ઉત્તરાશ્ચૈવ કુરુવઃ કૃતપુણ્ય પ્રતિશ્રયાઃ । વિહંગસુમુખો યસ્તુ સુપાર્શ્વસ્યાત્મજઃ કિલ
અને ઉત્તર તરફના કુરુઓ, જે પુણ્ય કરનારાઓ માટે આશ્રયસ્થાન છે; વિહંગસુમુખ, જે સુપાર્શ્વનો પુત્ર કહેવાય છે.
સ વૈ વિચિંતયામાસ સૌવર્ણાન્પ્રેક્ષ્ય વાયસાન્ । મેરુરુત્તમમધ્યાનામધમાનાં ચ પક્ષિણામ્
એ જ વિહંગસુમુખે સુવર્ણ કાગડાઓને જોઈને વિચાર કર્યો; મેરુ પર્વત પક્ષીઓમાં શ્રેષ્ઠ, મધ્યમ અને નીચો છે.
અવિશેષકરો યસ્માત્તસ્માદેનં ત્યજામ્યહમ્ । તમાદિત્યોનુપર્યેતિ સતતં જ્યોતિષાં વરઃ
જેને માટે હું કોઈ ભેદભાવ કરતો નથી, તેથી હું તેને ત્યાગી દઈશ; પ્રકાશોમાં શ્રેષ્ઠ, સૂર્ય, હંમેશા તેના પાછળ ચાલે છે.
ચંદ્રમાશ્ચ સનક્ષત્રો વાયુશ્ચૈવ પ્રદક્ષિણઃ । સ પર્વતો મહાપ્રાજ્ઞા દિવ્યપુષ્પસમન્વિતઃ
ચાંદ્રમા અને તેના તારાઓ, તેમજ પવન પણ, એ મહાન પર્વતની પરિક્રમા કરે છે, જે દિવ્ય ફૂલો થી શોભાયમાન છે, હે વિદ્વાન.
ભવનૈરાવૃતૈઃ સર્વૈઃ ર્જાંબૂનદમયૈઃ શુભૈઃ । તત્ર દેવગણા વિપ્રા ગંધર્વાસુરરાક્ષસાઃ
તેના બધા ભવ્ય મહેલો શુદ્ધ જાંબુ સોનાથી ઘેરાયેલા છે; ત્યાં, હે બ્રાહ્મણો, દેવતાઓ, ગંધર્વો, અસુરો અને રાક્ષસો વસે છે.
અપ્સરોગણસંયુક્તાઃ શૈલે ક્રીડંતિ સર્વદા । તત્ર બ્રહ્મા ચ રુદ્રશ્ચ શક્રશ્ચાપિ સુરેશ્વરઃ
એ પર્વત પર, અપ્સરાઓના સમૂહ સાથે, તેઓ હંમેશા વિહાર કરે છે; અને ત્યાં બ્રહ્મા, રુદ્ર અને દેવોના રાજા શક્ર પણ છે.
સમેત્ય વિવિધૈર્યજ્ઞૈર્યજંતેઽનેક દક્ષિણૈઃ । તુંબુરુર્નારદશ્ચૈવ વિશ્વાવસુર્હાહા હૂહૂઃ
બધા ભેગા થઈને, તેઓ વિવિધ યજ્ઞો અનેક દક્ષિણાઓ સાથે કરે છે; ત્યાં તુંબુરુ, નારદ, વિશ્વાવસુ, હાહા અને હૂહૂ પણ છે.
અભિગમ્યામરશ્રેષ્ઠં સ્તુવંતિ વિવિધૈઃ સ્તવૈઃ । સપ્તર્ષયો મહાત્માનઃ કશ્યપશ્ચ પ્રજાપતિઃ
ત્યાં અમરોમાં શ્રેષ્ઠ પાસે જઈને, તેઓ વિવિધ સ્તુતિઓથી તેની પ્રશંસા કરે છે; મહાત્મા સપ્તર્ષિ અને પ્રજાપતિ કશ્યપ પણ ત્યાં છે.
તત્ર ગચ્છંતિ ભદ્રં વઃ સદા પર્વણિ પર્વણિ । તસ્યૈવ મૂર્દ્ધન્યુશના કાવ્યો દૈત્યૈર્મહીયતે
ત્યાં તેઓ હંમેશા દરેક પર્વ પર જાય છે, તમને શુભકામનાઓ; એ પર્વતના શિખરે, ઉશનાસ કાવ્ય દૈત્યોથી સન્માન પામે છે.
તસ્ય હૈમાનિ રત્નાનિ તસ્યૈતે રત્નપર્વતાઃ । તસ્માત્કુબેરો ભગવાંશ્ચતુર્થં ભાગમશ્નુતે
તેના રત્નો સોનાના છે, અને એ રત્નપર્વતો છે; ત્યાંથી ભગવાન કુબેર ચોથો ભાગ મેળવે છે.
