મોહયંતિ મદયંતિ રાગિણં યોષિતઃ સ્વલલિતૈર્મનોહરૈઃ । મોદયંતિ મદયંતિ મામિમા ધર્મરક્ષણપરં હિ સ્વૈર્ગુણૈઃ
સ્ત્રીઓ પોતાના મોહક અને રમણીય હાવભાવથી રાગી માણસોને મોહીત અને મસ્ત કરી દે છે; પણ એ જ સ્ત્રીઓ પોતાના સારા ગુણોથી, ધર્મની રક્ષા માટે તત્પર એવા મને આનંદ અને મસ્તી આપે છે.
માંસરક્તમલમૂત્રનિર્મિતે યોષિતાં વપુષિ નિર્ગુણેઽશુચૌ । કામિનસ્તુ પરિકલ્પ્ય ચારુતામાવિશંતિ સુવિમૂઢચેતસઃ
મૂર્ખ લોકો, જેમનું મન ભારે ભ્રમિત છે, સ્ત્રીઓના શરીરમાં સુંદરતા કલ્પે છે; જ્યારે એ શરીર તો માંસ, લોહી, ગંદકી અને મૂત્રથી બનેલું, ગુણવિહિન અને અશુદ્ધ છે.
દારુણા હિ પરિકીર્તિતાંગના સાધુભિર્વિમલબુદ્ધિભિર્બુધૈઃ । યાવદેવ ન સમીપગા ઇમાસ્તાવદેવ હિ ગૃહં વ્રજામ્યહમ્
જેઓનું મન નિર્મળ છે એવા વિદ્વાનોએ સ્ત્રીઓને કઠોર ગણાવ્યા છે; જેટલા સમય સુધી આ સ્ત્રીઓ નજીક નથી આવતી, તેટલા સમય સુધી હું ઘર જઇશ.
સમીપં તસ્ય યાવન્ન આગચ્છંતિ વરસ્ત્રિયઃ । વૈષ્ણવેન પ્રભાવેણ તાવદંતર્દધે દ્વિજઃ
જ્યારે સુધી એ ઉત્તમ સ્ત્રીઓ નજીક આવી નહોતી, ત્યાં સુધી વિષ્ણુની શક્તિથી那个 બ્રાહ્મણ દૃશ્યમાંથી અદૃશ્ય થઇ ગયો.
તસ્ય યોગબલાદ્ભૂપ ગતસ્યાદર્શનં તદા । દૃષ્ટ્વા તદદ્ભુતં કર્મ વૈષ્ણવબ્રહ્મચારિણઃ
હે રાજા, ત્યારે એ યોગબળથી અદૃશ્ય થઇ ગયો; એ વૈષ્ણવ બ્રહ્મચારીનું આ અદ્ભુત કાર્ય જોઈને બધાને આશ્ચર્ય થયું.
વિત્રસ્તનયના બાલા કુરંગ્ય ઇવ કાતરાઃ । સંક્રાંતનયનાઃ શૂન્યા દદૃશુસ્તા દિશોદશ
એ યુવતીઓના આંખોમાં ડર છવાઈ ગયો, હરણીઓ જેવી ભયભીત બની, ખાલી નજરે બધે દિશાઓમાં જોવા લાગી.
કન્યા ઊચુઃ-। ઇંદ્રજાલં સ્ફુટં વેત્તિ માયાં જાનાતિ વા પુનઃ । દૃષ્ટોઽપ્યદૃષ્ટરૂપોભૂદિત્યૂચુસ્તાઃ પરસ્પરમ્
કન્યાઓએ કહ્યું: 'એ ચોક્કસ જાદુ જાણે છે, અથવા માયા સમજેછે; જોઈને પણ અદૃશ્ય થઈ ગયો,' એમ તેઓ એકબીજાને બોલી.
વ્યાપ્તં ચ હૃદયં તાસાં તદૈવ વિરહાગ્નિના । જ્વલદ્દાવાનલેનેવ સુસ્નિગ્ધં સર્વકાનનમ્
એ જ ક્ષણે, વિયોગની આગે એમના હૃદયને દહાડી નાખ્યું, જેમ કે સઘન વનને જ્વલંત અગ્નિ બળી નાખે છે.
ત્યજેંદ્રજાલિકાં વિદ્યાં કાંત દર્શય સત્વરમ્ । આત્માનં ન હિ તે યુક્તં પ્રાગ્ગ્રાસે મક્ષિકોપમમ્
'પ્રીતમ, તું એ જાદુ છોડ અને તરત જ દેખા; શિકાર સામે માખી છુપાય એમ તારા માટે યોગ્ય નથી.'
