સોતિષ્ઠત્સ્થાણુભૂતો હિ સહસ્રં પરિવત્સરાન્ । યદા ત્રીણિ સમેતાનિ અંતરિક્ષચરાણિ ચ
એ રથ પર સહસ્રો વર્ષ સુધી અડગ ઊભા રહ્યા; જ્યારે ત્રણ આકાશમાં ફરતા શહેરો એકસાથે આવ્યા,
ત્રિપુરાણિ ત્રિશલ્યેન તદા તાનિ બિભેદ સઃ । શરઃ પ્રચોદિતસ્તત્ર રુદ્રેણ ત્રિપુરં પ્રતિ
ત્યારે તેણે ત્રણ શલ્યવાળા બાણથી એ ત્રણ શહેરોને ભેદી નાખ્યા; એ બાણ, રુદ્રે દિશામાં મૂકેલો, ત્રિપુરા શહેરને વાગ્યો.
ભ્રષ્ટતેજા સ્ત્રિયો જાતા બલં તેષાં વ્યશીર્યત । ઉત્પાતાશ્ચ પુરે તસ્મિન્પ્રાદુર્ભૂતા સહસ્રશઃ
એ લોકોની તેજસ્વિતા ગુમાઈ ગઈ, સ્ત્રીઓ જન્મી, તેમનું બળ તૂટી ગયું; એ શહેરમાં હજારો અશુભ સંકેતો દેખાવા લાગ્યા.
ત્રિપુરસ્ય વિનાશાય કાલરૂપોભવત્તદા । અટ્ટહાસં પ્રમુંચંતિ રૂપાઃ કાષ્ઠમયાસ્તથા
ત્રિપુરાના વિનાશ માટે એ સમયે કાળરૂપ ધારણ કર્યું; ભયાનક હાસ્ય સાથે લાકડાની મૂર્તિઓ પણ દેખાવા લાગી.
નિમેષોન્મેષણં ચૈવ કુર્વંતિ ચિત્રકર્મણા । સ્વપ્ને પશ્યંતિ ચાત્માનં રક્તાંબરવિભૂષિતમ્
એ લોકો આંખ મીંચી-ખોલી અને અદ્ભુત કામો કરવા લાગ્યા; સ્વપ્નમાં પોતાને લાલ વસ્ત્રો પહેરેલા જોઈ રહ્યા.
સ્વપ્ને પશ્યંતિ તે ચૈવં વિપરીતાનિ યાનિ તુ । એતાન્પશ્યતિ ઉત્પાતાંસ્તત્ર સ્થાને તુ યે જનાઃ
સ્વપ્નમાં તેઓ વિપરીત ઘટનાઓ જોઈ રહ્યા; ત્યાંના લોકો એ બધા અશુભ સંકેતો જોઈ રહ્યા.
તેષાં બલં ચ બુદ્ધિશ્ચ હરક્રોધેન નાશિતમ્ । સંવર્તકો નામ વાયુર્યુગાંતપ્રતિમો મહાન્
હરાના ક્રોધથી તેમનું બળ અને બુદ્ધિ બન્ને નાશ પામ્યા; યુગના અંત જેવો મહાન સંવર્તક નામનો પવન ઉઠ્યો.
સમીરિતોનલશ્રેષ્ઠ ઉત્તમાંગેષુ બાધતે । જ્વલંતિ પાદપાસ્તત્ર પતંતિ શિખરાણિ ચ
એ પવનથી ઉત્તમ અગ્નિ જગાવાઈ અને ઊંચા સ્થળોએ દુઃખ આપતો રહ્યો; ત્યાં વૃક્ષો સળગવા લાગ્યા અને પર્વતોના શિખરો તૂટી પડ્યા.
સર્વં તદ્વ્યાકુલીભૂતં હાહાકારમચેતનમ્ । ભગ્નોદ્યાનાનિ સર્વાણિ ક્ષિપ્રં તુ પ્રજ્વલંતિ ચ
બધું અશાંત અને હાહાકારથી ભરાઈ ગયું, લોકો બેભાન થઈ ગયા; બધા બાગ-બગીચા તરત જ સળગી ઉઠ્યા.
તેનૈવ દીપિતં સર્વં જ્વલતે વિશિખૈઃ શિખૈઃ । દ્રુમા આરામગંડાનિ ગૃહાણિ વિવિધાનિ ચ
એ રીતે બધું આગથી પ્રજ્વલિત થઈ ગયું, શિખાઓ અને જ્વાળાઓથી બળવા લાગ્યું; વૃક્ષો, બગીચાના ટાપુઓ અને વિવિધ ઘરો સળગી ઉઠ્યા.
