અનામયા વીતશોકા નિત્યં મુદિતમાનસાઃ । જાયંતે માનવાસ્તત્ર નિસ્તપ્તકનકપ્રભાઃ
ત્યાં મનુષ્યો રોગ અને દુઃખથી મુક્ત જન્મે છે, તેમનું મન હંમેશા આનંદથી ભરેલું રહે છે અને તેમનું શરીર શુદ્ધ સોનાની જેમ તેજસ્વી ઝળકે છે.
ગંધમાદનશૃંગેષુ કુબેરઃ સહ રાક્ષસૈઃ । સંવૃતોપ્સરસાં સંઘૈર્મોદતે ગુહ્યકાધિપઃ
ગંધમાદન પર્વતની ચોટીઓ પર, કુબેર રાક્ષસો અને અનેક અપ્સરાઓના સમૂહ સાથે, ગુહ્યકોના સ્વામી તરીકે આનંદ માણે છે.
ગંધમાદનપાર્શ્વે તુ પરે વિગતપાતકાઃ । એકાદશસહસ્રાણિ વર્ષાણાં પરમાયુષઃ
ગંધમાદનના કિનારે, પાપથી મુક્ત એવા લોકો વસે છે, જેમને અગિયાર હજાર વર્ષનું ઉત્તમ આયુષ્ય પ્રાપ્ત છે.
તત્ર કૃષ્ણા નરા વિપ્રાસ્તેજોયુક્તા મહાબલાઃ । સ્ત્રિયશ્ચોત્પલપત્રાભાઃ સર્વાઃ સુપ્રિયદર્શનાઃ
ત્યાંના પુરુષો કાળા, તેજ અને બળથી ભરપૂર બ્રાહ્મણ છે અને સ્ત્રીઓ સૌ સુંદર દેખાવાળી, નિલોત્પલની પાંદડાં જેવી કાંતિવાળી છે.
નીલોત્પલધરં શ્વેતં શ્વેતાદ્ધૈરણ્યકં વરમ્ । વર્ષમૈરાવતં વિપ્રા નાનાજનપદાવૃતમ્
નિલોત્પલ નામનું પ્રદેશ સફેદ છે, શ્વેતદ્વીપ અને હિરણ્યક કરતાં શ્રેષ્ઠ છે, અને ઐરાવત પ્રદેશ, બ્રાહ્મણો, અનેક જાતિના લોકોથી ભરેલું છે.
ધનુખંડેઃ મહાભાગા દ્વે વર્ષે દક્ષિણોત્તરે । ઇલાવૃત્તં મધ્યગં તુ પંચવર્ષાણિ ચૈવ હિ
ધનુખંડ પર દક્ષિણ અને ઉત્તર એમ બે પુણ્ય પ્રદેશો છે; વચ્ચે ઇલાવૃત છે અને કુલ પાંચ પ્રદેશો છે.
ઉત્તરોત્તરમેતેભ્યો વર્ષમુદ્રિચ્યતે ગુણૈઃ । આયુઃ પ્રમાણમારોગ્યં ધર્મતઃ કામતોઽર્થતઃ
ઉત્તર તરફના દરેક પ્રદેશ ગુણોમાં અગાઉના કરતાં શ્રેષ્ઠ છે—આયુષ્ય, કદ, આરોગ્ય, ધર્મ, ઇચ્છા અને ધનથી.
સમન્વિતાનિ ભૂતાનિ તેષુ સર્વેષુ સત્તમાઃ । એવમેષા મહાભાગાઃ પર્વતૈઃ પૃથિવી ચિતા
આ બધા પ્રદેશોમાં સર્વે જીવાતાઓ એ ગુણોથી યુક્ત છે; હે મહાન, આવી રીતે પર્વતોથી પૃથ્વી શોભાયમાન છે.
હેમકૂટસ્તુ સુમહાન્કૈલાસો નામ પર્વતઃ । તત્ર વૈશ્રવણો દેવો ગુહ્યકૈઃ સહ મોદતે
હેમકૂટ એ વિશાળ પર્વત છે, જેને કૈલાસ પણ કહે છે; ત્યાં વૈશ્વરાણ દેવ ગુહ્યકો સાથે આનંદ કરે છે.
અસ્ત્યુત્તરેણ કૈલાસં મૈનાકં પર્વતં પ્રતિ । હિરણ્યશૃંગઃ સુમહાન્દિવ્યો મણિમયો ગિરિઃ
કૈલાસના ઉત્તર તરફ, મૈનાક પર્વત પાસે, હિરણ્યશૃંગ નામનો મહાન અને દિવ્ય રત્નમય પર્વત છે.
