ભવનૈરાવૃતૈઃ સર્વૈઃ ર્જાંબૂનદમયૈઃ શુભૈઃ । તત્ર દેવગણા વિપ્રા ગંધર્વાસુરરાક્ષસાઃ
એ પર્વત ચારે બાજુ જાંબુસુવર્ણથી બનેલા સુંદર ભવનોથી ઘેરાયેલો છે; ત્યાં દેવો, ગંધર્વો, અસુરો અને રાક્ષસો, બ્રાહ્મણો, વસે છે.
અપ્સરોગણસંયુક્તાઃ શૈલે ક્રીડંતિ સર્વદા । તત્ર બ્રહ્મા ચ રુદ્રશ્ચ શક્રશ્ચાપિ સુરેશ્વરઃ
અપ્સરાઓના સમૂહ સાથે, તેઓ પર્વત પર હંમેશા રમે છે; ત્યાં બ્રહ્મા, રુદ્ર અને દેવોના સ્વામી શક્ર પણ છે.
સમેત્ય વિવિધૈર્યજ્ઞૈર્યજંતેઽનેક દક્ષિણૈઃ । તુંબુરુર્નારદશ્ચૈવ વિશ્વાવસુર્હાહા હૂહૂઃ
તેઓ ભેગા થઈને અનેક યજ્ઞો કરે છે, અનેક દક્ષિણાઓ આપે છે; તુંબુરુ, નારદ, વિશ્વાવસુ, હાહા અને હૂહૂ પણ હાજર છે.
અભિગમ્યામરશ્રેષ્ઠં સ્તુવંતિ વિવિધૈઃ સ્તવૈઃ । સપ્તર્ષયો મહાત્માનઃ કશ્યપશ્ચ પ્રજાપતિઃ
અમર શ્રેષ્ઠ પાસે જઈને, તેઓ વિવિધ સ્તુતિઓથી તેની પ્રશંસા કરે છે; સાત મહાન ઋષિઓ અને પ્રજાપતિ કશ્યપ પણ ત્યાં છે.
તત્ર ગચ્છંતિ ભદ્રં વઃ સદા પર્વણિ પર્વણિ । તસ્યૈવ મૂર્દ્ધન્યુશના કાવ્યો દૈત્યૈર્મહીયતે
તેઓ ત્યાં જાય છે, તમારો કલ્યાણ રહે, દરેક તહેવાર પર હંમેશા; એ પર્વતના શિખરે ઉશનાસ કાવ્ય દૈત્યોથી પૂજાય છે.
તસ્ય હૈમાનિ રત્નાનિ તસ્યૈતે રત્નપર્વતાઃ । તસ્માત્કુબેરો ભગવાંશ્ચતુર્થં ભાગમશ્નુતે
એ પર્વતના રત્નો સુવર્ણ છે, અને એ જ રત્ન પર્વતો છે; તેથી, ભગવાન કુબેર ત્યાં ચોથો ભાગ મેળવે છે.
તતઃ કલાંશં વિત્તસ્ય મનુષ્યેભ્યઃ પ્રયચ્છતિ । પર્વતસ્યાંતરે દિવ્યં સર્વર્તુકુસુમૈશ્ચિતમ્
ત્યાંથી, કુબેર મનુષ્યોને ધનનો એક અંશ આપે છે; પર્વતની અંદર સર્વ ઋતુના ફૂલો થી સજ્જ એક દિવ્ય વન છે.
કર્ણિકારવનં રમ્યં શિલાજાલસમુચ્છ્રિતમ્ । તત્ર સાક્ષાત્પશુપતિર્દિવ્યભૂતૈઃ સમાવૃતઃ
ત્યાં સુંદર કર્ણિકાર વૃક્ષોનું વન છે, પથ્થરોના સમૂહ સાથે ઊંચું છે; ત્યાં ભગવાન પશુપતિ, દિવ્ય ભૂતો સાથે, સ્વયં વસે છે.
ઉમાસહાયોભગવાન્રમતે ભૂતભાવનઃ । કર્ણિકારમયીં માલાં બિભ્રદાપાદલંબિનીમ્
ભૂતોના સર્જનહાર ભગવાન, ઉમા સાથે, કર્ણિકાર ફૂલોની પગ સુધી લટકતી માળા પહેરીને ત્યાં આનંદ કરે છે.
ત્રિભિર્નેત્રૈઃ કૃતોદ્દ્યોતસ્ત્રિભિઃ સૂર્યૈરિવોદિતૈઃ । તમુગ્રતપસઃ સિદ્ધાઃ સુવ્રતાઃ સત્યવાદિનઃ
ત્રણ આંખોથી પ્રકાશિત, ત્રણ સૂર્યોની જેમ, ઉગ્ર તપ કરનાર, સારા વ્રત અને સત્યવાણી સિદ્ધો ભગવાન પાસે આવે છે.