તતઃ કલાંશં વિત્તસ્ય મનુષ્યેભ્યઃ પ્રયચ્છતિ । પર્વતસ્યાંતરે દિવ્યં સર્વર્તુકુસુમૈશ્ચિતમ્
ત્યાંથી, તે મનુષ્યોને ધનની થોડી ભાગીદારી આપે છે; પર્વતની અંદર સર્વ ઋતુના ફૂલો થી શોભિત એક દિવ્ય વન છે.
કર્ણિકારવનં રમ્યં શિલાજાલસમુચ્છ્રિતમ્ । તત્ર સાક્ષાત્પશુપતિર્દિવ્યભૂતૈઃ સમાવૃતઃ
ત્યાં કર્ણિકાર વૃક્ષોનું મનોહર વન છે, જે પથ્થરની ચટ્ટાનો સાથે ઊંચું ઊભું છે; ત્યાં ભગવાન પશુપતિ સ્વયં દિવ્ય ભૂતો સાથે આનંદ માણે છે.
ઉમાસહાયોભગવાન્રમતે ભૂતભાવનઃ । કર્ણિકારમયીં માલાં બિભ્રદાપાદલંબિનીમ્
ભૂતોના સર્જનહાર ભગવાન, ઉમા સાથે, ત્યાં વિહાર કરે છે; તેના પગ સુધી લટકતી કર્ણિકાર ફૂલોની માળા પહેરે છે.
ત્રિભિર્નેત્રૈઃ કૃતોદ્દ્યોતસ્ત્રિભિઃ સૂર્યૈરિવોદિતૈઃ । તમુગ્રતપસઃ સિદ્ધાઃ સુવ્રતાઃ સત્યવાદિનઃ
ત્રણ આંખો ત્રણ ઉગતા સૂર્ય જેવો તેજ આપે છે; ઉગ્ર તપસ્યા કરનાર, સારા વ્રતવાળા અને સત્ય બોલનાર સિદ્ધો તેમને જુએ છે.
પશ્યંતિ નહિ દુર્વૃત્તૈઃ શક્યો દ્રષ્ટું મહેશ્વરઃ । તસ્ય શૈલસ્ય શિખરાત્ક્ષીરધારા દ્વિજોત્તમાઃ
દુર્વૃત્ત લોકો મહાદેવને જોઈ શકતા નથી; એ પર્વતના શિખર પરથી, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, દૂધની ધારાઓ વહે છે.
વિશ્વરૂપાત્પરમિતા ભીમનિર્ઘાતનિસ્વના । પુણ્યાપુણ્યતમૈર્જુષ્ટા ગંગા ભાગીરથી શુભા
અપરિમિત રૂપવાળી, ભયાનક ગર્જના સાથે, પવિત્રતામાં શ્રેષ્ઠ એવી ગંગા, ભાગીરથી, ત્યાં વહે છે.
પ્લવંતી ચ પ્રવેગેન હ્રદે ચંદ્રમસઃ શુભે । તયા હ્યુત્પાદિતઃ પુણ્યઃ સ હ્રદઃ સાગરોપમઃ
તે ઝડપથી વહે છે અને ચાંદ્રમાના સુંદર સરોવર માં મળે છે; તેની દ્વારા એ પવિત્ર સરોવર, સમુદ્ર જેટલું વિશાળ, સર્જાયું છે.
તાં ધારયામાસ તદા દુર્દ્ધરાં પર્વતૈરપિ । શતં વર્ષસહસ્રાણિ શિરસૈવ પિનાકધૃક્
ત્યારે, પર્વતો પણ જેને સહન કરી શકતા નહોતા, તેને પિનાકધારી ભગવાને પોતાના માથે લાખ વર્ષ સુધી ધારણ કરી.
મેરોસ્તુ પશ્ચિમે પાર્શ્વે કેતુમાલો દ્વિજોત્તમાઃ । જંબૂખંડે તુ તત્રૈવ મહાજનપદો દ્વિજાઃ
મેરુના પશ્ચિમ બાજુએ, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, કેતુમાલ છે; ત્યાં જાંબુ ખંડમાં મહાન જનપદ છે, હે દ્વિજ.
આયુર્દશસહસ્રાણિ વર્ષાણાં તત્ર સત્તમાઃ । સુવર્ણવર્ણાશ્ચ નરા સ્ત્રિયશ્ચાપ્સરસાં સમાઃ
ત્યાં, હે શ્રેષ્ઠો, જીવનકાળ દસ હજાર વર્ષ છે; પુરુષો સોનાની જેમ ચમકતા અને સ્ત્રીઓ અપ્સરાઓ જેવી સુંદર છે.
