તં દૃષ્ટ્વા સર્વતીર્થાનિ દૃષ્ટાનિ સ્યુર્ન સંશયઃ । સર્વપાપવિનિર્મુક્તો યત્ર રુદ્ર સઃ ગચ્છતિ
એમને જોઈને, બધા તીર્થોનું દર્શન થયું જ ગણાય છે—આમાં કોઈ શંકા નથી; બધા પાપોથી મુક્ત થઈ, તે રુદ્ર જ્યાં છે ત્યાં જાય છે.
નર્મદાસંગમં યાવદ્યાવચ્ચામરકંટકમ્ । તત્રાંતરે મહારાજન્તીર્થકોટ્યોદકસ્થિતાઃ
નર્મદા સંગમથી લઈને અમરકંટક સુધી, રાજા, એ વચ્ચેના વિસ્તારમાં લાખો તીર્થો પાણીમાં સ્થિત છે.
તીર્થાત્તીર્થાટનં ચર્યા ઋષિકોટિનિષેવિતા । અગ્નિહોત્રૈશ્ચ દિવ્યાંશૈઃ સર્વૈર્જ્ઞાનપરાયણૈઃ
તીર્થથી તીર્થ સુધી ફરવાનો આ માર્ગ કરોડો ઋષિઓએ, અગ્નિહોત્રી અને જ્ઞાનમાં તત્પર દેવતાઓએ અપનાવ્યો છે.
સેવિતાસ્તેન રાજેંદ્ર ઈપ્સિતાર્થપ્રદાયિકાઃ । યશ્ચેદં વૈ પઠેન્નિત્યં શૃણુયાદ્વાપિ ભક્તિતઃ
રાજા, આ તીર્થો સેવા કરનારને ઇચ્છિત ફળ આપે છે; અને જે આને ભક્તિપૂર્વક રોજ વાંચે છે કે સાંભળે છે—
તં તુ તીર્થાનિ સર્વાણિ અભિષિંચંતિ પાંડવ । નર્મદા ચ સદા પ્રીતા ભવેદ્વૈ નાત્ર સંશયઃ
એવા વ્યક્તિને બધા તીર્થો અભિષેક કરે છે, પાંડવ, અને નર્મદા પણ હંમેશા પ્રસન્ન રહે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
પ્રીતસ્તસ્ય ભવેદ્રુદ્રો માર્કંડેયો મહામુનિઃ । વંધ્યા ચ લભતે પુત્રાન્દુર્ભગા સુભગાભવેત્
રુદ્ર અને મહામુની માર્કંડેય પણ એ વ્યક્તિ પર પ્રસન્ન થાય છે; નિસંતાન સ્ત્રીને પુત્ર મળે છે અને દુર્ભાગ્યવંતી સુભાગ્યવંતી બને છે.
કુમારીં લભતે ભર્ત્તા યચ્ચ યો વાઞ્છતે ફલમ્ । તદેવ લભતે સર્વં નાત્ર કાર્યા વિચારણા
કુંવારીને પતિ મળે છે અને જે જે ફળની ઇચ્છા કરે છે, તે બધું જ તેને મળે છે—આમાં કોઈ વિચાર કરવાની જરૂર નથી.
બ્રાહ્મણો વેદમાપ્નોતિ ક્ષત્રિયો વિજયી ભવેત્ । વૈશ્યસ્તુ લભતે ધાન્યં શૂદ્રઃ પ્રાપ્નોતિ સદ્ગતિમ્
બ્રાહ્મણને વેદ પ્રાપ્ત થાય છે, ક્ષત્રિય વિજયી બને છે, વૈશ્યને ધન મળે છે અને શૂદ્રને સદગતિ મળે છે.
મૂર્ખસ્તુ લભતે વિદ્યાં ત્રિસંધ્યં યઃ પઠેન્નરઃ । નરકં ચ ન પશ્યેત વિયોનિં ચ ન ગચ્છતિ
મૂર્ખને પણ વિદ્યા મળે છે; જે વ્યક્તિ ત્રણ સંધ્યાએ આનું પઠન કરે છે, તે ન તો નરક જુએ છે, ન તો નીચી યોનિમાં જન્મે છે.
નારદ ઉવાચ- એવં તે કથિતં રાજન્નર્મદાતીર્થમુત્તમમ્ । પુરા ગંધર્વકન્યાનાં શાપજં ભયમુલ્બણમ્
નારદે કહ્યું: રાજા, મેં તને નર્મદા તીર્થનું શ્રેષ્ઠ મહાત્મ્ય અને પ્રાચીન સમયમાં ગંધર્વકન્યાઓ પર પડેલા શ્રાપથી થયેલ ભયનું વર્ણન કર્યું.
