વારુણીપાનરૂપા ચ પયઃફેનસમુદ્ભવા । અમૃતસ્ય તરંગાચ્ચ કામોદાખ્યા બભૂવ હ
વારુણી દારૂના રૂપમાં, દૂધના ફેનમાંથી ઉત્પન્ન થઈ, અને કામોદા અમૃતના તરંગમાંથી જન્મી.
સોમો રાજા તથા લક્ષ્મીર્જજ્ઞાતે અમૃતાદપિ । ત્રૈલોક્યભૂષણઃ સોમઃ સંજાતઃ શંકરપ્રિયઃ
સોમ રાજા અને લક્ષ્મી પણ અમૃતમાંથી જન્મ્યા; સોમ ત્રણેય લોકનો શોભા અને શંકરનો પ્રિય છે.
મૃત્યુરોગહરા જાતા સુરાણાં વારુણી તથા । જ્યેષ્ઠાસુ પુણ્યદા જાતા લોકાનાં હિતમિચ્છતામ્
વારુણી દેવતાઓ માટે મૃત્યુ અને રોગ દૂર કરતી બની, અને જ્યેષ્ઠા પુણ્ય આપતી, લોકહિત ઇચ્છનાર માટે ઉત્પન્ન થઈ.
અમૃતાદુત્થિતા દેવી કામોદા નામ પુણ્યદા । વિષ્ણોઃ પ્રીત્યૈ ભવિષ્યે તુ વૃક્ષરૂપં પ્રયાસ્યતિ
અમૃતમાંથી કામોદા નામની પુણ્યદાયિ દેવી જન્મી; વિષ્ણુની પ્રસન્નતા માટે તે પછી વનસ્પતિ રૂપ લેશે.
વિષ્ણુપ્રીતિકરી સા તુ ભવિષ્યતિ સદૈવ હિ । તુલસી નામ સા પુણ્યા ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ
તે હંમેશા વિષ્ણુને આનંદ આપતી રહેશે; તે પુણ્યવંત તુલસી બનશે, તેમાં કોઈ શંકા નથી.
તયા સહ જગન્નાથો રમિષ્યતિ ન સંશયઃ । તુલસ્યાઃ પત્રમેકં યો નીત્વા કૃષ્ણાય દાસ્યતિ
તુલસી સાથે જગન્નાથ આનંદ કરશે, એમાં શંકા નથી; જે કોઈ તુલસીનું એક પાન કૃષ્ણને અર્પણ કરે છે,
મેને તસ્યોપકારાણાં કિમસ્મૈ ચ દદામ્યહમ્ । ઇત્યેવં ચિંતયેન્નિત્યં તસ્ય પ્રીતિકરો ભવેત્
તે હંમેશા વિચાર કરે છે: 'આ ઉપકાર માટે હું શું આપી શકું?' — આવું રોજ વિચારવાથી તે કૃષ્ણને પ્રસન્ન કરે છે.
એવં કામોદ નામાસૌ પૂર્વં જાતા સમુદ્રજા । યદા સા હસતે દેવી હર્ષગદ્ગદભાષિણી
આ રીતે, કામોદા નામે, સમુદ્રમાંથી પહેલે જન્મેલી, જ્યારે તે દેવી આનંદથી બોલતી અને હસે છે,
સૌહૃદ્યાનિ સુગંધીનિ મુખાત્તસ્યાઃ પતંતિ વૈ । અમ્લાનાનિ સુપુષ્પાણિ યો ગૃહ્ણાતિ સમુદ્યતઃ
તેના મોઢામાંથી સુગંધિત, મિત્રતા ભરેલા, ક્યારેય ન મરતા સુંદર ફૂલો પડે છે; જે ઉત્સાહપૂર્વક તેમને ભેગા કરે છે,
પૂજયેચ્છંકરં દેવં બ્રહ્માણં માધવં તથા । તસ્ય દેવાઃ પ્રતુષ્યંતિ યદિચ્છતિ દદંતિ તત્
અને શંકર, બ્રહ્મા કે માધવની પૂજા કરે છે, દેવતાઓ તેની પ્રસન્નતા પામે છે અને જે ઈચ્છે તે આપે છે.
