તતોઽશ્વપાલમાહૂય યત્નતસ્તં નિરૂપ્ય ચ । વિસર્જિતસભાલોકો ગૃહાંતરમગાન્નૃપઃ
પછી રાજાએ ઘોડા સંભાળનારા ને બોલાવીને, એ ઘોડાની સારી રીતે તપાસ કરી, સભાને વિદાય આપી અને પોતાનાં આંતરિક મહેલમાં ગયો.
અનેકધા સમાપૃષ્ટો મહીપાલં રંણાંગણે । શસ્ત્રવ્રણકિણશ્રેણીભૂષણં સત્વસન્નિભમ્
રાજા રાજમંડપમાં અનેકવાર પૂછવામાં આવ્યો, અને એના શરીર પર શસ્ત્રના ઘા જેવી અનેક ચોટોની પંક્તિઓથી શોભતો, સાહસનું જીવંત રૂપ લાગતો હતો.
એકદા મૃગયાં ખેલન્કુતૂહલરસાત્મના । તમારુહ્ય મહીપાલો વનં પ્રતિ વિવેશ હ
એક વખત રાજાએ શિકાર રમતાં ઉત્સુકતા અને આનંદથી ઘોડા પર ચડીને જંગલમાં પ્રવેશ કર્યો.
વિસૃજ્ય સૈનિકાન્પૃષ્ટે ધાવતઃ પરિતોઽખિલાન્ । આકૃષ્યમાણો હરિણૈઃ પિપાસાકુલિતોઽભવત્
પાછળ દોડતા બધા સૈનિકોને છોડી, રાજા હરણ પાછળ ખેંચાઈ ગયો અને તરસથી ત્રાસી ગયો.
તત ઉત્તીર્ય તુરગાજ્જલમન્વેષયન્ નૃપઃ । બધ્વાશ્વં તરુશાખાયામારુરોહ શિલાં નૃપઃ
પછી, રાજાએ ઘોડા માટે પાણી શોધવા જતાં, ઘોડાને ઝાડની ડાળીએ બાંધી, પોતે પથ્થર પર ચડી ગયો.
ગીતાપંચદશાધ્યાયશ્લોકાર્દ્ધલિખિતં તતઃ । પાતિતં મરુતા તત્ર યત્ર ખંડે વિલોકયત્
ત્યાં તેણે જોયું કે ગીતાના પંદરમા અધ્યાયનું અડધું શ્લોક પવનથી ઉડીને એક ટુકડાં પર પડેલું હતું.
પત્રં વાચયતો રાજ્ઞઃ શ્રુત્વા ગીતાક્ષરાવલીમ્ । તતો મુક્તિપદં લેભે તુરગસ્ત્વરયાઽપતત્
રાજા એ પત્ર વાંચતો હતો અને ગીતાના શબ્દો સાંભળતા જ ઘોડાએ તરત જ મુક્તિ મેળવી અને ઝડપથી નીચે પડી ગયો.
તતો ગ્રંથિં સમાચ્છિદ્ય પલ્યાણવતાર્ય ચ । ઉત્થાપમાનસ્તુરગો રાજ્ઞા નોત્થિતવાન્મૃતઃ
પછી, ગાંઠ ખોલી અને ઘોડાને જમીન પર ઉતારી, રાજાએ તેને ઊભો કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો પણ ઘોડો મૃત્યુ પામેલો હતો.
તતઃ સરભભેરુંડો નૃપમાભાષ્ય સુસ્વરમ્ । દિવ્યં વિમાનમારુહ્ય જગામ ત્રિદશાલયમ્
પછી, સરભભેરુંડ નામના દેવદૂતએ મીઠી અવાજે રાજાને સંબોધન કર્યું અને દૈવી વિમાનમાં બેસી દેવલોક તરફ ચાલ્યો ગયો.
તતો ગિરિં સમારુહ્ય દદર્શાશ્રમમુત્તમમ્ । પુન્નાગકદલીચૂતનારિકેલસમન્વિતમ્
પછી, રાજાએ પર્વત પર ચડીને એક ઉત્તમ આશ્રમ જોયો, જ્યાં પુન્નાગ, કેળા, કેરી અને નાળિયેરના વૃક્ષો હતાં.
દ્રાક્ષેક્ષુવાટિકાપૂગનાગકેસરચંપકમ્ । ખેલત્કરભસારંગં નૃત્યત્કેકિકુલં નૃપઃ
ત્યાં દ્રાક્ષ, ઈખ, પાન, નાગ, કેસર અને ચંપાના વૃક્ષો હતાં; અને રમતાં નાના હાથી, હરણ તથા ટોળે ટોળે નૃત્ય કરતા મોરો હતાં.
