ઇત્યુક્ત્વા પુનરુત્થાય લાઘવેન સમન્વિતઃ । એકવિંશતિભિર્બાણૈર્નહુષં ચાહનત્પુનઃ
આમ કહી, ફરીથી ચપળતાથી ઊભો રહી, તેણે એકવીસ બાણો વડે નહુષને ફરી ઘાયલ કર્યો.
એકેન મુષ્ટિમધ્યે તુ ચતુર્ભિર્બાહુમધ્યતઃ । ચતુર્ભિશ્ચ મહાશ્વાંશ્ચ છત્રમેકેન તેન વૈ
એક બાણથી તેણે મુઠ્ઠીના વચમાં ઘા કર્યો, ચાર બાણથી હાથના મધ્ય ભાગે, ચાર બાણથી મહાન ઘોડાઓને અને એક બાણથી છત્રને ઘાયલ કર્યા.
પંચભિર્માતલિં વિદ્ધ્વા રથનીડં તુ સપ્તભિઃ । ધ્વજદંડં ત્રિભિસ્તીક્ષ્ણૈર્દાનવઃ શિખિપત્રિભિઃ
પાંચ બાણથી માતલિને, સાત બાણથી રથના મંચને અને ત્રણ તીક્ષ્ણ મોરપાંખવાળા બાણોથી ધ્વજદંડને ઘાયલ કર્યો.
આદાનં તુ નિદાનં તુ લક્ષમોક્ષં દુરાત્મનઃ । લાઘવં તસ્ય સંદૃષ્ટ્વા દેવતા વિસ્મયંગતાઃ
એ દૈત્યની ધનુષ્ય ખેંચવાની, નિશાન લગાડવાની અને બાણ છોડવાની કુશળતા જોઈને દેવતાઓ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા.
તસ્ય પૌરુષમાપશ્ય સ રાજા દાનવોત્તમમ્ । શૂરોસિ કૃતવિદ્યોસિ ધીરોસિ રણપંડિતઃ
એ રાજાએ દૈત્યશ્રેષ્ઠનું પરાક્રમ જોઈને કહ્યું: 'તું શૂરવીર છે, વિદ્યા પ્રાપ્ત છે, સ્થિર છે અને યુદ્ધમાં નિષ્ણાત છે.'
ઇત્યુક્વા દાનવં તં તુ ધનુર્વિસ્ફાર્ય ભૂપતિઃ । માર્ગણૈર્દશભિસ્તં તુ વિવ્યાધ લઘુવિક્રમઃ
આમ કહીને રાજાએ ધનુષ્ય ખેંચ્યું અને ઝડપથી દસ બાણો વડે દૈત્યને ઘાયલ કર્યો.
ત્રિભિર્ધ્વજં પ્રચિચ્છેદ સ પપાત ધરાતલે । તુરગાન્પાતયામાસ ચતુર્ભિસ્તસ્ય સાયકૈઃ
ત્રણ બાણથી ધ્વજ કાપી પૃથ્વી પર પાડી દીધો અને ચાર બાણથી ઘોડાઓને નીચે પાડી દીધા.
એકેન છત્રં તસ્યાપિ ચકર્ત લઘુવિક્રમઃ । દશભિઃ સારથિસ્તસ્ય પ્રેષિતો યમમંદિરમ્
એક બાણથી ઝડપથી છત્ર કાપી નાખ્યું અને દસ બાણથી રથચાલકને યમલોક મોકલી દીધો.
દંશનં દશભિશ્છિત્ત્વા શરૈશ્ચ વિદલીકૃતઃ । સર્વાંગેષુ ચ ત્રિંશદ્ભિર્વિવ્યાધ દનુજેશ્વરમ્
દસ બાણથી દાંતકાપ કાપી નાખ્યો, તેને તૂટી નાંખ્યો અને ત્રીસ બાણોથી દૈત્યરાજના સર્વાંગમાં ઘા કર્યા.
હતાશ્વો વિરથો જાતો બાણપાણિર્ધનુર્ધરઃ । અભ્યધાવત્સ વેગેન વર્ષયન્નિશિતૈઃ શરૈઃ
ઘોડા મરી ગયા, રથ તૂટી ગયો, પણ ધનુષ્ય હાથમાં લઈને તીરંદાજ ઝડપથી આગળ વધ્યો અને તીક્ષ્ણ બાણોની વરસાદ વરસાવી.