રોદિત્યેષા યદા સા ચ કેન દુઃખેન દુઃખિતા । નેત્રાશ્રુભ્યો હિ તસ્યાસ્તુ પ્રભવંતિ પતંતિ ચ
પણ જ્યારે તે દુ:ખથી દુ:ખી થઈ રડે છે, તેના આંખના આંસુમાંથી ફૂલો ઉત્પન્ન થાય છે અને પડે છે,
તાનિ ચૈવ મહાભાગ હૃદ્યાનિ સુમહાંતિ ચ । સૌરભેણ વિના તૈસ્તુ યઃ પૂજયતિ શંકરમ્
એ ફૂલો, હે મહાભાગ્યશાળી, મનપસંદ અને મોટા છે; પણ જો કોઈ એ ફૂલો, સુગંધ વગર, શંકરની પૂજા કરે,
તસ્ય દુઃખં ચ સંતાપો જાયતે નાત્ર સંશયઃ । પુષ્પૈસ્તુ તાદૃશૈર્દેવાન્સકૃદર્ચતિ પાપધીઃ
તો તેને દુ:ખ અને કષ્ટ થાય છે, તેમાં શંકા નથી; જો પાપી મનવાળા એ ફૂલો વડે દેવતાઓની એકવાર પણ પૂજા કરે,
તસ્ય દુઃખં પ્રકુર્વંતિ દેવાસ્તત્ર ન સંશયઃ । એતત્તે સર્વમાખ્યાતં કામોદાખ્યાનમુત્તમમ્
તો દેવતાઓ તેને દુ:ખ આપે છે, એમાં શંકા નથી; આ રીતે હું તને કામોદાની સર્વોત્તમ કથા કહી.
અથ કૃષ્ણો વિચિંત્યૈવ દૃષ્ટ્વા વિક્રમસાહસમ્ । વિહુંડસ્યાપિ પાપસ્ય ઉદ્યમં સાહસં તદા
પછી કૃષ્ણે, વિક્રમના પાપ અને સાહસ જોઈ, શું કરવું એ વિચાર્યું,
નારદં પ્રેષયામાસ મોહયૈનં દુરાસદમ્ । નારદસ્ત્વથ સંશ્રુત્ય વાક્યં વિષ્ણોર્મહાત્મનઃ
તેણે નારદને મોકલ્યો, કે પાપી અને દુ:ખદાયકને મોહિત કરે; અને નારદે મહાત્મા વિષ્ણુના વચન સાંભળી.
ગચ્છમાનં દુરાત્માનં કામોદાં પ્રતિ દાનવમ્ । ગત્વા તમાહ દૈત્યેંદ્રં નારદઃ પ્રહસન્નિવ
જ્યારે દુષ્ટ હૃદયવાળો દાનવ કામોદાની તરફ જઈ રહ્યો હતો, ત્યારે નારદે હસતાં હસતાં દૈત્યોના રાજાને મળીને વાત કરી.
ક્વ યાસિ ત્વં ચ દૈત્યેંદ્ર સત્વરં ચ સમાતુરઃ । સાંપ્રતં કેન કાર્યેણ કસ્યાર્થં કેન નોદિતઃ
દૈત્યરાજ, તું ક્યાં જઈ રહ્યો છે, એ પણ એટલો ઉત્સુક અને ગભરાયેલો? તું અત્યારે કયા કામ માટે, કોની خاطر અને કોના કહેવા પર જઈ રહ્યો છે?
બ્રહ્માત્મજં નમસ્કૃત્ય પ્રત્યુવાચ કૃતાંજલિ । કામોદપુષ્પાર્થમહં પ્રસ્થિતો દ્વિજસત્તમ
બ્રહ્માના પુત્રને વંદન કરીને, હાથ જોડીને તેણે જવાબ આપ્યો: 'દ્વિજશ્રેષ્ઠ, હું કામોદાના ફૂલ લેવા માટે નીકળ્યો છું.'
તમુવાચ સ ધર્માત્મા પુષ્પૈઃ કિં તે પ્રયોજનમ્ । વિપ્રવર્યં પુનઃ પ્રાહ કાર્યકારણમાત્મનઃ
પવિત્ર હૃદયવાળા એ પુરૂષે પૂછ્યું: 'એ ફૂલોથી તને શું કામ છે?' ફરી તેણે બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠને પોતાના કામનું કારણ પૂછ્યું.
