યદ્યયં કામદેવો હિ રતિહીનઃ કથં ભવેત્ । અથવાહ્યશ્વિનૌ દેવૌ તાવુભૌ યુગચારિણૌ
'જો એ પ્રેમદેવતા હોય તો તેની રતિ ક્યાં છે? કે પછી એ બંને અશ્વિનીકુમાર દેવતાઓમાંથી એક હશે, કારણ કે તેઓ તો હંમેશાં સાથે રહે છે.'
ગંધર્વઃ કિન્નરો વાથ સિદ્ધો વા કામરૂપધૃક્ । ઋષિપુત્રોઽથવા કશ્ચિત્કશ્ચિદ્વા મનુજોત્તમઃ
'કે એ ગાંધીર્વ હશે, કિનર હશે, કે રૂપ બદલવાની શક્તિ ધરાવતો સિદ્ધ હશે? અથવા કોઈ ઋષિપુત્ર કે શ્રેષ્ઠ માનવ હશે?'
અસ્તિ વા કશ્ચિદેવાયં ધાત્રા સૃષ્ટો હિ નઃ કૃતે । યથાભાગ્યવતામર્થે નિધાનં પૂર્વકર્મભિઃ
'કે એ કોઈ દેવ હશે, જે ધાતાએ આપણા માટે જ સર્જ્યો હોય, જેમ ભાગ્યશાળી માટે પૂર્વકર્મ પ્રમાણે કોઈ ખજાનો મળે છે.'
તથાસ્માકં કુમારીણાં ગૌર્યાનીતો વરોત્તમઃ । કરુણાજલકલ્લોલ લબ્ધાદ્રી ર્કૃ!તચિત્તયા
'જેમ ગૌરીએ અમને શ્રેષ્ઠ પતિ આપ્યો, તેમ આપણે પણ દયાની લહેરથી ભરેલા હૃદયથી આ ઉત્તમ યુવક મેળવ્યો છે.'
મયા વૃતસ્ત્વયા ચાયં ત્વયા વૃતસ્તથાનયા । એવં પંચસુકન્યાસુ વદંતીષુ નૃપોત્તમ
'હું એને પસંદ કર્યો છે, તું પણ પસંદ કર્યો છે, અને એણે પણ પસંદ કર્યો છે.' એમ પાંચેય યુવતીઓએ એકબીજાને કહ્યું.
શ્રુત્વા તદ્વચનં તત્ર કૃતમાધ્યાહ્નિકક્રિયઃ । ચિંતયામાસ મેધાવી કિં કૃત્વા સુકૃતં ભવેત્
એ વાતો સાંભળી, મધ્યાહ્ન સંધ્યા પૂરી કર્યા પછી, એ વિદ્વાન યુવકે વિચાર્યું—'શું કરું જેથી સારો પરિણામ મળે?'
ગાધિસંભવપરાશરાદયઃ કંડુદેવલમુખાશ્ચ યે દ્વિજાઃ । તેઽપિ યોગિ બલિનો વિમોહિતાઃ લીલયા તદબલાભિરદ્ભુતમ્
ગાધિ અને પરાશર જેવા મહાન ઋષિઓ, કંડુ અને દેવલ જેવા યોગીશ્રેષ્ઠ પણ, એ અદ્ભુત સ્ત્રીઓના ખેલથી મોહિત થઈ ગયા હતા.
યોષિતાં નયનતીક્ષ્ણસાયકૈર્ભ્રૂલતાસુદૃઢચાપનિર્ગતૈઃ । ધન્વિના મકરકેતુના હતઃ કસ્ય નો પતતિ વામનો મૃગઃ
સ્ત્રીઓની તીક્ષ્ણ નજર અને ભૃકુટિથી ખેંચાયેલા ધનુષ્ય જેવા કટાક્ષથી, મકરધ્વજના બાણથી, મનુષ્યોમાં કોણ બચી શકે?
તાવદેવ નયધીર્વિરાજતે તાવદેવ જનતાભયં ભવેત્ । તાવદેવ ધૃતચિત્તતા ભૃશં તાવદેવ ગણના કુલસ્ય ચ
મનુષ્યની બુદ્ધિ, લોકમાં સુરક્ષા, મનની સ્થિરતા અને કુટુંબની ગણના—આ બધું જ ત્યા સુધી જ રહે છે—
તાવદેવ તપસઃ પ્રગલ્ભતા તાવદેવ શમસેવનં નૃણામ્ । યાવદેવ લલનેક્ષણા સ વૈર્માદ્યતે દ્રુતમદૈર્ન પૂરુષઃ
ત્યા સુધી જ તપની શક્તિ, શમનો અભ્યાસ, અને મનની દૃઢતા રહે છે, જ્યાં સુધી સ્ત્રીઓની નજરથી મન ઉન્મત્ત થતું નથી.