ખડ્ગચર્મધરો દૈત્યો રાજાનં તમધાવત । ધાવમાનસ્ય હુંડસ્ય ખડ્ગં ચિચ્છેદ ભૂપતિઃ
દૈત્ય ખડગ અને ઢાલ લઈને રાજા સામે દોડી આવ્યો; હુંડા દોડી રહ્યો ત્યારે રાજાએ તેનો ખડગ કાપી નાખ્યો.
ક્ષુરપ્રૈર્નિશિતૈર્બાણૈશ્ચર્મ ચિચ્છેદ ભૂપતિઃ । અથ હુંડઃ સ દુષ્ટાત્મા સમાલોક્ય સમંતતઃ
પાતાળ જેવી ધારવાળા તીક્ષ્ણ બાણોથી રાજાએ તેની ઢાલ પણ કાપી નાખી; પછી એ દુષ્ટ હુંડાએ ચારે બાજુ નજર કરી.
જગ્રાહ મુદ્ગરં તૂર્ણં મુમોચ લઘુવિક્રમઃ । વજ્રવેગં સમાયાંતં દદૃશે નૃપતિસ્તદા
તે સમયે તેણે ઝડપથી ગદા પકડી અને હલકાપણે ફેંકી; રાજાએ તેને વીજળી જેવી ઝડપથી આવતી જોઈ.
મુદ્ગરં સ્વનવંતં ચાપાતયદંબરાત્તતઃ । દશભિર્નિશિતૈર્બાણૈઃ ક્ષુરપ્રૈશ્ચ સ્વવિક્રમાત્
પછી તેણે પોતાની શક્તિથી દસ તીખા બાણો અને કટારાવાળા તીરો વડે ગદાની ગર્જના કરતા આકાશમાંથી નીચે પાડી દીધી.
મુદ્ગરં પતિતં દૃષ્ટ્વા દશખણ્ડમયં ભુવિ । ગદામુદ્યમ્ય વેગેન રાજાનમભ્યધાવત
ગદા જમીન પર પડીને દસ ભાગમાં તૂટી ગઈ તે જોઈ, તેણે જોરથી પોતાની ગદા ઉંચકી અને રાજા પર દોડી ગયો.
ખડ્ગેન તીક્ષ્ણધારેણ તસ્ય બાહું વિચિચ્છિદે । સગદં પતિતં ભૂમૌ સાંગદં કટકાન્વિતમ્
પછી તીખી ધારવાળી તલવારથી તેણે તેનો હાથ કપાઈ નાખ્યો, જેમાં ગદા, કડાં અને કંકણ પહેરેલા હતા, અને ગદા જમીન પર પડી ગઈ.
મહારાવં તતઃ કૃત્વા વજ્રસ્ફોટસમં તદા । રુધિરેણાપિ દિગ્ધાંગો ધાવમાનો મહાહવે
પછી તેણે વીજળીના ગજ્જન જેવી ભયાનક ગર્જના કરી, લોહીથી લથબથ શરીરે મહાસંગ્રામમાં દોડતો રહ્યો.
ક્રોધેન મહતાવિષ્ટો ગ્રસ્તુમિચ્છતિ ભૂપતિમ્ । દુર્નિવાર્યઃ સમાયાતઃ પાર્શ્વં તસ્ય ચ ભૂપતેઃ
મોટા ક્રોધથી ભરાઈને તે રાજાને ભક્ષી જવા ઈચ્છતો હતો; અવરોધી ન શકાય એવો તે રાજાના બાજુમાં આવી પહોંચ્યો.
નહુષેણ મહાશક્ત્યા તાડિતો હૃદિ દાનવઃ । પતિતઃ સહસા ભૂમૌ વજ્રાહત ઇવાચલઃ
નહુષે મહા શક્તિથી તેના હૃદયમાં આઘાત કર્યો, તો દાનવ વીજળી પડેલા પર્વત જેવી રીતે અચાનક જમીન પર પડી ગયો.
તસ્મિન્દૈત્યે ગતે ભૂમાવિતરે દાનવા ગતાઃ । વિવિશુઃ કતિ દુર્ગેષુ કતિ પાતાલમાશ્રિતાઃ
તે દાનવ જમીન પર પડતાં બાકીના દાનવો ભાગી ગયા; કેટલાંક કિલ્લામાં છુપાઈ ગયા, કેટલાંક પાતાળમાં જઈ છુપાયા.
