તામુવાચ વિશાલાક્ષીં પ્રહસ્યૈવ પુનઃ પુનઃ । અદ્યૈવ ભક્ષિતં માંસમાયુપુત્રસ્ય સુંદરિ
એ દૈત્યે વિશાળ આંખવાળી અશોકસુંદરીને વારંવાર હસીને કહ્યું: 'આજે આયુના પુત્રનું માંસ ખાઈ લીધું છે, હે સુંદર.'
જાતમાત્રસ્ય બાલસ્ય નહુષસ્ય દુરાત્મનઃ । એવમાકર્ણ્ય સા વાક્યં કોપં ચક્રે સુદારુણમ્
એ નવજાત બાળક નહુષ દુષ્ટ મનનો હતો. આ સાંભળીને એણે ભયંકર ગુસ્સો કર્યો.
પ્રોવાચ સત્યસંસ્થા સા તપસા ભાવિતા પુનઃ । તપ એવ મયા તપ્તં મનસા નિયમેન વૈ । આયુસુતશ્ચિરાયુશ્ચ સત્યેનૈવ ભવિષ્યતિ
સત્યમાં સ્થિર અને તપથી પવિત્ર થયેલી એણે ફરી કહ્યું: 'મેં મનથી અને નિયમથી તપ કર્યું છે. આયુનો પુત્ર સત્યના બળે દીર્ઘાયુ રહેશે.'
ઇતો ગચ્છ દુરાચાર યદિ જીવિતુમિચ્છસિ । અન્યથા ત્વામહં શપ્સ્યે પુનરેવ ન સંશયઃ
હે દુષ્ટ, જો જીવવું હોય તો અહીંથી ચાલે જા, નહિ તો હું તને ફરીથી શાપ આપીશ, એમાં શંકા નથી.
એવમાકર્ણિતં તસ્યાઃ સૂદેન નૃપતિં પ્રતિ । પરિત્યજ્ય મહારાજ એતામન્યાં સમાશ્રય
એના મોઢેથી આ સાંભળીને રસોઈયાએ રાજાને કહ્યું: 'હે મહારાજ, આને છોડો અને બીજું શોધો.'
સૂદેન પ્રેષિતો દૈત્યઃ સ હુંડઃ પાપચેતનઃ । નિર્જગામ ત્વરાયુક્તઃ સ સ્વાં ભાર્યાં પ્રિયાં પ્રતિ
રસોઈયાએ મોકલેલો પાપી મનવાળો દૈત્ય હુંડા ઝડપથી પોતાની પ્રિય પત્ની પાસે ગયો.
ચેષ્ટિતં નૈવ જાનાતિ દાસ્યા સૂદેન યત્કૃતમ્ । તસ્યૈ નિવેદિતં સર્વં પ્રિયાયૈ વૃત્તમેવ ચ
દાસી રસોઈયાએ શું કર્યું છે એ જાણતી નથી; બધું જ તેની પ્રિયાને કહી દેવામાં આવે છે, સાથે સાથે તેનો વ્યવહાર પણ.
સૂત ઉવાચ- અશોકસુંદરી સા ચ મહતા તપસા કિલ । દુઃખશોકેન સંતપ્તા કૃશીભૂતા તપસ્વિની
સૂતાએ કહ્યું: અશોકસુંદરીએ ભારે તપ કરીને, દુઃખ અને શોકથી દુર્બળ બની, પોતે તપસ્વિ બની હતી.
ચિંતયંતી પ્રિયં કાંતં તં ધ્યાયતિ પુનઃ પુનઃ । કિં ન કુર્વંતિ વૈ દૈત્યા ઉપાયૈર્વિવિધૈરપિ
પોતાના પ્રિય પતિને વિચારતી અને વારંવાર ધ્યાન કરતી હતી; દૈત્યોએ તો કેટલાંય ઉપાય અજમાવ્યા, એવું શું છે જે તેઓ નથી કરતા?
ઉપાયજ્ઞાઃ સદા બુદ્ધ્યા ઉદ્યમેનાપિ સર્વદા । વર્તંતે દનુજશ્રેષ્ઠા નાનાભાવૈશ્ચ સર્વદા
દૈત્યોએ હંમેશા બુદ્ધિ અને પ્રયત્નથી અનેક રીતે ઉપાય શોધ્યા છે; તેઓ અનેક રીતથી કામ કરતા રહે છે.