પ્રણિપત્ય દ્વિજન્માનમુટજાભ્યંતરસ્થિતમ્ । પપ્રચ્છ પરયા ભક્ત્યા મુક્તસંસારવાસનાત્
રાજાએ કુટિયામાં રહેલા દ્વિજને વંદન કર્યું અને સંસારની ઈચ્છાઓથી મુક્ત થઈને ઊંડા ભક્તિભાવથી પ્રશ્ન કર્યો.
તુરગો નિરગાત્સ્વર્ગં હેતુના કેન મે વદ । ઇત્યાકર્ણ્ય વચો રાજ્ઞો દ્વિજન્મા વાચમૂચિવાન્
"મારો ઘોડો કઈ રીતે સ્વર્ગે ગયો?" એમ રાજાના શબ્દો સાંભળીને દ્વિજએ ઉત્તર આપ્યો.
કાલેન બહુના પ્રેત્ય તત્પાપાત્તુરગોઽભવત્ । અથ પંચદશાધ્યાયશ્લોકાર્દ્ધં લિખિતં ક્વચિત્
લાંબા સમય પછી, પૂર્વ જન્મના પાપથી એ ઘોડો બન્યો હતો; પણ ક્યાંક ગીતાના પંદરમા અધ્યાયનું અડધું શ્લોક લખાયું હતું.
તતો વાચયતઃ શ્રુત્વા નિરગાત્તુરગો દિવમ્ । તતઃ સમાગતૈસ્તત્ર પરિવારજનૈર્વૃતઃ
પછી, જ્યારે તમે એ વાંચ્યું અને સાંભળ્યું, ત્યારે ઘોડો સ્વર્ગે ગયો; પછી ત્યાં પોતાના સેવકો સાથે જોડાયો.
પ્રણિપત્ય દ્વિજન્માનં હૃષ્ટરોમા વિનિર્ગતઃ । પત્રં તદેવ લિખિતં ગીતાપંચદશાક્ષરમ્
દ્વિજને વંદન કરીને, રોમાંચથી ભરાયેલા રાજાએ એ જ પત્ર લીધું જેમાં ગીતાના પંદરમા અધ્યાયના શબ્દો લખેલા હતા.
વાચયન્સ મહીપાલો હર્ષસંફુલ્લલોચનઃ । અભિષિચ્ય નિજં પુત્રં મંત્રવિન્મંત્રિભિઃ સમમ્
રાજા આનંદથી ખીલેલા નેત્રો સાથે એનું પઠન કરતો રહ્યો; પછી પોતાના પુત્રને મંત્રીઓ અને પુરોહિતો સાથે રાજસિંહાસન પર બેસાડ્યો.
સિંહાસને સિંહબલં મુક્તિમાપ વિશુદ્ધધીઃ
સિંહ જેવો પુત્ર સિંહાસન પર બેસાડીને, શુદ્ધ ચિત્તવાળા રાજાએ મુક્તિ મેળવી.
ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે પંચપંચાશત્સહસ્રસંહિતાયામુત્તરખંડે ગીતામાહાત્મ્યે એકોનનવત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીપદ્મ મહાપુરાણના ઉત્તરખંડમાં, ગીતામાહાત્મ્ય વિભાગમાં, પચપન હજાર શ્લોકોની સંહિતામાં, એકસોથી નવ્વુ અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.
શિવશર્મોવાચ- વિષ્ણુશર્મંસ્તતો વૈશ્યઃ શરભઃ સહ ભાર્યયા । નીત્વા પૂજોપકરણં યયૌ શ્રીચંડિકાલયમ્
શિવશર્માએ કહ્યું: પછી વૈશ્ય વિષ્ણુશર્મા, પોતાની પત્ની શરભા સાથે, પૂજાની સામગ્રી લઈને શ્રીચંડિકા મંદિરે ગયો.
તત્ર તૌવિધિવત્સ્નાત્વા સુમનો ધૂપદીપકૈઃ । આનર્ચતુર્ભક્તિયુક્તૌ ચંડિકાં પુત્રકામ્યયા
ત્યાં બંનેએ વિધિ મુજબ સ્નાન કર્યું અને પુત્ર પ્રાપ્તિની ઇચ્છાથી, પૂરા ભક્તિભાવથી, પુષ્પો, ધૂપ અને દીવો અર્પણ કરીને ચંડિકાનું પૂજન કર્યું.