મોહયંતિ મદયંતિ રાગિણં યોષિતઃ સ્વલલિતૈર્મનોહરૈઃ । મોદયંતિ મદયંતિ મામિમા ધર્મરક્ષણપરં હિ સ્વૈર્ગુણૈઃ
સ્ત્રીઓ પોતાના મોહક અને રમણીય હાવભાવથી રાગી માણસોને મોહીત અને મસ્ત કરી દે છે; પણ એ જ સ્ત્રીઓ પોતાના સારા ગુણોથી, ધર્મની રક્ષા માટે તત્પર એવા મને આનંદ અને મસ્તી આપે છે.
માંસરક્તમલમૂત્રનિર્મિતે યોષિતાં વપુષિ નિર્ગુણેઽશુચૌ । કામિનસ્તુ પરિકલ્પ્ય ચારુતામાવિશંતિ સુવિમૂઢચેતસઃ
મૂર્ખ લોકો, જેમનું મન ભારે ભ્રમિત છે, સ્ત્રીઓના શરીરમાં સુંદરતા કલ્પે છે; જ્યારે એ શરીર તો માંસ, લોહી, ગંદકી અને મૂત્રથી બનેલું, ગુણવિહિન અને અશુદ્ધ છે.
દારુણા હિ પરિકીર્તિતાંગના સાધુભિર્વિમલબુદ્ધિભિર્બુધૈઃ । યાવદેવ ન સમીપગા ઇમાસ્તાવદેવ હિ ગૃહં વ્રજામ્યહમ્
જેઓનું મન નિર્મળ છે એવા વિદ્વાનોએ સ્ત્રીઓને કઠોર ગણાવ્યા છે; જેટલા સમય સુધી આ સ્ત્રીઓ નજીક નથી આવતી, તેટલા સમય સુધી હું ઘર જઇશ.
સમીપં તસ્ય યાવન્ન આગચ્છંતિ વરસ્ત્રિયઃ । વૈષ્ણવેન પ્રભાવેણ તાવદંતર્દધે દ્વિજઃ
જ્યારે સુધી એ ઉત્તમ સ્ત્રીઓ નજીક આવી નહોતી, ત્યાં સુધી વિષ્ણુની શક્તિથી那个 બ્રાહ્મણ દૃશ્યમાંથી અદૃશ્ય થઇ ગયો.
તસ્ય યોગબલાદ્ભૂપ ગતસ્યાદર્શનં તદા । દૃષ્ટ્વા તદદ્ભુતં કર્મ વૈષ્ણવબ્રહ્મચારિણઃ
હે રાજા, ત્યારે એ યોગબળથી અદૃશ્ય થઇ ગયો; એ વૈષ્ણવ બ્રહ્મચારીનું આ અદ્ભુત કાર્ય જોઈને બધાને આશ્ચર્ય થયું.
વિત્રસ્તનયના બાલા કુરંગ્ય ઇવ કાતરાઃ । સંક્રાંતનયનાઃ શૂન્યા દદૃશુસ્તા દિશોદશ
એ યુવતીઓના આંખોમાં ડર છવાઈ ગયો, હરણીઓ જેવી ભયભીત બની, ખાલી નજરે બધે દિશાઓમાં જોવા લાગી.
કન્યા ઊચુઃ-। ઇંદ્રજાલં સ્ફુટં વેત્તિ માયાં જાનાતિ વા પુનઃ । દૃષ્ટોઽપ્યદૃષ્ટરૂપોભૂદિત્યૂચુસ્તાઃ પરસ્પરમ્
કન્યાઓએ કહ્યું: 'એ ચોક્કસ જાદુ જાણે છે, અથવા માયા સમજેછે; જોઈને પણ અદૃશ્ય થઈ ગયો,' એમ તેઓ એકબીજાને બોલી.
વ્યાપ્તં ચ હૃદયં તાસાં તદૈવ વિરહાગ્નિના । જ્વલદ્દાવાનલેનેવ સુસ્નિગ્ધં સર્વકાનનમ્
એ જ ક્ષણે, વિયોગની આગે એમના હૃદયને દહાડી નાખ્યું, જેમ કે સઘન વનને જ્વલંત અગ્નિ બળી નાખે છે.
ત્યજેંદ્રજાલિકાં વિદ્યાં કાંત દર્શય સત્વરમ્ । આત્માનં ન હિ તે યુક્તં પ્રાગ્ગ્રાસે મક્ષિકોપમમ્
'પ્રીતમ, તું એ જાદુ છોડ અને તરત જ દેખા; શિકાર સામે માખી છુપાય એમ તારા માટે યોગ્ય નથી.'
હા કષ્ટં દર્શિતઃ કસ્માદ્ધાત્રા ત્વં ઘટિતઃ કુતઃ । જ્ઞાતં મહાનુસંતાપહેતુર્નઃ સ્વં વિનિર્મિતઃ
'હાય, તું અમને કેમ દેખાયો? સર્જનહારે તને અહીં કેમ લાવ્યો? હવે સમજાઈ ગયું કે તું અમારો મોટો દુઃખનો કારણ છે, ખાસ અમારાં માટે જ બનાવેલો.'
