ચક્રાચ્ચક્રં સમુત્પાટ્ય સૂર્યબિંબોપમં મહત્ । જ્વલતા તેજસા દીપ્તં સુવૃત્તારં શુભાવહમ્
તેમણે પોતાનું ચક્ર ઉપાડી લીધું, જે સૂર્યમંડળ જેવું વિશાળ, તેજથી પ્રજ્વલિત, સુંદર અને શુભ ફળ આપનારું હતું.
નહુષાય દદૌ દેવો હર્ષેણ મહતા કિલ । તસ્મૈ શૂલં દદૌ શંભુઃ સુતીક્ષ્ણં તેજસાન્વિતમ્
ભગવાને આનંદપૂર્વક એ ચક્ર નહુષને આપ્યું; અને શંભુએ તેજસ્વી અને અત્યંત તીક્ષ્ણ શૂળ પણ આપ્યું.
તેન શૂલવરેણાસૌ શોભતે સમરોદ્યતઃ । દ્વિતીયઃ શંકરશ્ચાસૌ ત્રિપુરઘ્નો યથા પ્રભુઃ
એ ઉત્તમ શૂળથી યુદ્ધ માટે તૈયાર નહુષ તેજસ્વી લાગતો હતો, જાણે ત્રિપુરવિનાશક ભગવાન શંકર પોતે ઉભા હોય.
બ્રહ્માસ્ત્રં દત્તવાન્બ્રહ્મા વરુણઃ પાશમુત્તમમ્ । ચંદ્ર તેજઃપ્રતીકાશં શંખં ચ નાદમંગલમ્
બ્રહ્માએ બ્રહ્માસ્ત્ર આપ્યું; વરુણે શ્રેષ્ઠ પાશ આપ્યો; ચંદ્રે પોતાના તેજ જેવો, શુભ ધ્વનિ કરતો શંખ આપ્યો.
વજ્રમિંદ્રસ્તથા શક્તિં વાયુશ્ચાપં સમાર્ગણમ્ । આગ્નેયાસ્ત્રં તથા વહ્નિર્દદૌ તસ્મૈ મહાત્મને
ઇન્દ્રે વજ્ર અને શક્તિ આપી; વાયુએ ધનુષ્ય અને બાણ આપ્યા; અગ્નિએ અગ્નિાસ્ત્ર એ મહાત્માને આપ્યું.
શસ્ત્રાણ્યસ્ત્રાણિ દિવ્યાનિ બહૂનિ વિવિધાનિ ચ । દદુર્દેવા મહાત્માનસ્તસ્મૈ રાજ્ઞે મહૌજસે
મહાત્મા દેવોએ એ મહાબલવાન રાજાને અનેક પ્રકારના દૈવી શસ્ત્રો અને અસ્ત્રો આપ્યાં.
કુંજલ ઉવાચ- અથ આયુસુતો વીરો દૈવતૈઃ પરિમાનિતઃ । આશીર્ભિર્નંદિતશ્ચાપિ મુનિભિસ્તત્ત્વવેદિભિઃ
કુંજલે કહ્યું: પછી આયુનો વીર પુત્ર દેવતાઓ દ્વારા સન્માનિત થયો અને તત્વજ્ઞાની ઋષિઓએ આશીર્વાદ આપી પ્રશંસા કરી.
આરુરોહ રથં દિવ્યં ભાસ્વરં રત્નમાલિનમ્ । ઘંટારવૈઃ પ્રણદંતં ક્ષુદ્રઘંટાસમાકુલમ્
એ મહાત્માએ રત્નોથી શોભતા, તેજસ્વી અને ઘંટાનાદથી ગૂંજી રહેલા, નાના ઘંટીઓથી ભરેલા દૈવી રથ પર આરોહણ કર્યું.
રથેન તેન દિવ્યેન શુશુભે નૃપનદંનઃ । દિવિમાર્ગે યથા સૂર્યસ્તેજસા સ્વેન વૈ કિલ
એ દિવ્ય રથમાં ચઢીને રાજા એટલો તેજસ્વી લાગતો હતો કે જાણે આકાશમાર્ગે પોતાનાં પ્રકાશથી સૂર્ય જ ચમકે છે.
પ્રતપંસ્તેજસા તદ્વદ્દૈત્યાનાં મસ્તકેષુ સઃ । જગામ શીઘ્રં વેગેન યથા વાયુઃ સદાગતિઃ
પોતાના તેજથી તેણે દૈત્યોના મસ્તક પર દબાણ કર્યું અને પવન જેવો ઝડપી ગતિથી સતત આગળ વધતો રહ્યો.
