યત્ર બ્રહ્માદયો દેવા ઋષયશ્ચ તપોધનાઃ । માસિ માસિ સમેષ્યંતિ પુણ્યેન મહતાન્વિતાઃ
જ્યાં બ્રહ્મા અને બીજા દેવતાઓ, અને તપસ્વી ઋષિઓ મહાન પુણ્ય સાથે દર મહિને એકઠા થાય છે.
સન્નિહિત્યામુપસ્પૃશ્ય રાહુગ્રસ્તે દિવાકરે । અશ્વમેધશતં તેન ઇષ્ટં ભવતિ શાશ્વતમ્
જ્યારે રાહુએ સૂર્યને ઢાંકી લીધો હોય ત્યારે, જે કોઈ પવિત્ર મેળામાં સ્નાન કરે છે, તેને શત અશ્વમેધ યજ્ઞના શાશ્વત ફળ મળે છે.
પૃથિવ્યાં યાનિ તીર્થાનિ અંતરિક્ષચરાણિ ચ । ઉદપાનાશ્ચ વિપ્રાશ્ચ પુણ્યાન્યાયતનાનિ ચ
પૃથ્વી પરના બધા તીર્થો, આકાશમાં ફરતા પવિત્ર સ્થળો, પવિત્ર કૂવો, વિદ્વાન બ્રાહ્મણો અને પુણ્યસ્થાન—
નિઃસંશયમમાવાસ્યાં સમેષ્યંતિ નરાધિપ । માસિમાસિ નરવ્યાઘ્ર સન્નિહિત્યાં જનેશ્વર
નિઃસંદેહ, રાજા, તેઓ દરેક અમાવાસ્યાએ એકઠા થાય છે; મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ, પવિત્ર મેળામાં દર મહિને આવી ભેગા થાય છે.
તીર્થસન્નયનાદેવ સન્નિહિતી ભુવિ વિશ્રુતા । તત્ર સ્નાત્વા ચ પીત્વા ચ સ્વર્ગલોકે મહીયતે
તીર્થો એકઠા થવાથી આ પવિત્ર મેળો પૃથ્વી પર પ્રસિદ્ધ છે; ત્યાં સ્નાન અને પાન કરનાર સ્વર્ગલોકમાં સન્માન પામે છે.
અમાવાસ્યાં તથા ચૈવ રાહુગ્રસ્તે દિવાકરે । યઃ શ્રાદ્ધં કુરુતે મર્ત્યસ્તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ
એ જ રીતે, અમાવાસ્યાએ જ્યારે રાહુએ સૂર્યને ઢાંકી લીધો હોય ત્યારે, જો કોઈ મનુષ્ય શ્રાદ્ધ કરે, તો તે પુણ્યફળ સાંભળો.
અશ્વમેધસહસ્રસ્ય સમ્યગિષ્ટસ્ય યત્ફલમ્ । સ્નાત એવ તદાપ્નોતિ શ્રાદ્ધં કૃત્વા ચ માનવઃ
હજારો અશ્વમેધ યજ્ઞનું જે ફળ છે, તે માત્ર એ સમયે સ્નાન અને શ્રાદ્ધ કરવાથી મનુષ્યને મળે છે.
યત્કિંચિદ્દુષ્કૃતં કર્મ્મ સ્ત્રિયા વા પુરુષસ્ય વા । સ્નાતમાત્રસ્ય તત્સર્વં નશ્યતે નાત્ર સંશયઃ
સ્ત્રી કે પુરુષે જે કંઈ દુષ્કર્મ કર્યું હોય, માત્ર સ્નાન કરવાથી તે બધું નાશ પામે છે; આમાં કોઈ શંકા નથી.
પદ્મવર્ણેન યાનેન બ્રહ્મલોકં સ ગચ્છતિ । અભિવાદ્ય તતો નામ્ના દ્વારપાલં મચક્રુકમ્
પદ્મ જેવો રંગ ધરાવતી વાહન પર ચઢીને, તે બ્રહ્મલોકમાં જાય છે અને પછી નામથી અભિવાદન કરીને મચક્રુક નામના દ્વારપાલ પાસે પહોંચે છે.
ગંગાહ્રદશ્ચ તત્રૈવ તીર્થં ભરતસત્તમ । તત્ર સ્નાયીત ધર્મજ્ઞ બ્રહ્મચારી સમાહિતઃ
ત્યાં, ભરત શ્રેષ્ઠ, ગંગાનું તળાવ છે, પવિત્ર તીર્થ છે; ત્યાં ધર્મને જાણનાર અને એકાગ્ર બ્રહ્મચારીએ સ્નાન કરવું જોઈએ.