હા કષ્ટં દર્શિતઃ કસ્માદ્ધાત્રા ત્વં ઘટિતઃ કુતઃ । જ્ઞાતં મહાનુસંતાપહેતુર્નઃ સ્વં વિનિર્મિતઃ
'હાય, તું અમને કેમ દેખાયો? સર્જનહારે તને અહીં કેમ લાવ્યો? હવે સમજાઈ ગયું કે તું અમારો મોટો દુઃખનો કારણ છે, ખાસ અમારાં માટે જ બનાવેલો.'
કચ્ચિત્તે નિર્દયં ચેતઃ કચ્ચિદસ્માસુ નો મતિઃ । કચ્ચિત્ક્રૂરોઽસિ હે કાંત કચ્ચિન્મુષ્ણાસિ નો મનઃ
'શું તું ખરેખર નિર્દય છે? શું તારો મન અમારામાં નથી? પ્રીતમ, શું તું ક્રૂર છે? શું તું અમારું હૃદય ચોરી લે છે?'
કચ્ચિન્ન પ્રત્યયોસ્મા સુ કચ્ચિદસ્માન્પરીક્ષસે । કચ્ચિન્નિર્મમતા શીલઃ કચ્ચિન્માયાવિશારદઃ
'શું તને અમારી કોઈ પરવા નથી? શું તું અમને પરખે છે? શું તારો સ્વભાવ નિષ્કપટ છે? શું તું માયામાં કુશળ છે?'
કચ્ચિચ્ચિત્તે પ્રવેષ્ટું ચ વેત્સિ વિજ્ઞાનલાઘવમ્ । કચ્ચિન્નિષ્ક્રમણોપાયં ન જાનાસિ કુતઃ પુનઃ
'શું તને મનમાં પ્રવેશવાની કળા આવડે છે, જ્ઞાનની નાની વાતો સમજાય છે? કે પછી બહાર નીકળવાનો રસ્તો જાણતો નથી—એ કેમ શક્ય છે?'
કચ્ચિદ્વિનાપરાધં તુ કિમસ્માસુ પ્રકુપ્યસે । કચ્ચિદ્દુઃખં ન જાનાસિ પરેષાં વિપ્રલંભનમ્
'અમારી કોઈ ભૂલ વિના તું અમ પર ગુસ્સે કેમ છે? બીજાના વિયોગનું દુઃખ તને ખબર નથી?'
ત્વદ્દર્શનં વિના નષ્ટા હૃદયેશ્વર સાંપ્રતમ્ । ન જીવામોઽથ જીવામઃ પુનસ્ત્વદ્દર્શનાશયા
'હે હૃદયના સ્વામી, તને જોયા વિના હવે અમે ખોવાઈ ગયા છીએ; અમે જીવતા નથી, અને જો જીવીએ પણ, તો ફક્ત તને ફરી જોવા ની આશામાં.'
વયં ચ નીયતાં તત્ર શીઘ્રં યત્ર ગતો ભવાન્ । ત્વદ્દર્શનહરો ધાતા વ્યધાન્મોદાંકુરચ્છિદામ્
'જ્યાં તું ગયો છે ત્યાં જલ્દીથી અમને પણ લઈ જા; સર્જનહારે અમને તારો દર્શન છીનવી લીધો અને અમારા આનંદના કળાં કપાઈ ગયા.'
સર્વથા દર્શનં દેહિ કારુણ્યં ભજ સર્વથા । પર્ય્યંતં ન પ્રપશ્યંતિ કસ્ય ચિત્સુજના જનાઃ
'કોઈ પણ રીતે અમને તારો દર્શન આપ, સર્વ રીતે દયા રાખ; કારણ કે સારા લોકો ક્યારેય પોતાની દયાનો અંત કોઈ માટે જોતા નથી.'
ઇત્થં વિલપ્યતાઃ કન્યાઃ પ્રતીક્ષ્ય ચ બહુક્ષણમ્ । પિતુર્ભયાદ્ગૃહં ગંતું શીઘ્રમારેભિરે તતઃ
આ રીતે કન્યાઓ દુઃખ વ્યક્ત કરતી રહી અને ઘણો સમય રાહ જોઈ, પછી પિતાનો ડર લાગતાં જલ્દીથી ઘરે જવા નીકળી.
તત્પ્રેમનિગડૈર્બદ્ધા ભૃશં વિરહવિક્લવાઃ । કથંચિદ્ધૈર્યમાલંબ્ય તાઃ સ્વંસ્વં ગૃહમાગતાઃ
એ પ્રેમના બંધનથી બંધાઈને, વિયોગની પીડાથી ખૂબ જ દુઃખી થઈ, એ યુવતીઓ કોઈક રીતે પોતાનું મન મજબૂત કરીને પોતપોતાના ઘરમાં પાછી ગઈ.
આગત્ય પતિતાઃ સર્વા માતૄણાં તુ સમીપતઃ । કિમેતન્માતૃભિઃ પૃષ્ટાઃ કુતઃ કાલાત્યયોઽભવત્
ઘરે આવીને, બધી જ યુવતીઓ પોતાની માતાના પગે પડી ગઈ; માતાઓએ પૂછ્યું: 'આ શું છે? આવો મોડો કેમ થયો?'