શ્રદ્ધયા પૂજિતા તાભ્યાં દિનૈઃ સપ્તભિરંબિકા । ઉવાચ વાચા પ્રત્યક્ષં ભૂત્વા વિશદમાનસા
શ્રદ્ધાપૂર્વક સાત દિવસ સુધી એમણે અંબિકાનું પૂજન કર્યું, ત્યારે અંબિકા સ્પષ્ટ મનથી પ્રત્યક્ષ દેખાઈને એમને બોલી.
પાર્વત્યુવાચ- ભો ભો વૈશ્ય પ્રસન્નાસ્મિ ભક્ત્યા સુદૃઢયા તવ । દદામિ પુત્રં તે સાધો યદર્થે યત્નવાનસિ
પાર્વતી બોલી: 'હે વૈશ્ય, તારી દૃઢ ભક્તિથી હું પ્રસન્ન છું. તું જે માટે પ્રયત્નશીલ રહ્યો છે, એ પુત્ર હું તને અર્પણ કરીશ.'
ગચ્છ ત્વં મા વિલંબસ્વ વનમૈદ્રં ચ ખાંડવમ્ । તત્ર તીર્થં મહાપુણ્યમિંદ્રપ્રસ્થાખ્યમુત્તમમ્
તુ જા, વિલંબ ન કર, ઇન્દ્રનું અને ખાંડવનું જે વન છે ત્યાં જા; ત્યાં ઇન્દ્રપ્રસ્થ નામનું ઉત્તમ તીર્થ છે.
નિગમોદ્બોધકં તત્ર તીર્થં નિખિલકામદમ્ । બૃહસ્પતિકૃતં તત્ર સ્નાહિ ત્વં સુતવાંછયા
ત્યાં એક એવા તીર્થ છે જે વેદોને જાગૃત કરે છે અને સર્વ ઈચ્છાઓ પૂરી કરે છે; જે બૃહસ્પતિએ રચ્યું છે, ત્યાં તું પુત્રની ઈચ્છાથી સ્નાન કર.
ભવિષ્યતિ સુતસ્તાત તવ સ્નાનેન તત્ર હિ । તત્ર સ્નાત્વા મયાપ્યંગ લબ્ધઃ સ્કંદઃ સુરારિહા
ત્યાં સ્નાન કરવાથી તને ચોક્કસ પુત્ર થશે; અહિંયાં સ્નાન કર્યા પછી મને પણ દેવશત્રુઓના વિનાશક સ્કંદ મળ્યા હતા.
શિવશર્મોવાચ- ઇત્યાકર્ણ્ય વચો દેવ્યાઃ પિતા મમ સહસ્ત્રિયા । અત્રાજગામ સત્તીર્થે સસ્નૌ ચ સુતવાંછયા
શિવશર્મા બોલ્યા: દેવીએ જે કહ્યું તે સાંભળીને, મારા પિતાએ પોતાની પત્ની સાથે એ પવિત્ર તીર્થમાં આવીને પુત્રની ઈચ્છાથી સ્નાન કર્યું.
ઉપસ્કરવતીર્ધેનૂર્દ્વિજેભ્યઃ પ્રદદૌ શતમ્ । દેવાન્પિતૄંશ્ચ સંતર્પ્ય યથાવિધ્યત્ર બુદ્ધિમાન્
પિતાએ વાસણવાળી ગાયોની સો સંખ્યા બ્રાહ્મણોને આપી અને વિધિ પ્રમાણે દેવતાઓ અને પિતૃઓને તૃપ્ત કર્યા.
સપ્તરાત્રમુષિત્વા તુ દંપતી યતમાનસૌ । જગ્મતુઃ સ્વગૃહાનિષ્ટલાભોત્ફુલ્લમુખાંબુજૌ
સાત રાત્રિ ત્યાં રહી, એ દંપતી ઇચ્છા પૂર્ણ થતાં આનંદથી ખીલેલા ચહેરા સાથે પોતાના ઘરે પાછા ફર્યા.
તસ્મિન્નેવાભવદ્ગર્ભો માસિ માતુર્મમાન્વહમ્ । વ્યતીતે નવમે માસિ જાતોઽહં દશમે શુભે
એ જ વર્ષે મારી માતાને ગર્ભ રહ્યો; નવ મહિના પૂરા થયા પછી, શુભ દસમો મહિનો આવતા હું જન્મ્યો.