તતો ગચ્છેન્નરશ્રેષ્ઠ તીર્થં દેવ્યા યથાક્રમમ્ । સરસ્વત્યારુણાયાશ્ચ સંગમં લોકવિશ્રુતમ્
પછી, હે શ્રેષ્ઠ મનુષ્ય, ક્રમશઃ દેવીના તીર્થે જવું જોઈએ, જ્યાં સરસ્વતી અને અરુણા નદીઓનું પ્રસિદ્ધ સંગમ છે.
ત્રિરાત્રોપોષિતઃ સ્નાત્વા મુચ્યતે બ્રહ્મહત્યયા । અગ્નિષ્ટોમાતિરાત્રાભ્યાં ફલં ચૈવ સમશ્નુતે
ત્રણ રાત ઉપવાસ કરીને અને ત્યાં સ્નાન કરીને, બ્રાહ્મણહત્યાનું પાપ દૂર થાય છે; અને અગ્નિષ્ટોમ તથા અતિરાત્ર યજ્ઞનું ફળ પણ મળે છે.
પુનાત્યાસપ્તમં ચૈવ કુલં નાસ્ત્યત્ર સંશયઃ । અવકીર્ણં ચ તત્રૈવ તીર્થં કુરુકુલોદ્વહ
એ મનુષ્ય પોતાનાં સાતમું પેઢી સુધીનું કુળ પવિત્ર કરે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી; ત્યાં જ અવકીર્ણ નામનું તીર્થ પણ છે, હે કુરુકુળના શ્રેષ્ઠ.
વિપ્રાણામનુકંપાર્થં દર્ભિણા નિર્મિતં પુરા । વ્રતોપનયનાભ્યાં ચાપ્યુપવાસેન વા દ્વિજઃ
બ્રાહ્મણો પર દયા માટે, પ્રાચીનકાળે દર્ભથી એ તીર્થ બનાવાયું હતું; વ્રત, ઉપનયન કે ઉપવાસથી દ્વિજ એમાં ફળ પામે છે.
ક્રિયામંત્રૈશ્ચ સંયુક્તો બ્રાહ્મણઃ સ્યાન્ન સંશયઃ । ક્રિયામંત્રવિહીનોઽપિ તત્ર સ્નાત્વા નરર્ષભ
કોઈ શંકા નથી કે વિધિ પ્રમાણે મંત્રોચ્ચાર સાથે કરેલા કર્મોથી બ્રાહ્મણ પૂર્ણ થાય છે; પણ, હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ, જો કોઈ ત્યાં વિધિ-મંત્ર વિના પણ સ્નાન કરે—
ચીર્ણવ્રતો ભવેદ્વિપ્રો દૃષ્ટમેતત્પુરાતનમ્ । સમુદ્રાશ્ચાપિ ચત્વારઃ સમાનીતાશ્ચ દર્ભિણા
જો એ બ્રાહ્મણ વ્રત પાળનાર હોય, જેમ પ્રાચીન કાળથી જોવા મળે છે, અને જ્યાં દર્ભા ઘાસ વડે ચારેય સમુદ્રો એકઠા કરવામાં આવ્યા હોય—
તત્ર સ્નાત્વા નરવ્યાઘ્ર ન દુર્ગતિમવાપ્નુયાત્ । ફલાનિ ગોસહસ્રાણાં ચતુર્ણાં વિંદતે ચ સઃ
તો, હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, ત્યાં સ્નાન કરવાથી તેને ક્યારેય દુઃખદાયક અવસ્થાનો સામનો કરવો પડતો નથી; અને તે ચાર હજાર ગાય દાનના ફળને પામે છે.
તતો ગચ્છેત રાજેન્દ્ર તીર્થં શતસહસ્રકમ્ । સાહસ્રકં ચ તત્રૈવ દ્વે તીર્થે લોકવિશ્રુતે
પછી, હે રાજા, તેને શતસહસ્રક નામના તીર્થ પર જવું જોઈએ; અને એ જ સ્થળે, લોકપ્રસિદ્ધ એવા બે સહસ્રક તીર્થો પણ છે.
ઉભયોર્હિ નરઃ સ્નાત્વા ગોસહસ્રફલં લભેત્ । દાનં વાપ્યુપવાસો વા સહસ્રગુણિતો ભવેત્
બન્ને તીર્થોમાં સ્નાન કરવાથી મનુષ્યને હજાર ગાય દાનનું ફળ મળે છે; અને ત્યાં કરેલું કોઈ પણ દાન કે ઉપવાસ હજારગણું ફળ આપે છે.
તતો ગચ્છેત રાજેંદ્ર રેણુકાતીર્થમુત્તમમ્ । તત્રાભિષેકં કુર્વીત પિતૃદેવાર્ચને રતઃ
પછી, હે રાજેન્દ્ર, તેને શ્રેષ્ઠ રેણુકા તીર્થે જવું જોઈએ; ત્યાં પિતૃઓ અને દેવતાઓની ભક્તિપૂર્વક આરાધના કરીને અભિષેક કરવો જોઈએ.
