કર્ણદ્વીપશિલો વિપ્રાઃ શ્રીમાન્મલયપર્વતઃ । એતદ્દ્વિતીયં દ્વીપસ્ય દૃશ્યતે શશિસંસ્થિતમ્
હે વિદ્વાનો, કાનના ભાગે શ્રીમંત મલયપર્વત છે; આ શશક (સસલાં) જેવું દેખાતું દ્વીપનું બીજું ભાગ છે.
ઋષય ઊચુઃ-। મેરોરથોત્તરં પશ્ચાત્પૂર્વમાચક્ષ્વ સૂતતઃ । નિખિલેન મહાબુદ્ધ માલ્યવંતં ચ પર્વતમ્
ઋષિઓએ કહ્યું: હે સૂતજી, અમને કહો કે મેરુના ઉત્તર, પશ્ચિમ અને પૂર્વ તરફ શું છે, અને માલ્યવંત પર્વત વિશે પણ વિગતે જણાવો.
સૂત ઉવાચ-। દક્ષિણેન તુ નીલસ્ય મેરોઃ પાર્શ્વે તથોત્તરે । ઉત્તરાઃ કુરવો વિપ્રાઃ પુણ્યાઃ સિદ્ધનિષેવિતાઃ
સૂતજી બોલ્યા: નીલ પર્વતના દક્ષિણમાં અને મેરુના ઉત્તર ભાગે પવિત્ર ઉત્તર કુરુઓ વસે છે, જ્યાં સિદ્ધ પુરુષો રહે છે, હે વિદ્વાનો.
તત્ર વૃક્ષા મધુફલા નિત્યપુષ્પફલોપગાઃ । પુષ્પાણિ ચ સુગંધીનિ રસવંતિ ફલાનિ ચ
ત્યાં વૃક્ષો પર મધવાળા ફળો આવે છે, હંમેશા ફૂલ અને ફળથી ભરપૂર રહે છે; ફૂલોમાં સુગંધ અને ફળોમાં રસ ભરપૂર છે.
સર્વકામફલાસ્તત્ર કેચિદ્વૃત્યા દ્વિજોત્તમાઃ । અપરે ક્ષીરિણો નામ વૃક્ષાસ્તત્ર દ્વિજોત્તમાઃ
ત્યાં સર્વ ઇચ્છિત ફળ આપતાં વૃક્ષો છે, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો! અને બીજાં, દૂધવાળા વૃક્ષો પણ ત્યાં જોવા મળે છે.
પ્રક્ષરંતિ સદા ક્ષીરં તત્ર સર્વેઽમૃતોપમમ્ । વસ્ત્રાણિ ચ પ્રસૂયંતે ફલેષ્વાભરણાનિ ચ
એ વૃક્ષોમાંથી હંમેશા અમૃત જેવું દૂધ વહે છે; ફળોમાંથી વસ્ત્રો અને આભૂષણો પણ ઉત્પન્ન થાય છે.
સર્વા મણિમયી ભૂમિઃ સૂક્ષ્મકાંચનવાલુકા । સર્વર્તુસુખસંસ્પર્શા નિષ્ફલાશ્ચ તપોધનાઃ
આ આખી જમીન રત્નોથી બનેલી છે, અને ત્યાં સુક્ષ્મ સોનાની રેતી છે. દરેક ઋતુમાં ત્યાં આનંદ મળે છે અને ત્યાંના તપસ્વીઓએ કોઈ તપ કરવાની જરૂર નથી.
દેવલોકચ્યુતાઃ સર્વે જાયંતે તત્ર માનવાઃ । શુક્લાભિજનસંપન્નાઃ સર્વસુપ્રિયદર્શનાઃ
ત્યાં જે લોકો જન્મે છે, તેઓ બધા દેવલોકમાંથી નીચે પડેલા હોય છે. તેઓ શુદ્ધ વંશ અને સંપત્તિ ધરાવે છે અને સૌ કોઈ જોઈને આનંદ આવે એવા સુંદર છે.
મિથુનાનિ ચ જાયંતે સ્ત્રિયશ્ચાપ્સરસોપમાઃ । તેષાં તે ક્ષીરિણાં ક્ષીરં પિબંત્યમૃતસંનિભમ્
ત્યાં દંપતિઓ જન્મે છે અને સ્ત્રીઓ અપ્સરાસ જેવી સુંદર હોય છે. તેઓ દૂધવાળાં ગાયનું દૂધ પીવે છે, જે અમૃત જેવું મીઠું હોય છે.
