દુર્ગામંતઃ શિલાં ચૈવ બ્રહ્મમેધ્યાં દૃષદ્વતીમ્ । પરોક્ષામથ રોહીં ચ તથા જંબૂનદીમપિ
દુર્ગામંતઃશિલા, બ્રહ્મમેધ્યા, દૃષદ્વતી, પરોક્ષા, રોહી અને જાંબૂનદી—આ નદીઓ પણ યાદ રાખો.
સુનાસાં તમસાં દાસીં સામાન્યાં વરણામસિમ્ । નીલાં ધૃતિકરીં ચૈવ પર્ણાશાં ચ મહાનદીમ્
સુનાસા, તમસા, દાસી, સામાન્ય, વરણા, નીલા, ધૃતિકરી અને પર્ણાશા—આ મહાનદીઓ પણ મહત્વપૂર્ણ છે.
માનવીં વૃષભાં ભાસાં બ્રહ્મમેધ્યાં દૃષદ્વતીમ્ । એતાશ્ચાન્યાશ્ચ બહુલા મહાનદ્યો દ્વિજર્ષભાઃ
માનવી, વૃષભા, ભાસા, બ્રહ્મમેધ્યા, દૃષદ્વતી—આ ઉપરાંત અનેક મહાનદીઓ, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, છે.
સદા નિરામયાં કૃષ્ણાં મંદગાં મંદવાહિનીમ્ । બ્રાહ્મણીં ચ મહાગૌરીં દુર્ગામપિ ચ સત્તમાઃ
સદા નિરામય કૃષ્ણા, ધીમી વહેતી મંદગા, મંદવાહિની, બ્રાહ્મણી, મહાગૌરી અને દુર્ગા—હે શ્રેષ્ઠો, આ નદીઓ પણ મહત્વની છે.
ચિત્રોત્પલાં ચિત્રરથામતુલાં રોહિણીં તથા । મંદાકિનીં વૈતરણીં કોકાં ચાપિ મહાનદીમ્
ચિત્રોત્પલા, ચિત્રરથા, અતુલા, રોહિણી, મંદાકિની, વૈતરણી અને મહાનદી કોકા—આ નદીઓ પણ યાદ રાખો.
શુક્તિમતીમનંગાં ચ તથૈવ વૃષસાહ્વયામ્ । લોહિત્યાં કરતોયાં ચ તથૈવ વૃષકાત્વયામ્
શુક્તમતી, અનંગા, વૃષસાહ્વયા, લોહિત્યા, કરતોયા અને વૃષકાત્વયા—આ નદીઓ પણ મહત્વપૂર્ણ છે.
કુમારીમૃષિતુલ્યાં ચ મારિષાં ચ સરસ્વતીમ્ । મંદાકિનીં સુપુણ્યાં ચ સર્વાં ગંગાં ચ સત્તમાઃ
કુમારી, મૃષિતુલ્યા, મારિષા, સરસ્વતી, સુપુણ્ય મંદાકિની અને સર્વ ગંગા—હે શ્રેષ્ઠો, આ નદીઓ પણ મહાન છે.
વિશ્વસ્ય માતરઃ સર્વાઃ સર્વાશ્ચૈવ મહાફલાઃ । તથા નદ્યઃ સુપ્રકાશાઃ શતશોથ સહસ્રશઃ
આ બધી નદીઓ વિશ્વની માતાઓ છે, સર્વે મહાફળદાયિ છે; તેમજ, નદીઓ શતોથી અને હજારોમાં પ્રકાશમાન છે.
ઇત્યેતા સરિતો વિપ્રાઃ સમાખ્યાતા યથાસ્મૃતિ । અતઊર્દ્ધ્વં જનપદાન્નિબોધ ગદતો મમ
હે બ્રાહ્મણો, જે નદીઓનું વર્ણન થયું તે પરંપરા પ્રમાણે છે; હવે એ નદીઓથી આગળના પ્રદેશો વિશે મારી વાત ધ્યાનથી સાંભળો.
તત્રેમે કુરુપાંચાલાઃ શાલ્વમાત્રેય જાંગલાઃ । શૂરસેનાઃ પુલિંદાશ્ચ બૌધામાલાસ્તથૈવ ચ
અહીં કુરુ, પંચાલ, શાલ્વ, માઇત્રેય, જાંગલ, શૂરસેન, પુલિંદ અને બૌધામાલ પણ વસે છે.