પશ્યંતિ નહિ દુર્વૃત્તૈઃ શક્યો દ્રષ્ટું મહેશ્વરઃ । તસ્ય શૈલસ્ય શિખરાત્ક્ષીરધારા દ્વિજોત્તમાઃ
દુશ્ચરિત્ર લોકો મહાદેવને જોઈ શકતા નથી. એ પર્વતના શિખર પરથી, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, દૂધની ધારા વહે છે.
વિશ્વરૂપાત્પરમિતા ભીમનિર્ઘાતનિસ્વના । પુણ્યાપુણ્યતમૈર્જુષ્ટા ગંગા ભાગીરથી શુભા
વિશ્વરૂપ જેવી વિશાળ અને ભયાનક ગર્જના કરતી, શુભ ગંગા, ભાગીરથી, સૌથી પુણ્યવાન અને પાપી લોકોથી ભરેલી છે.
પ્લવંતી ચ પ્રવેગેન હ્રદે ચંદ્રમસઃ શુભે । તયા હ્યુત્પાદિતઃ પુણ્યઃ સ હ્રદઃ સાગરોપમઃ
તે ગંગા ઝડપથી વહેતી ચંદ્રના શુદ્ધ સરોવર માં પ્રવેશે છે; એના કારણે એ સરોવર, જે સાગર જેટલું વિશાળ છે, પવિત્ર બની ગયું છે.
તાં ધારયામાસ તદા દુર્દ્ધરાં પર્વતૈરપિ । શતં વર્ષસહસ્રાણિ શિરસૈવ પિનાકધૃક્
પિનાકધારી શિવે એ ગંગાને, જે પર્વતો માટે પણ સહન કરવી મુશ્કેલ છે, પોતાના માથે લાખો વર્ષ સુધી ધારણ કરી.
મેરોસ્તુ પશ્ચિમે પાર્શ્વે કેતુમાલો દ્વિજોત્તમાઃ । જંબૂખંડે તુ તત્રૈવ મહાજનપદો દ્વિજાઃ
મેરુ પર્વતના પશ્ચિમ બાજુએ કેતુમાલ નામનું દેશ છે, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો; ત્યાં જ જાંબુદ્વીપમાં મહાન જનપદ વસે છે.
આયુર્દશસહસ્રાણિ વર્ષાણાં તત્ર સત્તમાઃ । સુવર્ણવર્ણાશ્ચ નરા સ્ત્રિયશ્ચાપ્સરસાં સમાઃ
હે શ્રેષ્ઠો, ત્યાં મનુષ્યોનું આયુષ્ય દસ હજાર વર્ષ છે; પુરુષો સુવર્ણ જેવા રંગના છે અને સ્ત્રીઓ અપ્સરાઓ જેવી સુંદર છે.
અનામયા વીતશોકા નિત્યં મુદિતમાનસાઃ । જાયંતે માનવાસ્તત્ર નિસ્તપ્તકનકપ્રભાઃ
ત્યાંના લોકો રોગ અને દુઃખથી મુક્ત છે, હંમેશા આનંદિત મનવાળા છે; પુરુષો ત્યાં શુદ્ધ સોનાની જેમ તેજસ્વી જન્મે છે.
ગંધમાદનશૃંગેષુ કુબેરઃ સહ રાક્ષસૈઃ । સંવૃતોપ્સરસાં સંઘૈર્મોદતે ગુહ્યકાધિપઃ
ગંધમાદન પર્વતની શિખરો પર, ગુહ્યકોના સ્વામી કુબેર, રાક્ષસો અને અપ્સરાઓના સમૂહ સાથે આનંદ માણે છે.
ગંધમાદનપાર્શ્વે તુ પરે વિગતપાતકાઃ । એકાદશસહસ્રાણિ વર્ષાણાં પરમાયુષઃ
ગંધમાદન પર્વતની બાજુમાં, પાપરહિત લોકો વસે છે, જેમનું આયુષ્ય અગિયાર હજાર વર્ષ છે.
તત્ર કૃષ્ણા નરા વિપ્રાસ્તેજોયુક્તા મહાબલાઃ । સ્ત્રિયશ્ચોત્પલપત્રાભાઃ સર્વાઃ સુપ્રિયદર્શનાઃ
ત્યાં, હે બ્રાહ્મણો, પુરુષો કાળા, શક્તિશાળી અને મહાબળવાન છે; સ્ત્રીઓ કમળની પાંખડી જેવી તેજસ્વી અને સૌંદર્યમાં અતિશય છે.