મિથુનં જાયતે કાલે સમંતાચ્ચ પ્રવર્દ્ધતે । તુલ્યરૂપગુણોપેતં સમવેશં તથૈવ ચ
યોગ્ય સમયે દંપતિ જન્મે છે અને બંને સાથે વધે છે. તેઓ સમાન રૂપ અને ગુણ ધરાવે છે અને હંમેશા એકતા અને સુખમાં રહે છે.
એકમેવાનુરૂપં ચ ચક્રવાકસમં દ્વિજાઃ । નિરામયાશ્ચ તે લોકા નિત્યં મુદિતમાનસાઃ
દરેકને એક જ યોગ્ય સાથી મળે છે, જેમ ચક્રવાક પક્ષી હોય છે. ત્યાંના લોકો રોગરહિત છે અને હંમેશા આનંદિત મનથી રહે છે.
દશવર્ષસહસ્રાણિ દશવર્ષશતાનિ ચ । જીવંતિ તે મહાભાગા ન ચાન્યોન્યં જહત્યુત
આ મહાભાગ્યશાળી લોકો દસ હજાર વર્ષ અને હજાર સદી સુધી જીવશે છે અને ક્યારેય એકબીજાને છોડતા નથી.
ભારુંડા નામ શકુનાસ્તીક્ષ્ણતુંડા મહાબલાઃ । તાન્નિર્હરંતીહમૃતાન્દરીષુ પ્રક્ષિપંતિ ચ
ત્યાં ભારુંડ નામના પક્ષીઓ છે, જેમના ચાંચ તીક્ષ્ણ અને બળ ખૂબ છે. તેઓ અમૃત લઈ જાય છે અને ગુફાઓમાં મૂકે છે.
ઉત્તરાઃકુરવો વિપ્રા વ્યાખ્યાતાસ્તે સમાસતઃ । મેરુપાર્શ્વમહં પૂર્વં પ્રવક્ષ્યામિ યથાતથમ્
હે વિદ્વાનો, ઉત્તરકુરુઓનો સંક્ષિપ્ત વર્ણન થયું. હવે હું મેરુ પર્વતની બાજુનું પ્રદેશ યોગ્ય રીતે સમજાવું છું.
તસ્ય મૂર્દ્ધાભિષેકસ્તુ ભદ્રાશ્વસ્ય તપોધનાઃ । ભદ્રશાલવનં યત્ર કાલામ્રાશ્ચ મહાદ્રુમાઃ
ત્યાં ભદ્રાશ્વનું મસ્તકાભિષેક સ્થાન છે, હે તપસ્વીઓ, જ્યાં ભદ્રશાલ વન અને કાળા આંબાના મહાન વૃક્ષો છે.
કાલામ્રાસ્તુ મહાભાગા નિત્યંપુષ્પફલાઃ શુભાઃ । દ્રુમાશ્ચ યોજનોત્સેધાઃ સિદ્ધચારણસેવિતાઃ
કાળા આંબા ખૂબ પવિત્ર છે, હંમેશા ફૂલ અને ફળથી ભરેલા અને શુભ છે. આ વૃક્ષો એક યોજન જેટલા ઊંચા છે અને સિદ્ધો તથા ચારણો ત્યાં આવે છે.
તત્ર તે પુરુષાઃ શ્વેતાસ્તેજોયુક્તમહાબલાઃ । સ્ત્રિયઃ કુમુદવર્ણાશ્ચ સુંદર્યઃ પ્રિયદર્શનાઃ
ત્યાં પુરુષો સફેદ વર્ણના, તેજસ્વી અને બળવાન છે. સ્ત્રીઓ કમળ જેવા રંગની, સુંદર અને સૌને પ્રિય લાગે એવી છે.
ચંદ્રવર્ણાશ્ચતુર્વર્ણાઃ પૂર્ણચંદ્રનિભાનનાઃ । ચંદ્રશીતલગાત્રાશ્ચ નૃત્યગીતવિશારદાઃ
તેઓ ચાંદણી જેવા રંગના, ચાર પ્રકારના વર્ણ ધરાવે છે અને ચાંદ્રમાની જેમ પૂર્ણ ચહેરાવાળા છે. તેમનું શરીર ચાંદ્રમાની જેમ શીતળ છે અને તેઓ નૃત્ય-ગીતમાં નિપુણ છે.
દશવર્ષસહસ્રાણિ તત્રાયુર્દ્વિજસત્તમાઃ । કાલામ્રરસપીતાસ્તે નિત્યં સંસ્થિતયૌવનાઃ
ત્યાં, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, આયુષ્ય દસ હજાર વર્ષ છે. કાળા આંબાનો રસ પીવાથી તેઓ હંમેશા યુવાન રહે છે.
