ખડ્ગચર્મધરો દૈત્યો રાજાનં તમધાવત । ધાવમાનસ્ય હુંડસ્ય ખડ્ગં ચિચ્છેદ ભૂપતિઃ
દૈત્ય ખડગ અને ઢાલ લઈને રાજા સામે દોડી આવ્યો; હુંડા દોડી રહ્યો ત્યારે રાજાએ તેનો ખડગ કાપી નાખ્યો.
ક્ષુરપ્રૈર્નિશિતૈર્બાણૈશ્ચર્મ ચિચ્છેદ ભૂપતિઃ । અથ હુંડઃ સ દુષ્ટાત્મા સમાલોક્ય સમંતતઃ
પાતાળ જેવી ધારવાળા તીક્ષ્ણ બાણોથી રાજાએ તેની ઢાલ પણ કાપી નાખી; પછી એ દુષ્ટ હુંડાએ ચારે બાજુ નજર કરી.
જગ્રાહ મુદ્ગરં તૂર્ણં મુમોચ લઘુવિક્રમઃ । વજ્રવેગં સમાયાંતં દદૃશે નૃપતિસ્તદા
તે સમયે તેણે ઝડપથી ગદા પકડી અને હલકાપણે ફેંકી; રાજાએ તેને વીજળી જેવી ઝડપથી આવતી જોઈ.
મુદ્ગરં સ્વનવંતં ચાપાતયદંબરાત્તતઃ । દશભિર્નિશિતૈર્બાણૈઃ ક્ષુરપ્રૈશ્ચ સ્વવિક્રમાત્
પછી તેણે પોતાની શક્તિથી દસ તીખા બાણો અને કટારાવાળા તીરો વડે ગદાની ગર્જના કરતા આકાશમાંથી નીચે પાડી દીધી.
મુદ્ગરં પતિતં દૃષ્ટ્વા દશખણ્ડમયં ભુવિ । ગદામુદ્યમ્ય વેગેન રાજાનમભ્યધાવત
ગદા જમીન પર પડીને દસ ભાગમાં તૂટી ગઈ તે જોઈ, તેણે જોરથી પોતાની ગદા ઉંચકી અને રાજા પર દોડી ગયો.
ખડ્ગેન તીક્ષ્ણધારેણ તસ્ય બાહું વિચિચ્છિદે । સગદં પતિતં ભૂમૌ સાંગદં કટકાન્વિતમ્
પછી તીખી ધારવાળી તલવારથી તેણે તેનો હાથ કપાઈ નાખ્યો, જેમાં ગદા, કડાં અને કંકણ પહેરેલા હતા, અને ગદા જમીન પર પડી ગઈ.
મહારાવં તતઃ કૃત્વા વજ્રસ્ફોટસમં તદા । રુધિરેણાપિ દિગ્ધાંગો ધાવમાનો મહાહવે
પછી તેણે વીજળીના ગજ્જન જેવી ભયાનક ગર્જના કરી, લોહીથી લથબથ શરીરે મહાસંગ્રામમાં દોડતો રહ્યો.
ક્રોધેન મહતાવિષ્ટો ગ્રસ્તુમિચ્છતિ ભૂપતિમ્ । દુર્નિવાર્યઃ સમાયાતઃ પાર્શ્વં તસ્ય ચ ભૂપતેઃ
મોટા ક્રોધથી ભરાઈને તે રાજાને ભક્ષી જવા ઈચ્છતો હતો; અવરોધી ન શકાય એવો તે રાજાના બાજુમાં આવી પહોંચ્યો.
નહુષેણ મહાશક્ત્યા તાડિતો હૃદિ દાનવઃ । પતિતઃ સહસા ભૂમૌ વજ્રાહત ઇવાચલઃ
નહુષે મહા શક્તિથી તેના હૃદયમાં આઘાત કર્યો, તો દાનવ વીજળી પડેલા પર્વત જેવી રીતે અચાનક જમીન પર પડી ગયો.
તસ્મિન્દૈત્યે ગતે ભૂમાવિતરે દાનવા ગતાઃ । વિવિશુઃ કતિ દુર્ગેષુ કતિ પાતાલમાશ્રિતાઃ
તે દાનવ જમીન પર પડતાં બાકીના દાનવો ભાગી ગયા; કેટલાંક કિલ્લામાં છુપાઈ ગયા, કેટલાંક પાતાળમાં જઈ છુપાયા.