માયોપાયેન યોગેન હૃતાહં પાપિના પુરા । તથા સ ઘાતિતઃ પુત્ર આયોશ્ચૈવ ભવિષ્યતિ
મારે પણ એક વખત પાપી દ્વારા માયા અને યોગથી અપહરણ કરવામાં આવ્યું હતું; એ જ રીતે તેના પુત્રને પણ મારી નાખ્યો અને હવે આયુ સાથે પણ એવું જ થશે.
યં દૃષ્ટ્વા દૈવયોગેન ભવિતારમનામયમ્ । ઉદ્યમેનાપિ પશ્યેત કિં વા નશ્યતિ વા ન વા
દૈવી ભાગ્યથી જે નિરોગી રહેશે એવો જોવામાં આવે, તો પ્રયત્નથી પણ જોઈ શકાય કે એ નાશ પામે છે કે નહીં.
કિં વા સ ઉદ્યમઃ શ્રેષ્ઠઃ કિં વા તત્કર્મજં ફલમ્ । ભાવિભાવઃ કથં નશ્યેત્તતો વેદઃ પ્રતિષ્ઠતિ
પ્રયત્ન શ્રેષ્ઠ છે કે કર્મથી મળતું ફળ? જે destined છે, તે કેવી રીતે ટળી શકે? એ માટે જ વેદ અડગ છે.
વિશેષો ભાવિતો દેવૈઃ સ કથં ચાન્યથા ભવેત્ । એવમેવં મહાભાગા ચિંતયંતી પુનઃ પુનઃ
દેવતાઓએ વિશેષ ભાગ્ય નક્કી કર્યું છે, તો પછી એ બીજું કેમ થઈ શકે? એ રીતે, મહાભાગ્યવતી, એ વારંવાર વિચારે છે.
કિન્નરો વિદ્વરો નામ બૃહદ્વંશોમહાતનુઃ । સનાભ્યોર્ધનરઃ કાયઃ પક્ષાભ્યાં હિ વિવર્જિતઃ
વિદ્વર નામનો એક કિન્નર હતો, જે મહાન વંશ અને બળવાન શરીર ધરાવતો હતો; તેની કમરથી ઉપર માનવદેહ હતો અને પાંખો નહોતા.
દ્વિભુજો વંશહસ્તસ્તુ હારકંકણશોભિતઃ । દિવ્યગંધાનુલિપ્તાંગો ભાર્યયા સહ ચાગતઃ
તેના બે હાથ હતા, વાંસળી પકડી હતી, ગળામાં હાર અને હાથમાં કંકણથી શોભતો હતો; શરીરે દિવ્ય સુગંધ લગાવેલી હતી અને પત્ની સાથે આવ્યો હતો.
તામુવાચ નિરાનંદાં સ સુતાં શંકરસ્યહિ । કિમર્થં ચિંતસે દેવિ વિદ્વરં વિદ્ધિ ચાગતમ્
તેને શંકરજીની દુઃખી દીકરીને કહ્યું: 'હે દેવી, તું શા માટે ચિંતિત છે? જાણ કે વિદ્વર અહીં આવ્યો છે.'
કિન્નરં વિષ્ણુભક્તં માં પ્રેષિતં દેવસત્તમૈઃ । દુઃખમેવં ન કર્તવ્યં ભવત્યા નહુષં પ્રતિ
'હું કિન્નર છું, વિષ્ણુભક્ત છું અને દેવોમાં શ્રેષ્ઠોએ મને મોકલ્યો છે; તારે નાહુષ માટે આવું દુઃખ કરવું નહીં.'
હુંડેન પાપચારેણ વધાર્થં તસ્ય ધીમતઃ । કૃતમેવાખિલં કર્મ હૃતશ્ચાયુસુતઃ શુભે
હુંડએ દુષ્ટતાથી અને છેતરપિંડીથી એ બુદ્ધિશાળી માટે મૃત્યુ લાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો, બધું કરી નાખ્યું અને આયુના પુત્રને પણ લઈ ગયો, હે શુભે.