દશદિક્ષુ પ્રવૃત્તોયં સમિદ્ધો હવ્યવાહનઃ । તતઃ શિલાઃ પ્રમુંચંતિ દિશો દશ વિભાગશઃ
દસેય દિશામાં હવનકુંડ જેવી અગ્નિ પ્રગટાઈ; પછી દસેય દિશામાં પથ્થરો ફેંકાયા અને બધું અલગ પડી ગયું.
શિખાસહસ્રૈરત્યુગ્રૈઃ પ્રજ્વલંતિ હુતાશનૈઃ । સર્વં કિંશુકસંપ્રખ્યં જ્વલિતંદૃશ્યતે પુરમ્
હજારો ભયાનક જ્વાળાઓથી અગ્નિ પ્રજ્વલિત થયો; એ શહેર કિંચુકના ફૂલો જેવી લાલ જ્વાળાઓથી ઢંકાયેલું લાગતું હતું.
ગૃહાદ્ગૃહાંતરે નૈવ ગંતું ધૂમૈશ્ચ શક્યતે । હરકોપાનલાદગ્ધં ક્રંદમાનં સુદુઃખિતમ્
ઘરમાંથી ઘરમાં ધુમાડાને કારણે જવું શક્ય નહોતું; હરાના ક્રોધની આગથી બળી રહેલું શહેર રડતું અને અત્યંત દુઃખી હતું.
પ્રદીપ્તં સર્વતો દિક્ષુ દહ્યતે ત્રિપુરં પુરમ્ । પ્રાસાદશિખરાગ્રાણિ વિશીર્યંતિ સહસ્રશઃ
ત્રિપુરા શહેર ચારે બાજુથી સળગી ઉઠ્યું અને બળી ગયું; એના મહેલોનું શિખર હજારોની સંખ્યામાં તૂટી પડ્યું.
નાનારત્નવિચિત્રાણિ વિમાનાન્યપ્યનેકધા । ગૃહાણિ ચૈવ રમ્યાણિ દહ્યંતે દીપ્તિવહ્નિના
વિવિધ રત્નોથી શોભતા અનેક વિમાન અને સુંદર ઘરો પણ પ્રજ્વલિત અગ્નિમાં બળી ગયા.
બાધંતે દ્રુમખંડેષુ જનસ્થાને તથૈવ ચ । દેવાગારેષુ સર્વેષુ પ્રજ્વલંતે જ્વલંત્યપિ
અગ્નિએ વનખંડો અને લોકો રહેતા સ્થળો બધી જગ્યાએ પીડા આપી; બધા દેવસ્થાનોમાં પણ બધું જ સળગી ઉઠ્યું.
સીદંતિ ચાનલસ્પૃષ્ટાઃ ક્રંદંતિ વિવિધૈ સ્વરૈઃ । ગિરિકૂટનિભાસ્તત્ર દૃશ્યંતેંઽગારરાશયઃ
અગ્નિથી દાઝાઈને, તેઓ નીચે ઢળી જાય છે અને વિવિધ રુદન કરે છે; ત્યાં પર્વતશિખર જેવાં કાંકરા જેવા અગ્નિની ઢગલીઓ દેખાય છે.
સ્તુવંતિ દેવદેવેશં પરિત્રાયસ્વ માં પ્રભો । અન્યોન્યં ચ પરિષ્વજ્ય હુતાશનપ્રપીડિતાઃ
તેઓ દેવોના દેવને પ્રાર્થના કરે છે: 'મારે બચાવો, પ્રભુ!' અગ્નિથી પીડાઈને, તેઓ એકબીજાને ચાંપે છે.
દહ્યંતે દાનવાસ્તત્ર શતશોથ સહસ્રશઃ । હંસકારંડવાકીર્ણા નલિની સહ પંકજા
ત્યાં સેંકડો અને હજારો દાનવો દાઝાઈ જાય છે; હંસ અને બગલાંથી ભરેલાં કમળનાં તળાવ પણ અગ્નિમાં ભસ્મ થઈ જાય છે.
દહ્યંતેનલદગ્ધાનિ પુરોદ્યાનાનિ દીર્ઘિકાઃ । અમ્લાનૈઃ પંકજૈશ્છન્ના વિસ્તીર્ણા યોજનૈઃ શતૈઃ
તળાવનાં કાંકડાં દાઝી જાય છે, શહેરનાં બગીચા અને લાંબા તળાવ, જે અમલાન કમળોથી ઢંકાયેલા અને સેંકડો યોજન સુધી વિસ્તરેલા છે, તે પણ અગ્નિમાં ભસ્મ થાય છે.