દેવાઃ પ્રહર્ષમાજગ્મુર્ગંધર્વાઃ સિદ્ધચારણાઃ । હતે તસ્મિન્મહાપાપે નહુષેણ મહાત્મના
તે મહાપાપી નહુષના હાથો મારાયો ત્યારે દેવો, ગંધર્વો, સિદ્ધો અને ચારણો ખૂબ આનંદિત થયા.
તસ્મિન્હતે દૈત્યવરે મહાહવે દેવાશ્ચ સર્વે પ્રમુદં પ્રલેભિરે । તાં દેવરૂપાં તપસા પ્રવર્દ્ધિતાં સ આયુપુત્રઃ પ્રતિલભ્ય હર્ષિતઃ
મહાસંગ્રામમાં તે શ્રેષ્ઠ દાનવ મારાયો ત્યારે બધા દેવો આનંદથી ભરાઈ ગયા; અને તપથી વધેલી તે દેવરૂપા પત્નીને પુત્ર સાથે નહુષે ફરી મેળવી આનંદ કર્યો.
ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડે વેનોપાખ્યાને ગુરુતીર્થમાહાત્મ્યે ચ્યવનચરિત્રે નહુષાખ્યાને પંચદશાધિકશતતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિખંડમાં વેનોપાખ્યાન, ગુરુતીર્થ મહાત્મ્ય અને ચ્યવનકથા અંતર્ગત નહુષકથાનો પંદર સો પંદરમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
કુંજલ ઉવાચ- અશોકસુંદરી પુણ્યા રંભયા સહ હર્ષિતા । નહુષં પ્રાપ્ય વિક્રાંતં તમુવાચ તપસ્વિની
કુંજલાએ કહ્યું: પુણ્યવતી અશોકસુંદરી રંભા સાથે આનંદિત થઈ, પરાક્રમી નહુષ પાસે પહોંચી અને તપસ્વિ સ્ત્રીએ તેને કહ્યું.
અહં તે ધર્મતઃ પત્ની દેવૈર્દિષ્ટા તપસ્વિની । ઉદ્વાહયસ્વ માં વીર યદિ ધર્મમિહેચ્છસિ
"હું તારી ધર્મપત્ની છું, દેવોએ નક્કી કરી છે, તપસ્વિ સ્ત્રી છું; હે વીર, જો તને અહીં ધર્મ જોઈએ છે તો મને લગ્ન કરી લે."
સદૈવ ચિંત્યમાના ચ ત્વામહં તપસિ સ્થિતા । ભવાન્ધર્મપ્રસાદેન મયા પ્રાપ્તો નૃપોત્તમ
"હંમેશા તપમાં સ્થિર રહીને હું તારો વિચાર કરતી રહી છું; હે શ્રેષ્ઠ રાજા, ધર્મની કૃપાથી તું મારા પાસે આવ્યો છે."
નહુષ ઉવાચ- મદર્થે નિયતા ભદ્રે યદિ ત્વં તપસિ સ્થિતા । ગુરોર્વાક્યાન્મુહૂર્તેન તવ ભર્તા ભવામ્યહમ્
નહુષે કહ્યું: "હે સુભાગ્યવતી, જો તું મારા માટે તપમાં સ્થિર રહી છે, તો ગુરુના વચનથી હું તારો પતિ થાઈશ."
અનયા રંભયા સાર્દ્ધમાવાં ગચ્છાવ ભામિનિ । સમારોપ્ય રથે તાં તુ તાં રંભાં તુ મનોરમામ્
"હે સુંદરિ, આપણે રંભા સાથે મળીને ચાલીએ; તેને, આ મનમોહક રંભાને રથમાં બેસાડી લઈ જઈએ."
તેનૈવ રથવર્યેણ વશિષ્ઠસ્યાશ્રમં પ્રતિ । જગામ લઘુવેગેન તાભ્યાં સહ મહાયશાઃ
એ જ ઉત્તમ રથમાં બેસી, મહાપ્રસિદ્ધ નહુષે બંને સાથે ઝડપથી વશિષ્ઠના આશ્રમ તરફ પ્રયાણ કર્યું.
તમાશ્રમગતં વિપ્રં સમાલોક્ય પ્રણમ્ય ચ । તયા સાર્દ્ધં મહાતેજા હર્ષેણ મહતાન્વિતઃ
આશ્રમમાં આવેલા ઋષિને જોઈ અને તેમને વંદન કરી, મહાતેજસ્વી નહુષે અશોકસુંદરી સાથે આનંદપૂર્વક ત્યાં ઊભો રહ્યો.
