ન શેકુર્દાનવાઃ સર્વે બાણવર્ષં મહાત્મનઃ । મૃતાઃ કેચિદ્દ્રુતાઃ કેચિત્કેચિન્નષ્ટા મહાહવાત્
મહાન આત્માવાળા રાજાના બાણવર્ષને કોઈ દાનવ સહન કરી શક્યા નહીં; કેટલાક યુદ્ધમાં મરી ગયા, કેટલાક ભાગી ગયા અને કેટલાક તો યુદ્ધના ઘમાસાણમાં ગુમ થઈ ગયા.
સૂત ઉવાચ- મહાતેજં મહાપ્રાજ્ઞં મહાદાનવનાશનમ્ । ચુક્રોધ હુંડો દુષ્ટાત્મા દૃષ્ટ્વા તં નૃપનંદનમ્
સૂતે કહ્યું: એ રાજકુમારને જોઈને દુષ્ટ હૃદયવાળો અને મહા શક્તિશાળી હુંડા, જે દાનવોના વિનાશક હતો, તે ખૂબ જ ક્રોધિત થયો.
સ્થિતો ગત્વેદમાભાષ્ય તિષ્ઠતિષ્ઠેતિ ચાહવે । ત્વામદ્ય ચ નયિષ્યામિ આયુપુત્ર યમાંતિકમ્
યુદ્ધભૂમિમાં ઊભા રહીને હુંડાએ કહ્યું: 'થેમ, થેમ! આજે, અયુના પુત્ર, હું તને યમના ઘર લઈ જઈશ.'
નહુષ ઉવાચ- સ્થિતોસ્મિ સમરે પશ્ય ત્વામહં હંતુમાગતઃ । અહં ત્વાં તુ હનિષ્યામિ દાનવં પાપચેતનમ્
નહુષએ કહ્યું: 'હું યુદ્ધમાં તને સામે ઊભો છું; જો, હું તને મારવા આવ્યો છું. દુષ્ટ મનવાળા દાનવ, હું તારો નાશ કરીશ.'
ઇત્યુક્ત્વા ધનુરાદાય બાણાનગ્નિશિખોપમાન્ । છત્રેણ ધ્રિયમાણેન શુશુભે સોઽપિ સંયુગે
આવી વાત કરીને નહુષએ અગ્નિ જેવી જ્વાળાવાળા બાણો અને ધનુષ ઉપાડ્યું; છત્રી તેની ઉપર ધરી હતી અને એ યુદ્ધમાં તેજથી ઝગમગતો લાગતો હતો.
ઇંદ્રસ્ય સારથિં દિવ્યં માતલિં વાક્યમબ્રવીત્ । વાહયતુ રથં મેઽદ્ય હુંડસ્ય સમ્મુખં ભવાન્
એણે ઇન્દ્રના દેવદૂત માટલિને કહ્યું: 'મારે આજે મારો રથ હુંડાની સામે લઈ જવો છે.'
ઇત્યુક્તસ્તેન વીરેણ માતલિર્લઘુવિક્રમઃ । તુરગાંશ્ચોદયામાસ મહાવાતજવોપમાન્
એવી આજ્ઞા મળતાં જ ઝડપી ચાલવાળા માટલીએ પવન જેવી ઝડપથી દોડતા ઘોડાઓને હાંકી દીધા.
ઉત્પેતુશ્ચ તતો વાહા હંસા ઇવ યથાંબરે । છત્રેણ ઇંદુવર્ણેન રથેનાપિ પતાકિના
પછી એ ઘોડાઓ આકાશમાં હંસની જેમ ઉડી ગયા; ચાંદની જેવી સફેદ છત્રી અને ધ્વજાવાળા રથ સાથે તેઓ આગળ વધ્યા.
નભસ્તલં તુ સંપ્રાપ્ય યથા સૂર્યો વિરાજતે । આયુપુત્રસ્તથા સંખ્યે તેજસા વિક્રમેણ તુ
જેમ સૂર્ય આકાશમાં પ્રકાશે છે, તેમ અયુના પુત્ર એ યુદ્ધમાં પોતાના તેજ અને પરાક્રમથી ઝગમગતો લાગ્યો.
અથ હુંડો રથસ્થોઽપિ રાજમાનઃ સ્વતેજસા । સર્વાયુધૈશ્ચ સંયુક્તસ્તદ્વદ્વીરવ્રતે સ્થિતઃ
પછી હુંડા પણ પોતાના રથ પર ઊભો રહીને પોતાના તેજથી ઝગમગતો લાગતો હતો. તે બધા શસ્ત્રોથી સજ્જ અને વીરવ્રતમાં અડગ રહ્યો.