ગિરિકૂટનિભાસ્તત્ર પ્રાસાદારત્નભૂષિતાઃ । પતંત્યનલનિર્દગ્ધા નિસ્તોયા જલદા ઇવ
ત્યાં રત્નોથી શોભિત પર્વતશિખર જેવા મહેલ અગ્નિથી દાઝી પડ્યા પડે છે, જાણે પાણી વગરનાં વાદળો ધરતી પર ઢળી જાય.
સહ સ્ત્રીબાલવૃદ્ધેષુ ગોષુ પક્ષિષુ વાજિષુ । નિર્દયો દહતે વહ્નિર્હરકોપેન પ્રેરિતઃ
શિવજીના ક્રોધથી પ્રેરિત અગ્નિ, સ્ત્રીઓ, બાળકો, વૃદ્ધો, ગાયો, પક્ષીઓ અને ઘોડાઓને પણ દયાવાન વિના દાઝી નાખે છે.
સપત્નીકાશ્ચૈવ સુપ્તાઃ સંસુપ્તા બહવો જનાઃ । પુત્રમાલિંગ્યતે ગાઢં દહ્યંતે ત્રિપુરારિણા
ઘણા લોકો પત્ની સાથે સુતા હોય અને પુત્રને ભીંસે છે, ત્યારે ત્રિપુરાના શત્રુ દ્વારા તેઓ દાઝાઈ જાય છે.
અથ તસ્મિન્પુરે દીપ્તે સ્ત્રિયશ્ચાપ્સરસોપમાઃ । અગ્નિજ્વાલાહતાસ્તત્ર પતંતિ ધરણીતલે
પછી, તે જ્વલંત શહેરમાં, અપ્સરાસ જેવી સુંદર સ્ત્રીઓ અગ્નિની જ્વાળાથી ઘાયલ થઈ ધરતી પર પડી જાય છે.
કાચિદ્બાલા વિશાલાક્ષી મુક્તાવલિ વિભૂષિતા । ધૂમેનાકુલિતા સા તુ પ્રતિબુદ્ધા શિખાર્દ્દિતા
કોઈ વિશાળ આંખવાળી, મુક્તાની માળથી શોભિત બાળિકા ધૂમ્રપટમાં ઘેરાઈ, જાગી અને જ્વાળાથી દાઝાઈ જાય છે.
સુતં સંચિંત્યમાના સા પતિતા ધરણીતલે । કાચિત્સુવર્ણવર્ણાભા નીલરત્નૈર્વિભૂષિતા
પુત્રની ચિંતામાં તે સ્ત્રી ધરતી પર પડી જાય છે; બીજી, સોનાની જેમ તેજસ્વી અને વાદળી રત્નોથી શોભિત છે,
ધૂમેનાકુલિતા સા તુ પતિતા ધરણીતલે । અન્યા ગૃહીતહસ્તા તુ સખી દહતિ બાલકૈઃ
તે પણ ધૂમ્રપટમાં ઘેરાઈ ધરતી પર પડી જાય છે; બીજી, સખીની હાથ પકડી, પોતાના બાળકો સાથે દાઝી જાય છે.
અનેન દિવ્યરૂપાન્યાદૃષ્ટા મદવિમોહિતા । શિરસા પ્રાંજલિં કૃત્વા વિજ્ઞાપયતિ પાવકમ્
આમાંથી એક, દિવ્ય રૂપવાળી અને કામથી મોહિત, હાથ જોડીને અને માથું નમાવી, અગ્નિને વિનંતી કરે છે.
યદિ ત્વમિચ્છસે વૈરં પુરુષેષ્વપકારિષુ । સ્ત્રિયઃ કિમપરાધ્યંતે ગૃહપંજરકોકિલાઃ
જો તું પુરુષો સાથે દુશ્મનાઈ રાખે છે, તો ઘરમાં બંધ કોયલ જેવી સ્ત્રીઓએ શું ગુનો કર્યો છે કે તું તેમને દાઝે છે?
પાપનિર્દય નિર્લ્લજ્જ કસ્તે કોપઃ સ્ત્રિયોપરિ । ન દાક્ષિણ્યં ન તે લજ્જા ન સત્યં શૌચવર્જિતઃ
પાપી, નિર્દય, નિર્લજ્જ! તારો ક્રોધ સ્ત્રીઓ પર કેમ? તને દયા નથી, લાજ નથી, સત્ય નથી, શુદ્ધિથી વંચિત છે.