તસ્ય પાર્શ્વે મહદ્દિવ્યં શુભ્રં કાંચનવાલુકમ્ । રમ્યં વિષ્ણુસરો નામ યત્ર રાજા ભગીરથઃ
તેના કિનારે એક વિશાળ, દિવ્ય અને શુદ્ધ, સુવર્ણ રેતીવાળું મનોહર સ્થળ છે, જેને વિષ્ણુસરો કહે છે, જ્યાં રાજા ભગીરથે નિવાસ કર્યો હતો.
દૃષ્ટ્વા ભાગીરથીં ગંગામુવાસ બહુલાઃ સમાઃ । યૂપા મણિમયાસ્તત્ર ક્ષેત્રાશ્ચાપિ હિરણ્મયાઃ
ભગીરથીએ ગંગા, ભગીરથીને જોઈ ત્યાં ઘણા વર્ષો વિતાવ્યા; ત્યાં રત્નમય યૂપ અને સોનાના ખેતરો છે.
તત્રેષ્ટ્વા તુ ગતઃ સિદ્ધિં સહસ્રાક્ષો મહાયશાઃ । સ્રષ્ટા ભૂતિપતિર્યત્ર સર્વલોકૈઃ સનાતનઃ
ત્યાં સહસ્રનેત્રવાળા મહાન યશસ્વી દેવતાએ યજ્ઞ કરીને સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી; એ સ્થળે સર્વ લોકોએ શાશ્વત સર્જનહાર અને સમૃદ્ધિના સ્વામીની ઉપાસના કરી છે.
ઉપાસ્યતે તિગ્મતેજા યત્ર ભૂતઃ સમંતતઃ । નરનારાયણૌ બ્રહ્મા મનુઃ સ્થાણુશ્ચ પંચમઃ
ત્યાં સર્વત્ર તેજસ્વી દેવતાની ઉપાસના થાય છે, સાથે નર-નારાયણ, બ્રહ્મા, મનુ અને પાંચમા સ્થાણુની પણ.
તત્ર દિવ્યા ત્રિપથગા પ્રથમં તુ પ્રતિષ્ઠિતા । બ્રહ્મલોકાદપાક્રાંતા સપ્તધા પ્રતિપદ્યતે
ત્યાં દિવ્ય ત્રિપથગા પ્રથમ વખત સ્થાપિત થઈ; બ્રહ્મલોકમાંથી નીકળી, એ સાત ધારામાં વહે છે.
વટોદકા સા નલિની પાર્વતી ચ સરસ્વતી । જંબૂનદી ચ સીતા ચ ગંગા સિંધુશ્ચ સપ્તમી
એ છે વટોદકા, નલિની, પાર્વતી, સરસ્વતી, જાંબુનદી, સીતા અને સાતમી ગંગા સિંધુ.
અચિંત્યા દિવ્યસંજ્ઞા સા પ્રભાવૈશ્ચ સમન્વિતા । ઉપાસ્યતે યત્ર સત્રં સહસ્રયુગપર્યયે
એ અકલ્પનીય, દિવ્ય નામવાળી અને શક્તિઓથી યુક્ત છે; ત્યાં સહસ્ર યુગના અંતે યજ્ઞોમાં તેની ઉપાસના થાય છે.
દૃશ્યાદૃશ્યા ચ ભવતિ તત્રતત્ર સરસ્વતી । એતા દિવ્યાઃ સપ્તગંગાસ્ત્રિષુલોકેષુ વિશ્રુતાઃ
સરસ્વતી અહીં-ત્યાં દેખાય છે અને અદૃશ્ય પણ થાય છે; આ સાતેય દિવ્ય ગંગાઓ ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ છે.
રક્ષાંસિ વૈ હિમવતી હેમકૂટે ચ ગુહ્યકાઃ । સર્પા નાગાશ્ચ નિષધે ગોકર્ણં ચ તપોવનમ્
હિમવંત પર રાક્ષસો વસે છે, હેમકૂટ પર ગુહ્યક લોકો રહે છે; નિષધ પર સાપ અને નાગો છે, અને ગોકર્ણ તપસ્યાનું સ્થાન છે.
દેવાસુરાણાં સર્વેષાં શ્વેતઃ પર્વતમુચ્યતે । ગંધર્વા નિષધે નિત્યં નીલે બ્રહ્મર્ષયસ્તથા
શ્વેત પર્વત દેવો અને અસુરોનો પર્વત કહેવાય છે; નિષધ પર ગંધર્વો હંમેશા વસે છે અને નીલ પર્વત પર પણ બ્રહ્મર્ષિઓ રહે છે.
શૃંગવાંસ્તુ મહાભાગા દેવાનાં પ્રતિસંચરઃ । ઇત્યેતાનિ મહાભાગાઃ સપ્તવર્ષાણિ ભાગશઃ
શૃંગવન પર્વત ખૂબ પવિત્ર છે, ત્યાં દેવતાઓ પાછા આવે છે; આ રીતે, આ સાત પ્રદેશો દરેક પોતાના ભાગ સાથે શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.
