિથી ક્ષય થાય છે, ન લોકો વૃદ્ધ થાય છે.
ચંદ્રમાશ્ચ સનક્ષત્રો જ્યોતિર્ભૂત ઇવાવૃતઃ । પદ્મપ્રભાઃ પદ્મવર્ણાઃ પદ્મપત્રનિભેક્ષણાઃ
ચંદ્ર અને તેના નક્ષત્રો પ્રકાશથી ઘેરાયેલા છે; તેમનો તેજ કમળ જેવો છે, રંગ પણ કમળ જેવો છે, અને આંખો કમળપાંદાની જેમ છે.
પદ્મપત્રસુગંધાશ્ચ જાયંતે તત્ર માનવાઃ । અનિષ્પન્ના નષ્ટગંધા નિરાહારા જિતેંદ્રિયાઃ
ત્યાં લોકો કમળપાંદાની સુગંધ સાથે જન્મે છે; જે આ પ્રાપ્ત નથી કરે, તેમની સુગંધ ગુમ થઇ જાય છે, તેઓ ભોજન વગર અને ઇન્દ્રિયજીત હોય છે.
દેવલોકચ્યુતાઃ સર્વે તથા વિરજસો દ્વિજાઃ । ત્રયોદશસહસ્રાણિ વર્ષાણાં તે દ્વિજોત્તમાઃ
ત્યાં બધા દેવલોકમાંથી પતિત અને શુદ્ધ બ્રાહ્મણો છે; તેઓ ત્રેયદશ હજાર વર્ષ સુધી જીવે છે, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ.
આયુઃપ્રમાણં જીવંતિ નરા ધાર્મિકપુંગવાઃ । ક્ષીરોદસ્ય સમુદ્રસ્ય તથૈવોત્તરતઃ પ્રભુઃ
ધાર્મિક શ્રેષ્ઠ પુરુષો આયુષ્ય પ્રમાણે જીવે છે; અને એ જ રીતે, હે પ્રભુ, ક્ષીર સમુદ્રના ઉત્તર તરફ.
હરિસ્તિષ્ઠતિ વૈકુંઠઃ શકટે કનકામયે । અષ્ટચક્રં હિ તદ્યાનં ભૂતયુક્તં મનોજવમ્
હરી વૈકુંઠમાં, સોનાથી બનેલા રથમાં વસે છે; એ રથમાં આઠ ચકરા છે, અનેક જીવોથી ભરેલું છે, અને મનની ઝડપથી ચાલે છે.
અગ્નિવર્ણં મહાતેજો જાંબૂનદવિભૂષિતમ્ । સ પ્રભુઃ સર્વભૂતાનાં વિભુશ્ચ દ્વિજસત્તમાઃ
તે પ્રભુ અગ્નિ જેવો રંગ ધરાવે છે, મહા તેજ ધરાવે છે, જાંબુનદ સોનાથી શોભિત છે; તે સર્વ ભૂતોના સ્વામી છે, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ.
સંક્ષેપે વિસ્તરે ચૈવ કર્તા કારયિતા તથા । પૃથિવ્યાપસ્તથાકાશં વાયુસ્તેજશ્ચ સત્તમાઃ
સંક્ષેપ અને વિગતથી, તે સર્જનહાર અને કરાવનાર છે; પૃથ્વી, પાણી, આકાશ, વાયુ અને તેજ, હે શ્રેષ્ઠો.
સ યજ્ઞઃ સર્વભૂતાનામાસ્યં તસ્ય હુતાશનઃ
તે સર્વ ભૂતો માટે યજ્ઞ છે, અને તેનો મુખ હવન અગ્નિ છે.