દેવાઃ પ્રહર્ષમાજગ્મુર્ગંધર્વાઃ સિદ્ધચારણાઃ । હતે તસ્મિન્મહાપાપે નહુષેણ મહાત્મના
તે મહાપાપી નહુષના હાથો મારાયો ત્યારે દેવો, ગંધર્વો, સિદ્ધો અને ચારણો ખૂબ આનંદિત થયા.
તસ્મિન્હતે દૈત્યવરે મહાહવે દેવાશ્ચ સર્વે પ્રમુદં પ્રલેભિરે । તાં દેવરૂપાં તપસા પ્રવર્દ્ધિતાં સ આયુપુત્રઃ પ્રતિલભ્ય હર્ષિતઃ
મહાસંગ્રામમાં તે શ્રેષ્ઠ દાનવ મારાયો ત્યારે બધા દેવો આનંદથી ભરાઈ ગયા; અને તપથી વધેલી તે દેવરૂપા પત્નીને પુત્ર સાથે નહુષે ફરી મેળવી આનંદ કર્યો.
ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડે વેનોપાખ્યાને ગુરુતીર્થમાહાત્મ્યે ચ્યવનચરિત્રે નહુષાખ્યાને પંચદશાધિકશતતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિખંડમાં વેનોપાખ્યાન, ગુરુતીર્થ મહાત્મ્ય અને ચ્યવનકથા અંતર્ગત નહુષકથાનો પંદર સો પંદરમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
કુંજલ ઉવાચ- અશોકસુંદરી પુણ્યા રંભયા સહ હર્ષિતા । નહુષં પ્રાપ્ય વિક્રાંતં તમુવાચ તપસ્વિની
કુંજલાએ કહ્યું: પુણ્યવતી અશોકસુંદરી રંભા સાથે આનંદિત થઈ, પરાક્રમી નહુષ પાસે પહોંચી અને તપસ્વિ સ્ત્રીએ તેને કહ્યું.
અહં તે ધર્મતઃ પત્ની દેવૈર્દિષ્ટા તપસ્વિની । ઉદ્વાહયસ્વ માં વીર યદિ ધર્મમિહેચ્છસિ
"હું તારી ધર્મપત્ની છું, દેવોએ નક્કી કરી છે, તપસ્વિ સ્ત્રી છું; હે વીર, જો તને અહીં ધર્મ જોઈએ છે તો મને લગ્ન કરી લે."
સદૈવ ચિંત્યમાના ચ ત્વામહં તપસિ સ્થિતા । ભવાન્ધર્મપ્રસાદેન મયા પ્રાપ્તો નૃપોત્તમ
"હંમેશા તપમાં સ્થિર રહીને હું તારો વિચાર કરતી રહી છું; હે શ્રેષ્ઠ રાજા, ધર્મની કૃપાથી તું મારા પાસે આવ્યો છે."
નહુષ ઉવાચ- મદર્થે નિયતા ભદ્રે યદિ ત્વં તપસિ સ્થિતા । ગુરોર્વાક્યાન્મુહૂર્તેન તવ ભર્તા ભવામ્યહમ્
નહુષે કહ્યું: "હે સુભાગ્યવતી, જો તું મારા માટે તપમાં સ્થિર રહી છે, તો ગુરુના વચનથી હું તારો પતિ થાઈશ."
અનયા રંભયા સાર્દ્ધમાવાં ગચ્છાવ ભામિનિ । સમારોપ્ય રથે તાં તુ તાં રંભાં તુ મનોરમામ્
"હે સુંદરિ, આપણે રંભા સાથે મળીને ચાલીએ; તેને, આ મનમોહક રંભાને રથમાં બેસાડી લઈ જઈએ."
તેનૈવ રથવર્યેણ વશિષ્ઠસ્યાશ્રમં પ્રતિ । જગામ લઘુવેગેન તાભ્યાં સહ મહાયશાઃ
એ જ ઉત્તમ રથમાં બેસી, મહાપ્રસિદ્ધ નહુષે બંને સાથે ઝડપથી વશિષ્ઠના આશ્રમ તરફ પ્રયાણ કર્યું.
તમાશ્રમગતં વિપ્રં સમાલોક્ય પ્રણમ્ય ચ । તયા સાર્દ્ધં મહાતેજા હર્ષેણ મહતાન્વિતઃ
આશ્રમમાં આવેલા ઋષિને જોઈ અને તેમને વંદન કરી, મહાતેજસ્વી નહુષે અશોકસુંદરી સાથે આનંદપૂર્વક ત્યાં ઊભો રહ્યો.