યથા યુદ્ધં રણે જાતં નિહતો દાનવાધમઃ । નિવેદયામાસ સર્વં વશિષ્ઠાય મહાત્મને
જેમ યુદ્ધના મેદાનમાં ભીષણ યુદ્ધ થયું અને દુષ્ટ દાનવનો અંત આવ્યો, એ બધું મહાન આત્માવાળા વશિષ્ઠજીને જાણ કરાયું.
વશિષ્ઠોઽપિ સમાકર્ણ્ય નહુષસ્ય વિચેષ્ટિતમ્ । હર્ષેણ મહતાવિષ્ટ આશીર્ભિરભિનંદ્ય તમ્
વશિષ્ઠજીયે જ્યારે નહુષના વિક્રમો સાંભળ્યા, ત્યારે તેઓ ખૂબ આનંદિત થયા અને આશીર્વાદ આપી તેને શુભેચ્છા આપી.
તિથૌ લગ્ને શુભે પ્રાપ્તે તયોસ્તુ મુનિપુંગવઃ । વિવાહં કારયામાસ અગ્નિબ્રાહ્મણસન્નિધૌ
શુભ તિથિ અને યોગ્ય સમયે, મહાન ઋષિએ અગ્નિ અને બ્રાહ્મણોની હાજરીમાં તેમનો લગ્ન સંસ્કાર કરાવ્યો.
આશીર્ભિરભિનંદ્યૈવ મિથુનં પ્રેષિતં પુનઃ । માતરં પિતરં પશ્ય દ્રુતં ગત્વા મહામતે
દંપતીને આશીર્વાદ આપી, ઋષિએ કહ્યું: 'હવે ઝડપથી જઈને માતા-પિતાને મળો, બુદ્ધિશાળી હોવ છો.'
ત્વાં ચ દૃષ્ટ્વા હિ તે માતા પિતાસૌ તવ સુવ્રત । હર્ષેણ વૃદ્ધિમાપ્નોતુ પર્વણીવ તુ સાગરઃ
હે ધીરજવાન, જ્યારે તારા માતા અને પિતા તને જોશે, ત્યારે તેઓ પૂર્ણિમાના દરિયા જેવો આનંદથી ઉછળી ઊઠશે.
એવં સંપ્રેષિતો વીરો મુનિના બ્રહ્મસૂનુના । તેનૈવ રથવર્યેણ જગામ લઘુવિક્રમઃ
બ્રહ્માજીના પુત્ર ઋષિએ આમ કહ્યું પછી, તે વિરુપુત્ર વીર પોતે જ એ ઉત્તમ રથમાં ઝડપથી રવાના થયો.
નમસ્કૃત્ય દ્વિજેંદ્રં તં ગતો માતલિના તદા । સ્વપુરં પિતરં દ્રષ્ટું તથૈવ ચ સ્વમાતરમ્
તે સમયે તેણે બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ એવા મહાત્માને વંદન કરી, પછી માતલિના સાથે પોતાના શહેરમાં પિતા અને માતાને જોવા ગયો.
સૂત ઉવાચ- અપ્સરા મેનિકા નામ પ્રેષિતા દૈવતૈસ્તતઃ । આયોર્ભાર્યા સુદુઃખેન પતિતા શોકસાગરે
સૂતે કહ્યું: પછી દેવતાઓએ મોકલેલી અપ્સરા, મેનિકા, આયુની પત્ની પાસે પહોંચી, જે દુ:ખના દરિયામાં ડૂબેલી હતી.
તામુવાચ મહાભાગાં દેવીમિંદુમતીં પ્રતિ । મુંચ શોકં મહાભાગે તનયં પશ્ય સસ્નુષમ્
મેનિકાએ મહાભાગ્યવતી રાણી ઇન્દુમતીને કહ્યું: 'મહાભાગ્યવતી, દુ:ખ છોડો અને તમારો પુત્ર તથા વહુને જુઓ.'
નિહત્ય દાનવં પાપં તવ પુત્રાપહારકમ્ । સમાયાંતં સભાયાં ચ વીરશ્રિયાસમન્વિતમ્
'પાપી દાનવ, જે તારા પુત્રને લઈ ગયો હતો, તેને મારીને, તારો પુત્ર વીરતા સાથે સભામાં પાછો આવી રહ્યો છે.'