દક્ષિણેન તુ નીલસ્ય નિષધસ્યોત્તરેણ તુ । સુદર્શનો નામ મહાન્જંબૂવૃક્ષઃ સનાતનઃ
નીલ પર્વતના દક્ષિણમાં અને નિષધના ઉત્તર તરફ સુદર્શન નામનું મહાન અને શાશ્વત જાંબુ વૃક્ષ છે.
સર્વકામફલઃ પુણ્યઃ સિદ્ધચારણસેવિતઃ । તસ્ય નામ્ના સમાખ્યાતો જંબૂદ્વીપઃ સનાતનઃ
તે વૃક્ષ સર્વે ઇચ્છિત ફળ આપે છે, પવિત્ર છે અને સિદ્ધો તથા ચારણો ત્યાં આવે છે. તેના નામ પરથી જાંબુદ્વીપ નામ પડ્યું છે.
યોજનાનાં સહસ્રં ચ શતં ચ દ્વિજસત્તમાઃ । તથા માલ્યવતઃ શૃંગે પૂર્વે પૂર્વાનુગાંતકાઃ
હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, તે પ્રદેશ હજાર અને એકસો યોજન જેટલો વિસ્તરેલો છે અને એ રીતે તે માલ્યવત પર્વતના પૂર્વી ઢોળાણ સુધી ફેલાયો છે.
યોજનાનાં સહસ્રાણિ પંચાશન્માલ્યવાન્દ્વિજાઃ । મહારજતસંકાશા જાયંતે તત્ર માનવાઃ
હે દ્વિજો, માલ્યવત પર્વત પચાસ હજાર યોજન જેટલો વિસ્તૃત છે. ત્યાં જે માનવો જન્મે છે, તેઓ મહાન ચાંદી જેવા તેજસ્વી હોય છે.
બ્રહ્મલોકચ્યુતાઃ સર્વે સર્વે ચ બ્રહ્મવાદિનઃ । તપસ્તપ્યંતિ તે દિવ્યં ભવંતિ હ્યૂર્ધ્વરેતસઃ
ત્યાં બધા બ્રહ્મલોકમાંથી પડેલા છે અને બધા બ્રહ્મજ્ઞાની છે. તેઓ દિવ્ય તપ કરે છે અને તેમનું વીર્ય ઉર્ધ્વગામી છે.
રક્ષણાર્થં તુ ભૂતાનાં પ્રવિશંતિ દિવાકરમ્ । ષષ્ટિસ્તાનિ સહસ્રાણિ ષષ્ટિરેવ શતાનિ ચ
જીવજંતુઓની રક્ષા માટે, સાઠ હજાર અને સાઠ સો દેવતાઓ સૂર્યમાં પ્રવેશ કરે છે.
અરુણસ્યાગ્રતો યાંતિ પરિવાર્ય દિવાકરમ્ । ષષ્ટિવર્ષસહસ્રાણિ ષષ્ટિરેવ શતાનિ ચ
એ બધા અરુણના આગળ આગળ જઈને, સૂર્યને ઘેરીને, સાઠ હજાર વર્ષ અને સાઠ સો વર્ષ સુધી રહે છે.
આદિત્યતાપતપ્તાસ્તે વિશંતિ શશિમંડલમ્
સૂર્યની તાપથી દાઝાયેલા લોકો પછી ચાંદની ગોળીમાં પ્રવેશ કરે છે.
ઋષય ઊચુઃ-। વર્ષાણાં ચૈવ નામાનિ પર્વતાનાં ચ સત્તમ । આચક્ષ્વ નો યથાતત્વં યે ચ પર્વતવાસિનઃ
ઋષિઓએ કહ્યું: મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ, અમને વર્ષો અને પર્વતોના નામો અને પર્વતો પર વસતા લોકો વિશે સાચી રીતે કહો.
સૂત ઉવાચ-। દક્ષિણેન તુ શ્વેતસ્ય નિષધસ્યોત્તરેણ તુ । વર્ષં રમણકં નામ જાયંતે તત્ર માનવાઃ
સૂતે કહ્યું: શ્વેતના દક્ષિણમાં અને નિષધના ઉત્તર તરફ રમણક નામનું વર્ષ છે, ત્યાં મનુષ્યો જન્મે છે.
શુક્લાભિજનસંપન્નાઃ સર્વે તે પ્રિયદર્શનાઃ । નિઃસપત્નાશ્ચ તે સર્વે જાયંતે તત્ર માનવાઃ
ત્યાં જન્મેલા બધા મનુષ્યો શુદ્ધ વંશવાળા, સૌંદર્યથી ભરપૂર અને સ્પર્ધાવિહિન હોય છે.