ક્રીડંત્યઃ કિન્નરીભિસ્તુ સાર્દ્ધં સંગતકં યદા । સંસ્થિતાસ્તેન ન જ્ઞાતો દિવસોઽચ્છોદસરોવરે
અમે કિન્નરીઓ સાથે અને અમારી સાથીની સાથે રમતા હતા, એ સમયે અમને અચ્છોદ સરોવર પાસે દિવસ કઈ રીતે પસાર થયો એ ખબર જ પડી નહીં.
પથિ શ્રાંતા વયં માતઃ સંતાપસ્તેન નસ્તનૌ । મોહેન મહતા વક્તું ન કેનાપ્યુત્સહામહે
માતા, રસ્તામાં અમે થાકી ગયા હતા; એથી અમને ખૂબ કંટાળો થયો. ભારે મૂર્છાથી અમારામાંથી કોઈ પણ બોલવાની હિંમત કરી શક્યું નહીં.
ઇત્યુક્ત્વા લુઠિતાસ્તત્ર મણિભૂમૌ કુમારિકાઃ । આકારં ગોપયંત્યસ્તા મુગ્ધા જલ્પંતિ માતૃભિઃ
આવું કહીને, એ યુવતીઓ મણિથી બનેલી જમીન પર પડેલી રહી, પોતાના ભાવ છુપાવીને, નિર્દોષપણે પોતાની માતાઓ સાથે વાતો કરતી રહી.
કાચિન્નર્તયતિ ક્રીડામયૂરં ન મુદા તદા । ન પાઠયતિ તં કીરં પંજરેઽન્યા કુતૂહલાત્
કોઈ યુવતી આનંદથી રમતાં મોરને નચાવતી નથી; બીજી કોઈ ઉત્સુકતાથી પાંજરામાંના કાગને પાઠ પણ નથી પઢાવતી.
લાલયેન્નકુલં નાન્યા નોલ્લાપયતિ સારિકામ્ । અપરાતીવ સંમુગ્ધા નૈવ ખેલતિ સારસૈઃ
બીજી કોઈ નકુલને લાડ કરતી નથી, ન તો સાળીને બોલાવે છે; બીજી તો જાણે મોહમાં પડી ગઈ હોય એમ, સાળીઓ સાથે રમતી પણ નથી.
ભેજિરે ન વિનોદં તા રેમિરે નૈવ મંદિરે । ઊચિરે બાંધવૈર્નાલં વીણાવાદ્યં ન ચક્રિરે
એ યુવતીઓએ કોઈ આનંદ શોધ્યો નહીં, મંડપમાં પણ આનંદ અનુભવ્યો નહીં; પોતાનાં સગાં-સંબંધી સાથે વાત કરી નહીં, ન તો વીણા વગાડવાની ઈચ્છા જાગી.
કલ્પદ્રુમપ્રસૂનં યત્સર્વં તચ્ચાનલોપમમ્ । મંદારકુસુમામોદિ ન પપુર્મધુરં મધુ
કલ્પવૃક્ષના બધા ફૂલો, ભલે અગ્નિ સમાન હોય, અને મંદારના ફૂલોની સુગંધ પણ, એમને માટે મીઠી લાગતી નહોતી.
યોગિન્ય ઇવ તાઃ કન્યા નાસાગ્રન્યસ્તલોચનાઃ । અલક્ષ્યધ્યાનસંતાનાઃ પુરુષોત્તમમાનસાઃ
યોગિનીઓ જેવી, એ યુવતીઓની નજર નાકના ટોચ પર સ્થિર હતી; એમનું ધ્યાન બહારથી દેખાતું નહોતું, એમનું મન પુરુષોત્તમમાં લીન હતું.
ચંદ્રકાંતમણિચ્છન્ને સ્રવદ્વારિણિ કંદરે । ક્ષણં વાતાયને સ્થિત્વા જલયંત્રગૃહેક્ષણમ્
ચાંદ્રકાંતિ મણિથી ઢંકાયેલા, પાણી ટપકતું હતું એવા ગુફામાં, એ યુવતીઓ એક ક્ષણ માટે બારી પાસે ઊભી રહી, ઘરનાં જળયંત્રને જોઈ રહી.
રચયંતિ ક્ષણં શય્યાં દીર્ઘિકાં ભોજિનીદલૈઃ । વીજ્યમાનાઃ સખીભિસ્તાઃ શીતલૈર્નલિનીદલૈઃ
એ યુવતીઓએ થોડા સમય માટે ભોજનની તળાવની પાંદડીઓથી પથારી ગોઠવી; સખીઓએ તેમને ઠંડી કમળની પાંદડીઓથી પંખો કરી શીતળતા આપી.