મત્સ્યાઃ કુશટ્ટાઃ સૌગંધ્યાઃ કુત્સપાઃ કાશિકોશલાઃ । ચેદિમત્સ્યકરૂષાશ્ચ ભોજાઃ સિંધુપુલિંદકાઃ
મત્સ્ય, કુશઠ, સૌગંધ્ય, કુત્સપ, કાશી, કોશલ, ચેદિ, મત્સ્ય, કરૂષ, ભોજ, સિંધુ અને પુલિંદક પણ અહીંના લોકો છે.
ઉત્તમાશ્ચ દશાર્ણાશ્ચ મેકલાશ્ચોત્કલૈઃ સહ । પંચાલાઃ કોશલાશ્ચૈવ નૈકપૃષ્ઠયુગંધરાઃ
ઉત્તમ, દશાર્ણ, મેકલ અને ઉત્કલ, પંચાલ, કોશલ અને અનેક પ્રકારના પૃષ્ઠયુગંધર પણ અહીં વસે છે.
બોધા મદ્રાઃ કલિંગાશ્ચ કાશયો પરકાશયઃ । જઠરાઃ કુકુરાશ્ચૈવ સુદશાર્ણાઃ સુસત્તમાઃ
બોધ, મદ્ર, કલિંગ, કાશય, પરકાશય, જઠર, કુકુર, સુદશાર્ણ અને શ્રેષ્ઠ સુસત્તમ પણ અહીંના લોકો છે.
કુંતયોઽવંતયશ્ચૈવ તથૈવાપરકુંતયઃ । ગોમંતા મલ્લકાઃ પુંડ્રાઃ વિદર્ભા નૃપવાહિકાઃ
કુંતિ, અવંતિ અને અપરિકુંતિ, ગોમંત, મલ્લક, પુંડ્ર, વિદર્ભ અને નૃપવાહિક પણ અહીં વસે છે.
અશ્મકાઃ સોત્તરાશ્ચૈવ ગોપરાષ્ટ્રાઃ કનીયસઃ । અધિરાજ્યકુશટ્ટાશ્ચ મલ્લરાષ્ટ્રાશ્ચ કેરલાઃ
અશ્મક અને ઉત્તર અશ્મક, ગોપરાષ્ટ્ર, કનિયસ, અધિરાજ્ય કુશઠ, મલ્લરાષ્ટ્ર અને કેરળ પણ અહીંના લોકો છે.
માલવાશ્ચોપવાસ્યાશ્ચ ચક્રાવક્રાલયાઃ શકાઃ । વિદેહા મગધાઃ સદ્મા મલજા વિજયાસ્તથા
માલવ, ઉપવાસ્ય, ચક્રાવક્રાલય, શક, વિદેહ, મગધ, સદ્મ, મલજ અને વિજય પણ અહીં વસે છે.
અંગા વંગાઃ કલિંગાશ્ચ યકૃલ્લોમાન એવ ચ । મલ્લાઃ સુદેષ્ણાઃ પ્રહ્લાદા મહિષાઃ શશકાસ્તથા
અંગ, વંગ, કલિંગ, યકૃત્લોમન, મલ્લ, સુદેષણા, પ્રહલાદ, મહિષ અને શશક પણ અહીંના લોકો છે.
બાહ્લિકા વાટધાનાશ્ચ આભીરાઃ કાલતોયકાઃ । અપરાંતાઃ પરાંતાશ્ચ પંકલાશ્ચર્મચંડિકાઃ
બાહ્લિક, વાટધાન, આભીર, કાલતોયક, અપરાંત, પરાંત, પંકલ અને ચર્મચંડિકા પણ અહીં વસે છે.
અટવીશેખરાશ્ચૈવ મેરુભૂતાશ્ચ સત્તમાઃ । ઉપાવૃતાનુપાવૃતાઃ સુરાષ્ટ્રાઃ કેકયાસ્તથા
અટવીશેખર, મેરુ પર વસનાર શ્રેષ્ઠ લોકો, ઉપાવૃત અને અનુપાવૃત, સુરાષ્ટ્ર અને કૈકય પણ અહીંના લોકો છે.
કુટ્ટાપરાંતા માહેયાઃ કક્ષાઃ સામુદ્ર નિષ્કુટાઃ । અંધાશ્ચ બહવો વિપ્રા અંતર્ગિર્યસ્તથૈવ ચ
કુટ્ટ અપરાંત, માહેય, કક્ષ, સામુદ્ર નિષ્કુટ, અનેક અંધ અને પર્વતોમાં વસતા લોકો પણ અહીં વસે છે.