રાજસૂયાશ્વમેધાભ્યાં ફલં વિંદતિ માનવઃ । પૃથિવ્યાં નૈમિષં પુણ્યમંતરિક્ષે ચ પુષ્કરમ્
મનુષ્યને રાજસૂય અને અશ્વમેધ યજ્ઞનું ફળ મળે છે; પૃથ્વી પર નૈમિષારણ્ય પવિત્ર છે અને આકાશમાં પુષ્કર પવિત્ર છે.
ત્રયાણામપિ લોકાનાં કુરુક્ષેત્રં વિશિષ્યતે । પાંસવોઽપિ કુરુક્ષેત્રે વાયુનાતિ સમીરિતાઃ
ત્રણે લોકોથી પણ કુરુક્ષેત્ર શ્રેષ્ઠ છે; ત્યાં પવનથી ઉડતી ધૂળ પણ—
અપિ દુષ્કૃતકર્મ્માણં નયંતિ પરમાં ગતિમ્ । દક્ષિણેન સરસ્વત્યામુત્તરેણ સરસ્વતીમ્
દુષ્કર્મ કરનારને પણ, દક્ષિણ તરફ સરસ્વતી અને ઉત્તર તરફ સરસ્વતી વચ્ચે, પરમ ગતિ મળે છે.
યે વસંતિ કુરુક્ષેત્રે તે વસંતિ ત્રિવિષ્ટપે । કુરુક્ષેત્રં ગમિષ્યામિ કુરુક્ષેત્રે વસામ્યહમ્
જે લોકો કુરુક્ષેત્રમાં વસે છે, તેઓ સ્વર્ગમાં વસે છે; હું કુરુક્ષેત્ર જઇશ, કુરુક્ષેત્રમાં જ વસું છું.
અપ્યેકાં વાચમુત્મૃજ્ય સ્વર્ગલોકે મહીયતે । બ્રહ્મવેદ્યાં કુરુક્ષેત્રં પુણ્યં બ્રહ્મર્ષિસેવિતમ્
ત્યાં એક શબ્દ પણ ઉચ્ચારવાથી સ્વર્ગલોકમાં સન્માન મળે છે; કુરુક્ષેત્ર, જે વેદોમાં ઓળખાય છે, પવિત્ર છે અને બ્રહ્મર્ષિઓએ સેવ્યું છે.
તસ્મિન્વસંતિ યે રાજન્ન તે શોચ્યાઃ કથંચન । તરંડકારંડકયોર્યદંતરં રામહ્રદાનાં ચ મચક્રુકસ્ય ચ । એતત્કુરુક્ષેત્ર સમંતપંચકં પિતામહસ્યોત્તર વેદિરુચ્યતે
રાજા, ત્યાં રહેતા લોકો ક્યારેય શોક કરવા યોગ્ય નથી; તરંડા અને કરંડકા વચ્ચે, રામહ્રદ અને મચક્રુક વચ્ચેનું સ્થાન—આ કુરુક્ષેત્રનું સમંતપંચક છે, જે પિતામહની ઉત્તર વેદિ કહેવાય છે.
નારદ ઉવાચ-। તતો ગચ્છેત ધર્મ્મજ્ઞ ધર્મ્મતીર્થં પુરાતનમ્ । યત્ર ધર્મો મહાભાગસ્તપ્તવાનુત્તમં તપઃ
નારદે કહ્યું: પછી, ધર્મને જાણનાર, એ પ્રાચીન ધર્મ તીર્થે જવું જોઈએ, જ્યાં ધર્મે મહાન તપ કરેલું છે.
તેન તીર્થં કૃતં પુણ્યં સ્વેન નામ્ના ચ ચિહ્નિતમ્ । તત્ર સ્નાત્વા નરો રાજન્ધર્મશીલઃ સમાહિતઃ
એ તીર્થ ધર્મે પવિત્ર બનાવ્યું છે અને પોતાના નામે ઓળખાય છે; ત્યાં સ્નાન કરનાર, રાજા, ધર્મપ્રિય અને એકાગ્ર મનુષ્યને પુણ્ય મળે છે.
આસપ્તમં કુલં ચૈવ પુનીતે નાત્ર સંશયઃ । તતો ગચ્છેત ધર્મજ્ઞ કલાપ વનમુત્તમમ્
સાત પેઢી સુધી પોતાનું કુળ પવિત્ર કરે છે, આમાં કોઈ શંકા નથી. પછી, ધર્મને જાણનારા, તે ઉત્તમ કલાપા વનમાં જવું જોઈએ.
કૃચ્છ્રેણ મહતા ગત્વા તત્ર સ્નાત્વા સમાહિતઃ । અગ્નિષ્ટોમમવાપ્નોતિ વિષ્ણુલોકં ચ ગચ્છતિ
મોટી મુશ્કેલીથી ત્યાં પહોંચી, એકાગ્રતાથી સ્નાન કરે છે તો તેને અગ્નિષ્ટોમ યજ્ઞનું ફળ મળે છે અને તે વિષ્ણુલોકમાં જાય છે.