અનામયા વીતશોકા નિત્યં મુદિતમાનસાઃ । જાયંતે માનવાસ્તત્ર નિસ્તપ્તકનકપ્રભાઃ
ત્યાં મનુષ્યો રોગ અને દુઃખથી મુક્ત જન્મે છે, તેમનું મન હંમેશા આનંદથી ભરેલું રહે છે અને તેમનું શરીર શુદ્ધ સોનાની જેમ તેજસ્વી ઝળકે છે.
ગંધમાદનશૃંગેષુ કુબેરઃ સહ રાક્ષસૈઃ । સંવૃતોપ્સરસાં સંઘૈર્મોદતે ગુહ્યકાધિપઃ
ગંધમાદન પર્વતની ચોટીઓ પર, કુબેર રાક્ષસો અને અનેક અપ્સરાઓના સમૂહ સાથે, ગુહ્યકોના સ્વામી તરીકે આનંદ માણે છે.
ગંધમાદનપાર્શ્વે તુ પરે વિગતપાતકાઃ । એકાદશસહસ્રાણિ વર્ષાણાં પરમાયુષઃ
ગંધમાદનના કિનારે, પાપથી મુક્ત એવા લોકો વસે છે, જેમને અગિયાર હજાર વર્ષનું ઉત્તમ આયુષ્ય પ્રાપ્ત છે.
તત્ર કૃષ્ણા નરા વિપ્રાસ્તેજોયુક્તા મહાબલાઃ । સ્ત્રિયશ્ચોત્પલપત્રાભાઃ સર્વાઃ સુપ્રિયદર્શનાઃ
ત્યાંના પુરુષો કાળા, તેજ અને બળથી ભરપૂર બ્રાહ્મણ છે અને સ્ત્રીઓ સૌ સુંદર દેખાવાળી, નિલોત્પલની પાંદડાં જેવી કાંતિવાળી છે.
નીલોત્પલધરં શ્વેતં શ્વેતાદ્ધૈરણ્યકં વરમ્ । વર્ષમૈરાવતં વિપ્રા નાનાજનપદાવૃતમ્
નિલોત્પલ નામનું પ્રદેશ સફેદ છે, શ્વેતદ્વીપ અને હિરણ્યક કરતાં શ્રેષ્ઠ છે, અને ઐરાવત પ્રદેશ, બ્રાહ્મણો, અનેક જાતિના લોકોથી ભરેલું છે.
ધનુખંડેઃ મહાભાગા દ્વે વર્ષે દક્ષિણોત્તરે । ઇલાવૃત્તં મધ્યગં તુ પંચવર્ષાણિ ચૈવ હિ
ધનુખંડ પર દક્ષિણ અને ઉત્તર એમ બે પુણ્ય પ્રદેશો છે; વચ્ચે ઇલાવૃત છે અને કુલ પાંચ પ્રદેશો છે.
ઉત્તરોત્તરમેતેભ્યો વર્ષમુદ્રિચ્યતે ગુણૈઃ । આયુઃ પ્રમાણમારોગ્યં ધર્મતઃ કામતોઽર્થતઃ
ઉત્તર તરફના દરેક પ્રદેશ ગુણોમાં અગાઉના કરતાં શ્રેષ્ઠ છે—આયુષ્ય, કદ, આરોગ્ય, ધર્મ, ઇચ્છા અને ધનથી.
સમન્વિતાનિ ભૂતાનિ તેષુ સર્વેષુ સત્તમાઃ । એવમેષા મહાભાગાઃ પર્વતૈઃ પૃથિવી ચિતા
આ બધા પ્રદેશોમાં સર્વે જીવાતાઓ એ ગુણોથી યુક્ત છે; હે મહાન, આવી રીતે પર્વતોથી પૃથ્વી શોભાયમાન છે.
હેમકૂટસ્તુ સુમહાન્કૈલાસો નામ પર્વતઃ । તત્ર વૈશ્રવણો દેવો ગુહ્યકૈઃ સહ મોદતે
હેમકૂટ એ વિશાળ પર્વત છે, જેને કૈલાસ પણ કહે છે; ત્યાં વૈશ્વરાણ દેવ ગુહ્યકો સાથે આનંદ કરે છે.
અસ્ત્યુત્તરેણ કૈલાસં મૈનાકં પર્વતં પ્રતિ । હિરણ્યશૃંગઃ સુમહાન્દિવ્યો મણિમયો ગિરિઃ
કૈલાસના ઉત્તર તરફ, મૈનાક પર્વત પાસે, હિરણ્યશૃંગ નામનો મહાન અને દિવ્ય રત્નમય પર્વત છે.