સર્વપાપવિશુદ્ધાત્મા અગ્નિષ્ટોમફલં લભેત્ । વિમોચન ઉપસ્પૃશ્ય જિતમન્યુર્જિતેંદ્રિયઃ
જ્યારે મનુષ્ય સર્વ પાપોથી શુદ્ધ થાય છે, ત્યારે તેને અગ્નિષ્ટોમ યજ્ઞનું ફળ મળે છે; વિમોચન તીર્થને સ્પર્શ કરીને, ક્રોધ જીતનાર અને ઇન્દ્રિયજિત બનનાર—
પ્રતિગ્રહકૃતૈઃ પાપૈઃ સર્વૈઃ સંપરિમુચ્યતે । તતઃ પંચવટં ગત્વા બ્રહ્મચારી જિતેંદ્રિયઃ
તેને દાન સ્વીકારવાથી થયેલા બધા પાપોથી સંપૂર્ણ મુક્તિ મળે છે; પછી, પાંચવટા તીર્થે જઈને, બ્રહ્મચારી અને ઇન્દ્રિયજિત બની—
પુણ્યેન મહતા યુક્તઃ સ્વર્ગલોકે મહીયતે । યત્ર યોગીશ્વરઃ સ્થાણુઃ સ્વયમેવ વૃષધ્વજઃ
મહાન પુણ્યથી યુક્ત થઈને, સ્વર્ગલોકમાં તે માન પામે છે; જ્યાં યોગીઓના સ્વામી, સ્થાણુ, વૃષધ્વજ સ્વયં નિવાસ કરે છે—
તમર્ચયિત્વા દેવેશં ગમનાદેવ સિધ્યતિ । તૈજસં વારુણં તીર્થં દીપ્યતે સ્વેન તેજસા
તે દેવેશનું પૂજન કરીને માત્ર દર્શનથી જ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે; ત્યાં તૈજસ અને વારુણ તીર્થો પોતાના તેજથી પ્રકાશિત થાય છે.
યત્ર બ્રહ્માદિભિર્દેવૈર્ઋષિભિશ્ચ તપોધનૈઃ । સૈનાપત્યે ચ દેવાનામભિષિક્તો ગુહસ્તદા
જ્યાં બ્રહ્મા અને અન્ય દેવતાઓ તથા તપસ્વી ઋષિઓએ દેવસેનાના સેનાપતિ તરીકે ગુહાને અભિષેક કર્યો હતો—
તૈજસસ્ય તુ પૂર્વેણ કુરુતીર્થં કુરૂદ્વહ । કુરુતીર્થે નરઃ સ્નાત્વા બ્રહ્મચારી જિતેંદ્રિયઃ
તૈજસ તીર્થના પૂર્વે, હે કુરુશ્રેષ્ઠ, કુરુ તીર્થ આવેલું છે; કુરુ તીર્થમાં સ્નાન કરીને, બ્રહ્મચારી અને ઇન્દ્રિયજિત મનુષ્ય—
સર્વપાપવિશુદ્ધાત્મા રુદ્રલોકં પ્રપદ્યતે । સ્વર્ગદ્વારં તતો ગચ્છેન્નિયતો નિયતાશનઃ
સર્વ પાપોથી શુદ્ધ મનથી, રુદ્રલોકમાં પહોંચે છે; પછી, નિયમિત અને મર્યાદિત આહાર સાથે સ્વર્ગના દ્વારે જવું જોઈએ.
અગ્નિષ્ટોમમવાપ્નોતિ બ્રહ્મલોકં ચ ગચ્છતિ । તતો ગચ્છેદનરકં તીર્થસેવી નરાધિપ
તેને અગ્નિષ્ટોમ યજ્ઞનું ફળ મળે છે અને તે બ્રહ્મલોકમાં જાય છે; પછી, હે રાજા, તીર્થસેવકને અનરક તીર્થે જવું જોઈએ.
તત્ર સ્નાત્વા નરો રાજન્ન દુર્ગતિમવાપ્નુયાત્ । તત્ર બ્રહ્મા સ્વયં નિત્યં દેવૈસ્સહ મહીયતે
હે રાજા, ત્યાં સ્નાન કરનાર મનુષ્ય ક્યારેય દુઃખદાયક અવસ્થામાં નથી પડતો; અને ત્યાં બ્રહ્મા સ્વયં દેવો સાથે હંમેશા પૂજાય છે.
અધ્યાસ્તે પુરુષવ્યાઘ્ર નારાયણપરાગમૈઃ । સાન્નિધ્યં ચૈવ રાજેંદ્ર રુદ્રવેદ્યાં કુરુદ્વહ
હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, ત્યાં તે નારાયણમાં તલિન થયેલા ભક્તો સાથે વસે છે; અને, હે રાજેન્દ્ર, રુદ્રનું પણ એ પવિત્ર સ્થળે સાન્નિધ્ય છે.