ઉભયોર્વીરયોર્યુદ્ધં દેવવિસ્મયકારકમ્ । તદા આસીન્મહાપ્રાજ્ઞ દારુણં ભીતિદાયકમ્
બન્ને વીરોએ જે યુદ્ધ કર્યું, તે દેવતાઓને આશ્ચર્યમાં મૂકી દેતું હતું; એ સમયે વિદ્વાનોને એ યુદ્ધ ખૂબ જ ભયાનક અને ભયજનક લાગ્યું.
સુબાણૈર્નિશિતૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ કંકપત્રૈઃ શિલીમુખૈઃ । હુંડેન તાડિતો રાજા સુબાહ્વોરંતરે તદા
હુંડાએ તીક્ષ્ણ અને કઠોર બાણો, ગીધના પાંખવાળા અને પથ્થરનાં અગ્રવાળા, રાજાના બળવાન હાથોની વચ્ચે વાગાડ્યા અને તેને ઘાયલ કર્યો.
સુભાલે પંચભિર્બાણૈર્વિદ્ધઃ ક્રુદ્ધોઽભવત્તદા । સવિદ્ધસ્તુ તદા બાણૈરધિકં શુશુભે નૃપઃ
પાંચ બાણો હાથમાં વાગતાં રાજા ક્રોધિત થયો; છતાં એ બાણોથી ઘાયલ થયેલો રાજા વધુ તેજસ્વી લાગતો હતો.
સારુણઃ કરમાલાભિરુદયંશ્ચ દિવાકરઃ । રુધિરેણ તુ દિગ્ધાંગો હેમબાણૈસ્તનુસ્થિતૈઃ
જેમ લાલ કિરણો સાથે સૂર્ય ઉગે છે, તેમ રાજાનું શરીર લોહીથી લથપથ અને સોનાના બાણોથી શોભિત લાગતું હતું.
સૂર્યવચ્છોભતે રાજા પૂર્વકાલસ્ય ચાંબરે । દૃષ્ટ્વા તુ પૌરુષં તસ્ય દાનવં વાક્યમબ્રવીત્
પહેલાના સમયમાં રાજા આકાશમાં સૂર્ય જેવો તેજસ્વી લાગતો હતો. તેણે એ દાનવનું પરાક્રમ જોઈને કહ્યું—
તિષ્ઠતિષ્ઠ ક્ષણં દૈત્ય પશ્ય મે લાઘવં પુનઃ । ઇત્યુક્ત્વા તુ રણે દૈત્યં જઘાન દશભિઃ શરૈઃ
'થેર, થેર, થોડીવાર ઊભો રહેજે દૈત્ય! ફરી એકવાર મારું ચપળપણું જોઈ લે.' એમ કહી તેણે યુદ્ધમાં દૈત્યને દસ બાણો મારીને ઘાયલ કર્યો.
મુખે ભાલે હતસ્તેન મૂર્ચ્છિતો નિપપાત હ । પશ્યામાનૈઃ સુરૈર્દિવ્યૈ રથોપરિ મહાબલઃ
એના મારથી દૈત્યના મુખ અને કપાળમાં ઘા પડ્યા, અને મહાબલી બેભાન થઈને રથ પર પડી ગયો. દેવતાઓએ આ દૃશ્ય દૈવી દ્રષ્ટિથી જોયું.
દેવૈશ્ચ ચારણૈઃ સિદ્ધૈઃ કૃતઃ શબ્દઃ સુહર્ષજઃ । જયજયેતિ રાજેંદ્ર શંખાન્દધ્મુઃ પુનઃ પુનઃ
દેવતાઓ, ચરણો અને સિદ્ધોએ આનંદથી જય જયકાર કર્યો. 'જય! જય! રાજા!' એમ કહીને વારંવાર શંખ વગાડ્યા.
સકોલાહલશબ્દસ્તુ તુમલો દેવતેરિતઃ । કર્ણરંધ્રમાવિવેશ હુંડસ્ય મૂર્છિતસ્ય ચ
દેવતાઓએ કરેલો એ ગજબનો ગુંજારો અવાજ, બેભાન પડેલા હુંડાના કાનમાં પહોંચી ગયો.
શ્રુત્વા સધનુરાદાય બાણમાશીવિષોપમમ્ । સ્થીયતાં સ્થીયતાં યુદ્ધે ન મૃતોસ્મિ ત્વયા હતઃ
એ અવાજ સાંભળી, તેણે ધનુષ્ય અને ઝેરી સાપ જેવો બાણ હાથમાં લીધો અને કહ્યું: 'યુદ્ધમાં ઊભા રહો, ઊભા રહો! હું મર્યો નથી, તું મને મારી શક્યો નથી.'