સૌગંધિકં વનં રાજંસ્તતો ગચ્છેત માનવઃ । યત્ર બ્રહ્માદયો દેવા ઋષયશ્ચ તપોધનાઃ
પછી, રાજા, મનુષ્યે સૌગંધિક વનમાં જવું જોઈએ, જ્યાં બ્રહ્મા અને બીજા દેવતાઓ તથા તપશ્ચર્યા કરનારા ઋષિઓ વસે છે.
સિદ્ધચારણગંધર્વાઃ કિન્નરાઃ સ મહોરગાઃ । તદ્વનં પ્રવિશન્નેવ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે
ત્યાં સિદ્ધ, ચારણ, ગંધર્વ, કિન્નર અને મહાનાગો રહે છે; એ વનમાં પ્રવેશતા જ બધા પાપોમાંથી મુક્તિ મળે છે.
તતો હિ સા સરિચ્છ્રેષ્ઠા નદીનામુત્તમા નદી । પ્લક્ષાદેવી સ્મૃતા રાજન્મહા પુણ્યા સરસ્વતી
પછી, રાજા, એ નદી સર્વ શ્રેષ્ઠ છે, nadioમાં ઉત્તમ છે, અને તેને પ્લક્ષાદેવી કહેવાય છે, એ મહાપવિત્ર સરસ્વતી છે.
તત્રાભિષેકં કુર્વીત વલ્મીકાન્નિઃસૃતે જલે । અર્ચયિત્વા પિતૄન્દેવાનશ્વમેધફલં લભેત્
ત્યાં વાંદળીમાંથી નીકળેલા પાણીમાં અભિષેક કરવો, અને પિતૃઓ તથા દેવતાઓની પૂજા કર્યા પછી, અશ્વમેધ યજ્ઞનું ફળ મળે છે.
ઈશાનાધ્યુષિતં નામ તત્ર તીર્થં સુદુર્લભમ્ । ષડ્ગુણં યન્નિપાતેષુ વલ્મીકાદિતિ નિશ્ચયઃ
ત્યાં ઈશાનાધ્યુષિત નામનું ખૂબ દુર્લભ તીર્થ છે, જ્યાં વાંદળી હોય તે સ્થળે છગણું પુણ્ય મળે છે, આ નિશ્ચિત છે.
કપિલાનાં સહસ્રં ચ વાજિમેધં ચ વિંદતિ । તત્ર સ્નાત્વા નરવ્યાઘ્ર દૃષ્ટમેતત્પુરાતનૈઃ
ત્યાં સ્નાન કરીને, મનુષ્યે હજાર કપિલ યજ્ઞ અને એક વાજપેય યજ્ઞનું ફળ મેળવે છે; એ પ્રાચીન મહાન લોકો દ્વારા જોયેલું છે.
સુગંધાં શતકુંભાં ચ પંચયજ્ઞં ચ ભારત । અભિગમ્ય નરશ્રેષ્ઠ સ્વર્ગલોકે મહીયતે
સુગંધિત શતકુંભા અને પાંચ યજ્ઞોનું સ્થાન પ્રાપ્ત કરીને, મનુષ્ય સ્વર્ગલોકમાં સન્માન પામે છે.
ત્રિશૂલપાત્રં તત્રૈવ તીર્થમાસાદ્ય દુર્લભમ્ । તત્રાભિષેકં કુર્વીત પિતૃદેવાર્ચને રતઃ
ત્યાં દુર્લભ તીર્થ ત્રિશૂલપાત્રમાં અભિષેક કરવો, અને પિતૃઓ તથા દેવતાઓની પૂજામાં મન લગાવવું.
ગાણપત્યં ચ લભતે દેહં ત્યક્ત્વા ન સંશયઃ । તતો રાજગૃહં ગચ્છેદ્દેવ્યાઃ સ્થાનં સુદુર્લભમ્
દેહ ત્યાગ્યા પછી તેને ગાણપત્ય અવસ્થા મળે છે, એમાં શંકા નથી; પછી તે દેવીના અત્યંત દુર્લભ રાજગૃહમાં જાય છે.
શાકંભરીતિ વિખ્યાતા ત્રિષુલોકેષુ વિશ્રુતા । દિવ્યં વર્ષસહસ્રં ચ શાકેન કિલ ભારત
તે ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ છે અને શાકંભરી નામે જાણીતી છે; તેણે હજાર દિવ્ય વર્ષ સુધી શાકથી પોતાનું જીવન નિભાવ્યું, ભારત.