નાશિતં તન્મહારાજ રેવાજલકણાગ્નિના । રેવાજલકણસ્પર્શાન્મુક્તો ભવતિ માનવઃ
એ મહારાજ, રેવા નદીના જળકણોની અગ્નિથી નાશ પામ્યું; રેવાના જળકણના સ્પર્શથી મનુષ્ય મુક્ત થાય છે.
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ- ભગવન્બહુકન્યાભિઃ શાપો લંભિ કથં કુતઃ । કસ્યાપત્યાનિ તાસ્તાસાં નામ કિં કીદૃશં વયઃ
યુધિષ્ઠિરે પૂછ્યું: ભગવાન, એટલી બધી કન્યાઓને શ્રાપ કોણે અને કેમ આપ્યો? એ કન્યાઓ કોની સંતાન હતી, તેમનાં નામ શું અને વય કેટલું હતું?
કથં રેવાજલસ્પર્શાદ્વિપાકાચ્છાપસંભવાત્ । વિમુક્તાઃ કુત્ર તાઃ સસ્નુઃ સર્વં મે કથય પ્રભો
રેવાના જળના સ્પર્શથી અને શ્રાપના ફળથી તેઓ કેવી રીતે મુક્ત થઈ? તેઓ ક્યાં સ્નાન કર્યા? હે પ્રભુ, બધું મને કહો.
નર્મદાતીર્થમાહાત્મ્યં ચમત્કારકરં ભવેત્ । શ્રવણાદપિ પાપાનાં મલનાશનમુચ્યતે
નર્મદા તીર્થનું મહાત્મ્ય અદ્ભુત છે; માત્ર સાંભળવાથી પણ પાપોનું કલંક નાશ પામે છે, એવું કહેવાય છે.
નર્મદાનર્મદાશબ્દો યેન કેનચિદુચ્યતે । તસ્ય સ્યાચ્છાશ્વતી મુક્તિર્યાવદાચંદ્ર તારકમ્
જે કોઈ પણ રીતે 'નર્મદા' નામ ઉચ્ચારે છે, તેને ચાંદ્ર અને તારાઓ જેટલો સમય સુધી શાશ્વત મુક્તિ મળે છે.
વ્યાહૃતં ભવતા પૂર્વં રેવામાહાત્મ્યમુત્તમમ્ । તથાપિ ચરિતં સાધો યદેતત્તન્નિગદ્યતામ્
હે સજ્જન, તમે અગાઉ રેવા નદીની મહિમાની વાત કરી છે, છતાં કૃપા કરીને ફરીથી એ કથા વિગતે કહો.
અથ ચોત્તમવાર્તાયા સેવિતવ્યા મનીષિભિઃ । અતઃ પૃચ્છામિ વિપ્રેંદ્ર રેવામાહાત્મ્યમુત્તમમ્ । ઇતિહાસં વદ વિભો કન્યાનાં ચરિતોજ્જ્વલમ્
હવે, કારણ કે શ્રેષ્ઠ કથા વિદ્વાનો દ્વારા શોધાય છે, તેથી, હે બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ, હું તને રેવા નદીની મહિમા અને કન્યાઓની તેજસ્વી વાર્તા કહો એવી વિનંતી કરું છું.
નારદ ઉવાચ- શ્રૂયતાં રાજશાર્દૂલ ધર્મગર્ભાપરા કથા । યથારણિર્વહ્નિગર્ભા ધર્મ્મસ્તુ બ્રહ્મસૂરિવ
નારદે કહ્યું: હે રાજાશાર્દૂલ, ધર્મથી ભરેલી આ કથા સાંભળો; જેમ લાકડામાં અગ્નિ છુપાયેલો હોય છે, તેમ ધર્મ પણ બ્રહ્માથી જન્મે છે.
ગંધર્વઃ શુકસંગીતિસ્તસ્ય કન્યા પ્રમોહિની । સુશીલસ્ય સુશીલા ચ સુસ્વરા સ્વરવેદિનઃ
એક ગંધર્વ હતો, નામ શુક, જે સંગીતમાં પ્રખ્યાત હતો. તેની પુત્રી પ્રમોહિની સારા સ્વભાવની હતી. સુશીલા નામની બીજી કન્યા પણ હતી, જે સંગીત અને સ્વરજ્ઞાનમાં નિપુણ હતી.
સુતારા ચંદ્રકાંતસ્ય ચંદ્રિકા સુપ્રભસ્ય ચ । ઇમાનિ વરનામાનિ તાસામપ્સરસાં નૃપ
સુતારા ચંદ્રકાંતા ની પુત્રી હતી, ચંદ્રિકા સુપ્રભાની પુત્રી હતી—હે રાજા, આ એ અપ્સરાઓના સુંદર નામો છે.