બહિર્ગિર્ય્યોંગમલદા મગધા માલવાર્ઘટાઃ । સત્ત્વતરાઃ પ્રાવૃષેયાઃ ભાર્ગવાશ્ચ દ્વિજર્ષભાઃ
પર્વતોની બહાર યોગમલદ, મગધ, માલવ અર્ઘટ, શ્રેષ્ઠ પ્રાવૃષેય અને દ્વિજોમાં શ્રેષ્ઠ ભાર્ગવ પણ અહીંના લોકો છે.
પુંડ્રા ભાર્ગાઃ કિરાતાશ્ચ સુદેષ્ણા ભાસુરાસ્તથા । શકા નિષાદા નિષધાસ્તથૈવાનર્ત નૈઋતાઃ
પુંડ્ર, ભાર્ગ, કિરાત, સુદેષણા, ભાસુર, શક, નિષાદ, નિષધ, અનર્ત અને નૈરિત પણ અહીં વસે છે.
પૂર્ણલાઃ પૂતિમત્સ્યાશ્ચ કુંતલા કુશકાસ્તથા । તરિગ્રહાશ્શૂરસેના ઈજિકાઃ કલ્પકારણાઃ
પૂર્ણલ, પુતિમત્સ્ય, કુંતલ, કુશક, તરિગ્રહ, શૂરસેન, ઈજિક અને કલ્પકારણ પણ અહીંના લોકો છે.
તિલભાગામસારાશ્ચ મધુમત્તાઃ કકુંદકાઃ । કાશ્મીરાઃ સિંધુસૌવીરા ગાંધારા દર્શકાસ્તથા
તિલભાગ, મસાર, મધુમત્ત, કકુંડક, કાશ્મીર, સિંધુસૌવીર, ગાંધાર અને દર્શક પણ અહીં વસે છે.
અભીસારાઃ કુદ્રુતાશ્ચ સૌરિલા બાહ્લિકાસ્તથા । દર્વી ચ માલવા દર્વા વાતજામરથોરગાઃ
અભીસાર, કુદ્રુત, સૌરિલ, બાહ્લિક, દર્શ, માલવ, દર્શ, અને વાતજામર થોરગ પણ અહીંના લોકો છે.
બલરટ્ટાસ્તથા વિપ્રાઃ સુદામાનઃ મુમલ્લિકાઃ । બંધાકરીકષાશ્ચૈવ કુલિંદા ગંધિકાસ્તથા
બલરટ્ટ, સુદામાન, મુમલ્લિક, બંધાકરી કષ, કુલિંદ અને ગાંધિક પણ અહીંના લોકો છે, હે બ્રાહ્મણો.
વનાયવોદશાઃ પાર્શ્વરોમાણઃ કુશબિંદવઃ । કાચ્છા ગોપાલકચ્છાશ્ચ જાંગલાઃ કુરુવર્ણકાઃ
વનાયવ, ઓદશ, પાર્શ્વ, રોમાણ, કુશબિંદુ, કાછ, ગોપાળકાછ, જાંગલ અને કુરુવર્ણક આ બધા લોકો હતા.
કિરાતાબર્બરાઃ સિદ્ધા વૈદેહાસ્તામ્રલિપ્તિકાઃ । ઔડ્રમ્લેચ્છાઃ સસૈરિંદ્રાઃ પાર્વતીયાશ્ચ સત્તમાઃ
કિરાત, બરબર, સિદ્ધ, વૈદેહ, તામ્રલિપ્તિક, ઔડ્ર, મ્લેચ્છ, સૈરિંધ્ર અને ઉત્તમ પર્વતીય લોકો પણ હતા.
અથાપરે જનપદા દક્ષિણા મુનિપુંગવાઃ । દ્રવિડાઃ કેરલાઃ પ્રાચ્યા મૂષિકા બાલમૂષિકાઃ
હવે દક્ષિણના બીજા લોકો, હે મહાન ઋષિ, જેમ કે દ્રવિડ, કેરળ, પ્રાચ્ય, મૂષિક અને બાલમૂષિક પણ હતા.
કર્ણાટકા માહિષકા વિકંધા મૂષિકાસ્તથા । ઝલ્લિકાઃ કુંતલાશ્ચૈવ સૌહૃદાનલકાનનાઃ
કર્ણાટક, માહિષક, વિકંધ, મૂષિક, ઝલ્લિક, કુંતલ, સૌહૃદ અને અલકાનન પણ તેમાં હતા.