નંદનસ્ય વનોદ્દેશે કાચિન્નારી વરાનના । તસ્યા દર્શનમાત્રેણ ગતોઽહં કામવશ્યતામ્
નંદનવનના એક ભાગમાં એક સુંદર ચહેરાવાળી સ્ત્રી છે. માત્ર એને જોઈને જ હું કામના વશ થઈ ગયો છું.
તયા પ્રોક્તોઽસ્મિ વિપ્રેંદ્ર પુષ્પૈઃ કામોદસંભવૈઃ । પૂજયસ્વ મહાદેવં પુષ્પૈસ્તુ સપ્તકોટિભિઃ
એ સ્ત્રીએ મને કહ્યું છે, 'વિપ્રરાજ, કામોદાના ફૂલોથી મહાદેવની પૂજા કર—સાત કરોડ ફૂલોથી.'
તતસ્તે સુપ્રિયા ભાર્યા ભવિષ્યામિ ન સંશયઃ । તદર્થે પ્રસ્થિતોઽસ્મ્યદ્ય કામોદાખ્યં પુરં પ્રતિ
પછી હું એની મનપસંદ પતિ બની જઈશ, એમાં કોઈ સંશય નથી. એ માટે જ હું આજે કામોદા નામના શહેર તરફ જઈ રહ્યો છું.
તામહં કામયિષ્યામિ સિંધુજાં શુણુ સાંપ્રતમ્ । મનોલ્લાસૈર્મહાહાસૈર્હાસયિષ્યામ્યહં પુનઃ
હું એ સમુદ્રકન્યાને ઈચ્છું છું, સાંભળ હવે. મનની ખુશી અને મોટા હાસ્યથી હું એને ફરી હસાવવાનો છું.
પ્રીતા સતી મહાભાગા હસિષ્યતિ પુનઃ પુનઃ । તદ્ધાસ્યં ગદ્ગદં વિપ્ર મમ કાર્યપ્રવર્દ્ધનમ્
સંતોષિત અને ભાગ્યશાળી એ સ્ત્રી વારંવાર હસશે. એ તૂટતું-કાંપતું હાસ્ય, વિપ્ર, મારા કામને આગળ વધારશે.
તસ્માદ્ધાસ્યાત્પતિષ્યંતિ દિવ્યાનિ કુસુમાનિ ચ । તૈસ્તુ દેવમુમાકાંતં પૂજયિષ્યામિ સાંપ્રતમ્
એ હાસ્યથી દિવ્ય ફૂલો પડી જશે. એ ફૂલોથી હું ઉમાના પ્રિય દેવની પૂજા કરવાનું છું.
તેન પૂજાપ્રદાનેન તુષ્ટો દાસ્યતિ મે ફલમ્ । ઈશ્વરઃ સર્વભૂતેશઃ શંકરો લોકભાવનઃ
એ પૂજાના ફળથી સર્વભૂતોના સ્વામી, જગતના સર્જનહાર શંકર ભગવાન પ્રસન્ન થઈને મને ફળ આપશે.
નારદ ઉવાચ- તત્ર દૈત્ય ન ગંતવ્યં કામોદાખ્યે પુરોત્તમે । વિષ્ણુરસ્તિ સુમેધાવી સર્વદૈત્યક્ષયાવહઃ
નારદે કહ્યું: 'દૈત્ય, તું કામોદા નામના ઉત્તમ શહેરમાં જવું નહીં. ત્યાં વિષ્ણુ છે, જે બુદ્ધિશાળી અને હંમેશા દૈત્યોના વિનાશક છે.'
યેનોપાયેન પુષ્પાણિ કામોદાખ્યાનિ દાનવ । તવ હસ્તે પ્રયાસ્યંતિ તમુપાયં વદામ્યહમ્
કામોદાના ફૂલ તારા હાથમાં કયા ઉપાયથી આવશે, એ ઉપાય હું તને કહું છું, દાનવ.
ગંગાતોયેષુ દિવ્યાનિ પતિષ્યંતિ ન સંશયઃ । વાહિતાનિ જલૈર્દિવ્યૈરાગમિષ્યંતિ સાંપ્રતમ્
ગંગાના પાણીમાં દિવ્ય ફૂલો નિશ્ચયે પડી જશે. એ સ્વર્ગીય પાણીથી વહેતા, એ ફૂલો તારા સુધી જલ્દી આવી પહોંચશે.