અભિગમ્ય તુ તાં દેવીં ન દુર્ગતિમવાપ્નુયાત્ । તત્રૈવ ચ મહારાજ વિશ્વેશ્વરમુમાપતિમ્
તે દેવીની આરાધના કરીને મનુષ્ય ક્યારેય દુઃખદાયક અવસ્થામાં નથી પડતો; અને એ જ સ્થળે, હે મહારાજ, વિશ્વેશ્વર, ઉમાપતિ પણ છે.
અભિગમ્ય મહાદેવં મુચ્યતે સર્વકિલ્બિષૈઃ । નારાયણં ચાભિગમ્ય પદ્મનાભમરિંદમ
મહાદેવની આરાધના કરીને મનુષ્ય સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે; અને નારાયણ, પદ્મનાભ, શત્રુવિજયીનું દર્શન કરીને—
શોભમાનો મહારાજ વિષ્ણુલોકં પ્રપદ્યતે । તીર્થેષુ સર્વદેવાનાં સ્નાતમાત્રો નરાધિપ
મહારાજા, જે મનુષ્ય સર્વ દેવતાઓના તીર્થોમાં સ્નાન કરે છે, તે તેજસ્વી બનીને, વિષ્ણુના લોકને પ્રાપ્ત કરે છે.
સર્વદુઃખપરિત્યક્તો દ્યોતતે શિવવત્સદા । તતસ્ત્વસ્થિપુરં ગચ્છેત્તીર્થસેવી નરાધિપ
મહારાજા, તે સર્વ દુઃખો છોડી દે છે અને હંમેશા શિવને પ્રિય બને છે; પછી તીર્થસેવક મનુષ્યે અસ્થિપુર જવું જોઈએ.
પાવનં તીર્થમાસાદ્ય તર્પયેત્પિતૃદેવતાઃ । અગ્નિષ્ટોમસ્ય યજ્ઞસ્ય ફલમાપ્નોતિ ભારત
પવિત્ર તીર્થ પર પહોંચી, તે પોતાના પિતૃઓ અને દેવતાઓને તૃપ્ત કરે છે; અને અગ્નિષ્ઠોમ યજ્ઞનું ફળ મેળવે છે, હે ભારતકુળના વંશજ.
ગંગાહ્રદશ્ચ તત્રૈવ કૂપશ્ચ ભરતર્ષભ । તિસ્રઃ કોટ્યસ્તુ તીર્થાનાં તસ્મિન્કૂપે મહીયતે
હે ભારત શ્રેષ્ઠ, ત્યાં ગંગાનું તળાવ અને એક કૂવો છે; એ કૂવામાં તીર્થોનું ત્રણ કરોડ મહાત્મ્ય વર્ણવાયું છે.
તત્ર સ્નાત્વા નરો રાજન્બ્રહ્મલોકે પ્રપદ્યતે । આપગાયાં નરઃ સ્નાત્વા અર્ચયિત્વા મહેશ્વરમ્
મહારાજા, ત્યાં સ્નાન કરીને મનુષ્ય બ્રહ્મલોકને પ્રાપ્ત કરે છે; અને નદીમાં સ્નાન કરીને મહેશ્વરનું પૂજન કરે છે.
ગતિં પરામવાપ્નોતિ કુલં ચૈવ સમુદ્ધરેત્ । તતઃ સ્થાણુવટં ગછેત્ત્રિષુલોકેષુ વિશ્રુતમ્
તે ઉત્તમ ગતિ મેળવે છે અને પોતાનું વંશ પણ ઉદ્ધાર કરે છે; પછી તે ત્રિલોકમાં પ્રસિદ્ધ સ્થાણુવટે જવું જોઈએ.
તત્ર સ્નાત્વા સ્થિતો રાત્રિં રુદ્રલોકમવાપ્નુયાત્ । બદરીણાં વનં ગચ્છેદ્વસિષ્ઠસ્યાશ્રમં તતઃ
ત્યાં સ્નાન કરીને અને એક રાત રોકાઈ, તે રુદ્રલોકને પ્રાપ્ત કરે છે; પછી બદરીના વનમાં અને વશિષ્ઠના આશ્રમમાં જવું જોઈએ.
બદરી ભક્ષ્યતે યત્ર ત્રિરાત્રોપોષિતો નરઃ । સમ્યગ્દ્વાદશવર્ષાણિ બદરીં ભક્ષયેત્તુ યઃ
જ્યાં બદરીના ફળો ભોજન થાય છે, અને જે મનુષ્ય ત્રણ રાત ઉપવાસ કરે છે; કે જે યોગ્ય રીતે બાર વર્ષ સુધી બદરીના ફળો ભોજન કરે છે.