કુમાર્યઃ પંચ સર્વાસ્તા વયસા સુભગાઃ પુનઃ । ભાષંતે ચ મિથસ્તાસ્તુ ભગિન્ય ઇવ સર્વદા
આ બધી પાંચેય કન્યાઓ યુવાન અને આકર્ષક હતી; અને હંમેશા બહેનો જેવી એકબીજાથી વાત કરતી.
ચંદ્રાદિવ વિનિષ્ક્રાંતાશ્ચંદ્રિકા ઇવ સોજ્જ્વલાઃ । ચંદ્રાનનાઃ સુકેશ્યશ્ચ ચંદ્રકાંતાઇવોજ્જ્વલાઃ
તેમની કાંતિ ચાંદની જેવી તેજસ્વી હતી, ચાંદ્રકાંતા રત્ન જેવી ઝળહળતી હતી; ચાંદ્રમાની જેમ ચહેરા અને સુંદર વાળવાળી હતી.
દેવેષ્વેતા વિલાસિન્યઃ કૌમુદ્યઃ કૈરવેષ્વિવ । લાવણ્યપિંડસંભૂતા દિવ્યરૂપા મનોહરાઃ
દેવતાઓમાં આ રમણીય કન્યાઓ કમળમાં ચાંદની જેવી હતી, સૌંદર્યના સારથી જન્મેલી, દિવ્ય રૂપવાળી અને સૌને મોહી લે તેવી.
ઉદ્ભિન્નકુચપદ્મિન્યઃ કેતક્ય ઇવ માધવે । ઉત્પન્નયૌવનૈઃ કાંતા વલ્લીવ નવપલ્લવૈઃ
વસંતમાં ખીલેલા કમળ જેવા ઉદભિન્ન સ્તનવાળી, નવયૌવનથી ભરપૂર અને નવી કળીઓથી શોભતી વલ્લી જેવી આકર્ષક હતી.
હેમગૌરાશ્ચ હેમાભા હેમાભરણભૂષિતાઃ । હેમચંપકમાલિન્યો હેમચ્છવિસુવાસસઃ
તેમની ત્વચા સોનાની જેમ ઝળહળતી, સોનાના દાગીના પહેરેલા, સોનાના ચંપકમાળ અને સોનાની કાંતિવાળા વસ્ત્રો પહેરેલા હતા.
સ્વરગ્રામાવલીહાસુ વિવિધા મૂર્ચ્છનાસુ ચ । તાલવાદ્યવિનોદેષુ વેણુવીણાપ્રવાદને
સ્વર અને વિવિધ સંગીતના રાગોમાં, તાલવાદ્યના આનંદમાં અને વાંસળી-વીણા વગાડવામાં પણ તે નિપુણ હતી.
મૃદંગનાદસંભિન્નલાસ્યમધ્યલયેષુ ચ । ચિત્રાદિષુ વિનોદેષુ કલાસુ ચ વિશારદાઃ
મૃદંગના નાદ સાથે નૃત્ય, મધુર લય, ચિત્રકામ અને વિવિધ કલાઓમાં પણ તે પારંગત હતી.
એવંભૂતાશ્ચ તાઃ કન્યા મુમુહુઃ ક્રીડનૈર્વરૈઃ । પિતૃભિર્લાલિતાઃ સર્વાશ્ચેરુશ્ચ ધનદાલયે
આવી સુંદર કન્યાઓ વિવિધ રમતોમાં મગ્ન રહેતી; પિતાઓએ લાડથી પાળેલી અને બધા કુબેરના મહેલમાં રહેતી.
કૌતુકાદેકદા પંચ મિલિત્વા માસિ માધવે । કન્યા મંદારપુષ્પાણિ વિચિન્વંત્યો વનાદ્વનમ્
એક વખત, વસંતઋતુમાં, આ પાંચેય કન્યાઓ એકસાથે મળી, મન્દારના ફૂલો શોધવા વનમાંથી વનમાં ફરવા નીકળી.
ગૌરીં સમારાધયિતું સ્વરાંગનાઃ કદાચિદચ્છોદસરોવરં યયુઃ । હેમાંબુજાનિ પ્રવરાણિ તાઃ પુનસ્તસ્માદુપાદાય વરોત્પલૈઃ સહ
ગૌરીની પૂજા કરવા માટે, સંગીતમાં કુશળ એ કન્યાઓ ક્યારેક સ્વચ્છ સરોવર પાસે ગઈ; ત્યાંથી ઉત્તમ સુવર્ણ કમળ અને સુંદર નીલોત્પલ ફૂલો ભેગા કર્યા.