ભૂતાન્યુપનિવિષ્ટાનિ ગતિમંતિ ધ્રુવાણિ ચ । તેષામૃદ્ધિર્બહુવિધા દૃશ્યતે દેવમાનુષા
ત્યાં અનેક જાતિના જીવ વસે છે, કેટલાક ગતિશીલ છે અને કેટલાક સ્થિર છે; તેમાં દેવ અને માનવ બંને પ્રકારની અનેક સમૃદ્ધિ જોવા મળે છે.
અશક્યં પરિસંખ્યાતું શ્રદ્ધે યા તુ વિભૂષિતા । યાં તુ પૃચ્છથ માં વિપ્રા દિવ્યમેનાં શશાકૃતિમ્
શ્રદ્ધાળુ, ત્યાં જે કંઈ શોભાયમાન છે તેનું ગણતરી કરવી અશક્ય છે; પણ, બ્રાહ્મણો, તમે જે મારે પૂછો છો, એ શશાકૃતિવાળી દિવ્ય ભૂમિ વિશે—
પાર્શ્વે શશસ્ય દ્વે વર્ષે ઉક્તે યે દક્ષિણોત્તરે । કર્ણે તુ નાગદ્વીપશ્ચ કાશ્યપદ્વીપ એવ ચ
શશક (સસલ) ના બન્ને બાજુએ દક્ષિણ અને ઉત્તર નામના બે પ્રદેશ છે; અને તેના કાન પર નાગદ્વીપ અને કાશ્યપદ્વીપ નામના દ્વીપો છે.
કર્ણદ્વીપશિલો વિપ્રાઃ શ્રીમાન્મલયપર્વતઃ । એતદ્દ્વિતીયં દ્વીપસ્ય દૃશ્યતે શશિસંસ્થિતમ્
બ્રાહ્મણો, કર્ણદ્વીપ ત્યાં છે અને તેજસ્વી મલય પર્વત પણ છે; આ દ્વીપનું બીજું ભાગ છે, જે ચાંદનીની જેમ દેખાય છે.
ઋષય ઊચુઃ-। મેરોરથોત્તરં પશ્ચાત્પૂર્વમાચક્ષ્વ સૂતતઃ । નિખિલેન મહાબુદ્ધ માલ્યવંતં ચ પર્વતમ્
ઋષિઓએ કહ્યું: સૂતજી, અમને મેદુના ઉત્તર, પશ્ચિમ અને પૂર્વ તરફના પ્રદેશો અને મહાન માલ્યવાન પર્વત વિશે વિગતે કહો.
સૂત ઉવાચ-। દક્ષિણેન તુ નીલસ્ય મેરોઃ પાર્શ્વે તથોત્તરે । ઉત્તરાઃ કુરવો વિપ્રાઃ પુણ્યાઃ સિદ્ધનિષેવિતાઃ
સૂતજી બોલ્યા: નીલ પર્વતના દક્ષિણમાં અને મેદુના ઉત્તર ભાગે, બ્રાહ્મણો, પવિત્ર ઉત્તર કુરુ દેશ છે, જ્યાં સિદ્ધ લોકો રહે છે.
તત્ર વૃક્ષા મધુફલા નિત્યપુષ્પફલોપગાઃ । પુષ્પાણિ ચ સુગંધીનિ રસવંતિ ફલાનિ ચ
ત્યાં વૃક્ષો મધમીઠાં ફળો આપે છે, હંમેશા ફૂલો અને ફળોથી ભરપૂર હોય છે; ફૂલો સુગંધિત છે અને ફળોમાં રસ ભરપૂર છે.
સર્વકામફલાસ્તત્ર કેચિદ્વૃત્યા દ્વિજોત્તમાઃ । અપરે ક્ષીરિણો નામ વૃક્ષાસ્તત્ર દ્વિજોત્તમાઃ
ત્યાં એવા વૃક્ષો છે જે ઈચ્છિત બધું ફળ આપે છે, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો; અને બીજા, દૂધ આપતા વૃક્ષો પણ ત્યાં જોવા મળે છે.
પ્રક્ષરંતિ સદા ક્ષીરં તત્ર સર્વેઽમૃતોપમમ્ । વસ્ત્રાણિ ચ પ્રસૂયંતે ફલેષ્વાભરણાનિ ચ
આ વૃક્ષોમાંથી હંમેશા દૂધ વહે છે, જે સૌ માટે અમૃત જેવું છે; ફળોમાંથી કપડાં અને આભૂષણ પણ ઉત્પન્ન થાય છે.