નીલોત્પલધરં શ્વેતં શ્વેતાદ્ધૈરણ્યકં વરમ્ । વર્ષમૈરાવતં વિપ્રા નાનાજનપદાવૃતમ્
ત્યાં નીલકમળથી શોભતા શ્વેત પ્રદેશ, સુવર્ણમય પ્રદેશ અને ઐરાવત નામનું શ્રેષ્ઠ પ્રદેશ છે, હે બ્રાહ્મણો, જ્યાં અનેક જાતિના લોકો વસે છે.
ધનુખંડેઃ મહાભાગા દ્વે વર્ષે દક્ષિણોત્તરે । ઇલાવૃત્તં મધ્યગં તુ પંચવર્ષાણિ ચૈવ હિ
ધનુખંડમાં, હે મહાભાગ્યશાળી, દક્ષિણ અને ઉત્તર એમ બે પ્રદેશ છે; વચ્ચે ઇલાવૃત છે અને કુલ પાંચ પ્રદેશો છે.
ઉત્તરોત્તરમેતેભ્યો વર્ષમુદ્રિચ્યતે ગુણૈઃ । આયુઃ પ્રમાણમારોગ્યં ધર્મતઃ કામતોઽર્થતઃ
દરેક પ્રદેશ ગુણોમાં આગળના કરતાં શ્રેષ્ઠ છે—આયુષ્ય, કદ, આરોગ્ય, ધર્મ, કામ અને અર્થમાં.
સમન્વિતાનિ ભૂતાનિ તેષુ સર્વેષુ સત્તમાઃ । એવમેષા મહાભાગાઃ પર્વતૈઃ પૃથિવી ચિતા
હે શ્રેષ્ઠો, એ બધા પ્રદેશોમાં સર્વે જીવાત્માઓ એ ગુણોથી યુક્ત છે; આ રીતે, હે મહાભાગ્યશાળી, પૃથ્વી પર્વતોથી શોભાયમાન છે.
હેમકૂટસ્તુ સુમહાન્કૈલાસો નામ પર્વતઃ । તત્ર વૈશ્રવણો દેવો ગુહ્યકૈઃ સહ મોદતે
હેમકૂટ નામનો મહાન પર્વત છે, જેને કૈલાસ કહે છે; ત્યાં વૈશ્વરાણ દેવ ગુહ્યકો સાથે આનંદ કરે છે.
અસ્ત્યુત્તરેણ કૈલાસં મૈનાકં પર્વતં પ્રતિ । હિરણ્યશૃંગઃ સુમહાન્દિવ્યો મણિમયો ગિરિઃ
કૈલાસના ઉત્તર તરફ, મૈનાક પર્વતની દિશામાં, હિરણ્યશૃંગ નામનો મહાન, દિવ્ય અને રત્નમય પર્વત છે.
તસ્ય પાર્શ્વે મહદ્દિવ્યં શુભ્રં કાંચનવાલુકમ્ । રમ્યં વિષ્ણુસરો નામ યત્ર રાજા ભગીરથઃ
એના બાજુમાં મહાન, દિવ્ય અને શુદ્ધ, સોનાની રેતવાળું સુંદર વિષ્ણુ સરોવર છે, જ્યાં રાજા ભાગીરથ રહેતા હતા.
દૃષ્ટ્વા ભાગીરથીં ગંગામુવાસ બહુલાઃ સમાઃ । યૂપા મણિમયાસ્તત્ર ક્ષેત્રાશ્ચાપિ હિરણ્મયાઃ
રાજા ભાગીરથએ ગંગા, ભાગીરથીને જોઈને ત્યાં ઘણા વર્ષો સુધી નિવાસ કર્યો; ત્યાં રત્નમય યૂપ અને સોનાની ખેતરો છે.
તત્રેષ્ટ્વા તુ ગતઃ સિદ્ધિં સહસ્રાક્ષો મહાયશાઃ । સ્રષ્ટા ભૂતિપતિર્યત્ર સર્વલોકૈઃ સનાતનઃ
ત્યાં યજ્ઞ કરીને સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરનાર, મહાન યશસ્વી સહસ્રનેત્ર ઈન્દ્ર ત્યાં ગયો, જ્યાં સદા રહેતા સર્વલોકોના સર્જનહાર અને સમૃદ્ધિના સ્વામી, અનાદિ ભગવાન વિરાજે છે.
ઉપાસ્યતે તિગ્મતેજા યત્ર ભૂતઃ સમંતતઃ । નરનારાયણૌ બ્રહ્મા મનુઃ સ્થાણુશ્ચ પંચમઃ
ત્યાં તેજસ્વી પરમાત્માનું સર્વત્ર પૂજન થાય છે, અને નર-નારાયણ, બ્રહ્મા, મનુ અને પાંચમો સ્થાણુ પણ ત્યાં પૂજાય છે.