કચ્ચિત્તે નિર્દયં ચેતઃ કચ્ચિદસ્માસુ નો મતિઃ । કચ્ચિત્ક્રૂરોઽસિ હે કાંત કચ્ચિન્મુષ્ણાસિ નો મનઃ
'શું તું ખરેખર નિર્દય છે? શું તારો મન અમારામાં નથી? પ્રીતમ, શું તું ક્રૂર છે? શું તું અમારું હૃદય ચોરી લે છે?'
કચ્ચિન્ન પ્રત્યયોસ્મા સુ કચ્ચિદસ્માન્પરીક્ષસે । કચ્ચિન્નિર્મમતા શીલઃ કચ્ચિન્માયાવિશારદઃ
'શું તને અમારી કોઈ પરવા નથી? શું તું અમને પરખે છે? શું તારો સ્વભાવ નિષ્કપટ છે? શું તું માયામાં કુશળ છે?'
કચ્ચિચ્ચિત્તે પ્રવેષ્ટું ચ વેત્સિ વિજ્ઞાનલાઘવમ્ । કચ્ચિન્નિષ્ક્રમણોપાયં ન જાનાસિ કુતઃ પુનઃ
'શું તને મનમાં પ્રવેશવાની કળા આવડે છે, જ્ઞાનની નાની વાતો સમજાય છે? કે પછી બહાર નીકળવાનો રસ્તો જાણતો નથી—એ કેમ શક્ય છે?'
કચ્ચિદ્વિનાપરાધં તુ કિમસ્માસુ પ્રકુપ્યસે । કચ્ચિદ્દુઃખં ન જાનાસિ પરેષાં વિપ્રલંભનમ્
'અમારી કોઈ ભૂલ વિના તું અમ પર ગુસ્સે કેમ છે? બીજાના વિયોગનું દુઃખ તને ખબર નથી?'
ત્વદ્દર્શનં વિના નષ્ટા હૃદયેશ્વર સાંપ્રતમ્ । ન જીવામોઽથ જીવામઃ પુનસ્ત્વદ્દર્શનાશયા
'હે હૃદયના સ્વામી, તને જોયા વિના હવે અમે ખોવાઈ ગયા છીએ; અમે જીવતા નથી, અને જો જીવીએ પણ, તો ફક્ત તને ફરી જોવા ની આશામાં.'
વયં ચ નીયતાં તત્ર શીઘ્રં યત્ર ગતો ભવાન્ । ત્વદ્દર્શનહરો ધાતા વ્યધાન્મોદાંકુરચ્છિદામ્
'જ્યાં તું ગયો છે ત્યાં જલ્દીથી અમને પણ લઈ જા; સર્જનહારે અમને તારો દર્શન છીનવી લીધો અને અમારા આનંદના કળાં કપાઈ ગયા.'
સર્વથા દર્શનં દેહિ કારુણ્યં ભજ સર્વથા । પર્ય્યંતં ન પ્રપશ્યંતિ કસ્ય ચિત્સુજના જનાઃ
'કોઈ પણ રીતે અમને તારો દર્શન આપ, સર્વ રીતે દયા રાખ; કારણ કે સારા લોકો ક્યારેય પોતાની દયાનો અંત કોઈ માટે જોતા નથી.'
ઇત્થં વિલપ્યતાઃ કન્યાઃ પ્રતીક્ષ્ય ચ બહુક્ષણમ્ । પિતુર્ભયાદ્ગૃહં ગંતું શીઘ્રમારેભિરે તતઃ
આ રીતે કન્યાઓ દુઃખ વ્યક્ત કરતી રહી અને ઘણો સમય રાહ જોઈ, પછી પિતાનો ડર લાગતાં જલ્દીથી ઘરે જવા નીકળી.
તત્પ્રેમનિગડૈર્બદ્ધા ભૃશં વિરહવિક્લવાઃ । કથંચિદ્ધૈર્યમાલંબ્ય તાઃ સ્વંસ્વં ગૃહમાગતાઃ
એ પ્રેમના બંધનથી બંધાઈને, વિયોગની પીડાથી ખૂબ જ દુઃખી થઈ, એ યુવતીઓ કોઈક રીતે પોતાનું મન મજબૂત કરીને પોતપોતાના ઘરમાં પાછી ગઈ.
આગત્ય પતિતાઃ સર્વા માતૄણાં તુ સમીપતઃ । કિમેતન્માતૃભિઃ પૃષ્ટાઃ કુતઃ કાલાત્યયોઽભવત્
ઘરે આવીને, બધી જ યુવતીઓ પોતાની માતાના પગે પડી ગઈ; માતાઓએ પૂછ્યું: 'આ શું છે? આવો મોડો કેમ થયો?'