યત્રાસૌ દાનવઃ પાપસ્તિષ્ઠતે સ્વબલૈર્યુતઃ । તેન માતલિના સાર્દ્ધં વાહકેન મહાત્મના
જ્યાં એ પાપી દાનવ પોતાની સેના સાથે ઊભો હતો, ત્યાં Nahusha મહાત્મા માતલિ સાથે પહોંચ્યો.
ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડે વેનોપાખ્યાને ગુરુતીર્થમાહાત્મ્યે ચ્યવનચરિત્રે નહુષાખ્યાને દશાધિકશતતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિખંડમાં વેનોપાખ્યાનના ગુરુતીર્થમાહાત્મ્યના ચ્યવનચરિત્રના નહુષાકથાના એકસોથી દસમા અધ્યાયનો અંત આવે છે.
કુંજલ ઉવાચ- નિર્ગચ્છમાને સમરાય વીરે નહુષે હિ તસ્મિન્સુરરાજ તુલ્યે । સકૌતુકા મંગલગીતયુક્તાઃ સ્ત્રિયસ્તુ સર્વાઃ પરિજગ્મુરત્ર
કુંજલાએ કહ્યું: જ્યારે પરાક્રમી અને દેવરાજ સમાન નહુષ યુદ્ધ માટે નીકળ્યો, ત્યારે ત્યાંની બધી સ્ત્રીઓ આનંદભેર મંગલગીતો ગાઈને તેની પાછળ ચાલતી ગઈ.
દેવતાનાં વરા નાર્યો રંભાદ્યપ્સરસસ્તથા । કિન્નર્યઃ કૌતુકોત્સુક્યો જગુઃ સ્વરેણ સત્તમ
દેવતાઓમાં શ્રેષ્ઠ એવી સ્ત્રીઓ, રંભા સહિતની અપ્સરાઓ અને ઉત્સુક કિનરાઓએ મધુર સ્વરે ગીતો ગાયા, હે શ્રેષ્ઠજન.
ગંધર્વાણાં તથા નાર્યો રૂપાલંકારસંયુતાઃ । કૌતુકાય ગતાસ્તત્ર યત્ર રાજા સ તિષ્ઠતિ
તે જ રીતે, સુંદરતા અને આભૂષણોથી સજ્જ ગંધર્વ સ્ત્રીઓ પણ ઉત્સુકતાથી ત્યાં પહોંચી, જ્યાં રાજા હાજર હતો.
પુરં મહોદયં નામ હુંડસ્યાપિ દુરાત્મનઃ । નંદનોપવનૈર્દિવ્યૈઃ સર્વત્ર સમલંકૃતમ્
મહોદય નામનું શહેર, જે દુષ્ટ હુંડનું હતું, સર્વત્ર દિવ્ય નંદન વનોથી શોભાયમાન હતું.
સપ્તકક્ષાન્વિતૈર્ગેહૈઃ કલશૈરુપશોભિતઃ । સપતાકૈર્મહાદંડૈઃ શોભમાનં પુરોત્તમમ્
સાત પરિસરવાળા ઘરો, કલશોથી સુશોભિત, ધ્વજાઓ અને મોટા સ્તંભોથી શોભતા, એ શહેર સર્વોત્તમ લાગતું હતું.
કૈલાસશિખરાકારૈઃ સોન્નતૈર્દિવમાસ્થિતૈઃ । સર્વશ્રિયાન્વિતૈર્દિવ્યૈર્ભ્રાજમાનં પુરોત્તમમ્
કૈલાસ શિખરો જેવી ઊંચી અને આકાશને અડતી દિવ્ય ઈમારતો સાથે, સર્વ વૈભવથી યુક્ત એ મહાનગર તેજ પમાડતું હતું.
વનૈશ્ચોપવનૈર્દિવ્યૈસ્તડાગૈઃ સાગરોપમૈઃ । જલપૂર્ણૈઃ સુશોભૈસ્તુ પદ્મૈ રક્તોત્પલાન્વિતૈઃ
દિવ્ય વનો અને ઉપવનો, સાગર સમાન વિશાળ અને પાણીથી ભરપૂર સરોવરો, સુંદર કમળ અને લાલ કુમુદથી શોભાયમાન હતા.
પ્રાકારૈશ્ચ મહારત્નૈરટ્ટાલકશતૈરપિ । પરિખાભિઃ સુપૂર્ણાભિર્જલૈઃ સ્વચ્છૈઃ પ્રશોભિતમ્
મહાન રત્નજડિત પ્રાકારો, શતાબ્દી મિનારો અને સ્વચ્છ જળથી ભરેલી ખાઈઓથી એ શહેર સુંદર લાગતું હતું.