ઇત્યુક્ત્વા પુનરુત્થાય લાઘવેન સમન્વિતઃ । એકવિંશતિભિર્બાણૈર્નહુષં ચાહનત્પુનઃ
આમ કહી, ફરીથી ચપળતાથી ઊભો રહી, તેણે એકવીસ બાણો વડે નહુષને ફરી ઘાયલ કર્યો.
એકેન મુષ્ટિમધ્યે તુ ચતુર્ભિર્બાહુમધ્યતઃ । ચતુર્ભિશ્ચ મહાશ્વાંશ્ચ છત્રમેકેન તેન વૈ
એક બાણથી તેણે મુઠ્ઠીના વચમાં ઘા કર્યો, ચાર બાણથી હાથના મધ્ય ભાગે, ચાર બાણથી મહાન ઘોડાઓને અને એક બાણથી છત્રને ઘાયલ કર્યા.
પંચભિર્માતલિં વિદ્ધ્વા રથનીડં તુ સપ્તભિઃ । ધ્વજદંડં ત્રિભિસ્તીક્ષ્ણૈર્દાનવઃ શિખિપત્રિભિઃ
પાંચ બાણથી માતલિને, સાત બાણથી રથના મંચને અને ત્રણ તીક્ષ્ણ મોરપાંખવાળા બાણોથી ધ્વજદંડને ઘાયલ કર્યો.
આદાનં તુ નિદાનં તુ લક્ષમોક્ષં દુરાત્મનઃ । લાઘવં તસ્ય સંદૃષ્ટ્વા દેવતા વિસ્મયંગતાઃ
એ દૈત્યની ધનુષ્ય ખેંચવાની, નિશાન લગાડવાની અને બાણ છોડવાની કુશળતા જોઈને દેવતાઓ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા.
તસ્ય પૌરુષમાપશ્ય સ રાજા દાનવોત્તમમ્ । શૂરોસિ કૃતવિદ્યોસિ ધીરોસિ રણપંડિતઃ
એ રાજાએ દૈત્યશ્રેષ્ઠનું પરાક્રમ જોઈને કહ્યું: 'તું શૂરવીર છે, વિદ્યા પ્રાપ્ત છે, સ્થિર છે અને યુદ્ધમાં નિષ્ણાત છે.'
ઇત્યુક્વા દાનવં તં તુ ધનુર્વિસ્ફાર્ય ભૂપતિઃ । માર્ગણૈર્દશભિસ્તં તુ વિવ્યાધ લઘુવિક્રમઃ
આમ કહીને રાજાએ ધનુષ્ય ખેંચ્યું અને ઝડપથી દસ બાણો વડે દૈત્યને ઘાયલ કર્યો.
ત્રિભિર્ધ્વજં પ્રચિચ્છેદ સ પપાત ધરાતલે । તુરગાન્પાતયામાસ ચતુર્ભિસ્તસ્ય સાયકૈઃ
ત્રણ બાણથી ધ્વજ કાપી પૃથ્વી પર પાડી દીધો અને ચાર બાણથી ઘોડાઓને નીચે પાડી દીધા.
એકેન છત્રં તસ્યાપિ ચકર્ત લઘુવિક્રમઃ । દશભિઃ સારથિસ્તસ્ય પ્રેષિતો યમમંદિરમ્
એક બાણથી ઝડપથી છત્ર કાપી નાખ્યું અને દસ બાણથી રથચાલકને યમલોક મોકલી દીધો.
દંશનં દશભિશ્છિત્ત્વા શરૈશ્ચ વિદલીકૃતઃ । સર્વાંગેષુ ચ ત્રિંશદ્ભિર્વિવ્યાધ દનુજેશ્વરમ્
દસ બાણથી દાંતકાપ કાપી નાખ્યો, તેને તૂટી નાંખ્યો અને ત્રીસ બાણોથી દૈત્યરાજના સર્વાંગમાં ઘા કર્યા.
હતાશ્વો વિરથો જાતો બાણપાણિર્ધનુર્ધરઃ । અભ્યધાવત્સ વેગેન વર્ષયન્નિશિતૈઃ શરૈઃ
ઘોડા મરી ગયા, રથ તૂટી ગયો, પણ ધનુષ્ય હાથમાં લઈને તીરંદાજ ઝડપથી આગળ વધ્યો અને તીક્ષ્ણ બાણોની વરસાદ વરસાવી.