અન્યૈશ્ચૈવ મહારત્નૈર્ગજાશ્વૈશ્ચ વિરાજિતમ્ । સુનારીભિઃ સમાકીર્ણં પુરુષૈશ્ચ મહાપ્રભૈઃ
અન્ય મહાન રત્નો, હાથી-ઘોડા, સુંદર સ્ત્રીઓ અને મહાપ્રભાવી પુરુષોથી એ શહેર ભરી ગયું હતું.
નાનાપ્રભાવૈર્દિવ્યૈશ્ચ શોભમાનં મહોદયમ્ । રાજશ્રેષ્ઠો મહાવીરો નહુષો દદૃશે પુરમ્
વિવિધ દિવ્ય વૈભવો સાથે મહોદય શહેર શોભાયમાન હતું; મહાન રાજા અને પરાક્રમી નહુષએ એ શહેરને જોયું.
પુરપ્રાંતે વનં દિવ્યં દિવ્યવૃક્ષૈરલંકૃતમ્ । તદ્વિવેશ મહાવીરો નંદનં હિ યથાઽમરઃ
શહેરના કાંઠે એક દિવ્ય વન હતું, જે દિવ્ય વૃક્ષોથી શોભાયમાન હતું; મહાવીર એ વનમાં પ્રવેશ્યો, જેમ અમર નંદન વનમાં જાય છે.
રથેન સહ ધર્માત્મા તેન માતલિના સહ । પ્રવિષ્ટઃ સ તુ રાજેંદ્રો વનમધ્યે સરિત્તટે
માતલિ સાથે ધર્માત્મા રાજા રથમાં બેઠો અને એ વનના મધ્યમાં, નદીના કિનારે પ્રવેશ્યો.
તત્ર તા રૂપસંયુક્તા દિવ્યા નાર્યઃ સમાગતાઃ । ગંધર્વા ગીતતત્ત્વજ્ઞા જગુર્ગીતૈર્નૃપોત્તમમ્
ત્યાં રૂપવતી દિવ્ય સ્ત્રીઓ ભેગી થઈ; ગીતવિદ્યામાં પારંગત ગંધર્વોએ રાજાને ગીતથી પ્રસન્ન કર્યો.
સૂતાશ્ચ માગધાઃ સર્વે તં સ્તુવંતિ નૃપોત્તમમ્ । રાજાનમાયુપુત્રં તં ભ્રાજમાનં યથા રવિમ્
બધા સૂત અને માગધોએ એ તેજસ્વી અયુપુત્ર રાજાને, જે સૂર્ય સમાન ચમકતો હતો, સ્તુતિઓથી વંદન કર્યો.
શુશ્રાવ ગીતં મધુરં નહુષઃ કિન્નરેરિતમ્
નહુષે કિન્નરો દ્વારા ગવાયેલું મીઠું ગીત સાંભળ્યું.
ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડે વેનોપાખ્યાને ગુરુતીર્થમાહાત્મ્યે ચ્યવનચરિત્રે નહુષાખ્યાને એકાદશાધિકશતતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રીપદ્મપુરાણના ભૂમિખંડમાં વેણાની વાર્તા, ગુરુતીર્થ મહિમા, ચ્યવનની કથા અને નહુષની કહાણીનો એકસો અગિયારમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
કુંજલ ઉવાચ- તદેવ ગાનં ચ સુરાંગનાભિર્ગીતં સમાકર્ણ્ય ચ ગીતકૈર્ધ્રુવૈઃ । સમાકુલા ચાપિ બભૂવ તત્ર સા શંભુપુત્રી પરિચિંતયાના
કુંજલાએ કહ્યું: એ જ ગીત દેવકન્યાઓએ ગાયું, તેની ધ્રુવીઓ સાથે ગવાયેલું ગીત સાંભળીને શંભુની પુત્રી મનમાં વિચારોમાં પડી અને ગભરાઈ ગઈ.
આસનાત્તૂર્ણમુત્થાય મહોત્સાહેન સંયુતા । તૂર્ણં ગતા વરારોહા તપોભાવસમન્વિતા
એ મહિલા ઉત્સાહથી તરત જ બેઠેલી જગ્યા પરથી ઊભી રહી અને તપસ્યાની શક્તિથી ભરપૂર, ઝડપથી ત્યાંથી ચાલતી ગઈ.