સ તુ વૈ રક્ષિતો દેવૈરુપાયૈર્વિવિધૈરપિ । હુંડ એવં વિજાનાતિ આયુપુત્રો હૃતો મયા
પણ દેવતાઓએ વિવિધ ઉપાયોથી તેને બચાવ્યો હતો; હુંડા જાણે છે કે આયુનો પુત્ર મેં લઈ ગયો છે.
ભક્ષિતસ્તુ વિશાલાક્ષિ ઇતિ જાનાતિ વૈ શુભે । ભવતાં શ્રાવયિત્વા હિ ગતોસૌ દાનવોઽધમઃ
'તેને ખાઈ ગયો છે, હે વિશાળનેત્રવાળી,' એમ તે માને છે, હે શુભે; તમને સંભળાવીને એ દુષ્ટ દૈત્ય ચાલ્યો ગયો.
સ્વેનકર્મવિપાકેન પુણ્યસ્યાપિ મહાયશાઃ । પૂર્વજન્માર્જિતેનૈવ તવ ભર્ત્તા સ જીવતિ
પોતાના કર્મના ફળથી, ભલે પુણ્યનું હોય, એ મહાપ્રસિદ્ધ, તારો પતિ, પૂર્વજન્મના સanchિત પુણ્યથી જીવતો રહ્યો છે.
પુણ્યસ્યાપિ બલેનૈવ યેષામાયુર્વિનિર્મિતમ્ । સ્વર્જિતસ્ય મહાભાગે નાશમિચ્છંતિ ઘાતકાઃ
જે લોકોનું આયુષ્ય પુણ્યના બળથી નિર્ધારિત છે, હે મહાભાગ્યવતી, તેમને વિનાશ કરવા ઘાતકો ઈચ્છતા નથી.
દુષ્ટાત્માનો મહાપાપાઃ પરતેજોવિદૂષકાઃ । તેષાં યશોવિનાશાર્થં પ્રપંચંતિ દિને દિને
દુષ્ટ મનવાળા, મહાપાપી, બીજાની શક્તિ ભંગ કરનારા, એ લોકો રોજે રોજ તેમના યશના વિનાશ માટે પ્રયત્ન કરે છે.
નાનાવિધૈરુપાયૈસ્તે વિષશસ્ત્રાદિભિસ્તતઃ । હંતુમિચ્છંતિ તં પુણ્યં પુણ્યકર્માભિરક્ષિતમ્
વિવિધ રીતે, ઝેર કે શસ્ત્રોથી, તેઓ એ પવિત્ર મનુષ્યને મારવાનો પ્રયાસ કરે છે, પણ એના સારા કર્મો તેને સુરક્ષિત રાખે છે.
પાપિનશ્ચૈવ હુંડાદ્યા મોહનસ્તંભનાદિભિઃ । પીડયંતિ મહાપાપા નાનાભેદૈર્બલાવિલૈઃ
પાપી લોકો જેમ કે જાદુગરો વગેરે, મોહન, સ્થંભન જેવા ઉપાયો વડે અને અનેક પ્રકારના દંભથી મોટા પાપીઓને દુઃખ આપે છે.
સુકૃતસ્ય પ્રયોગેણ પૂર્વજન્માર્જિતેન હિ । પુણ્યસ્યાપિ મહાભાગે પુણ્યવંતં સુરક્ષિતમ્
પહેલાંના જન્મમાં કરેલા સારા કર્મોના ફળથી, હે મહાભાગ્યવતી, મહાન પુણ્ય પણ સારા મનુષ્યને રક્ષે છે.
વૈફલ્યં યાંતિ તેષાં વૈ ઉપાયાઃ પાપિનાં શુભે । યંત્રતંત્રાણિ મંત્રાશ્ચ શસ્ત્રાગ્નિવિષબંધનાઃ
પાપીઓના ઉપાયો—યંત્ર, તંત્ર, મંત્ર, શસ્ત્ર, અગ્નિ, ઝેર અને બંધન—સારા મનુષ્ય સામે નિષ્ફળ જાય છે.
રક્ષયંતિ મહાત્માનં દેવપુણ્યૈઃ સુરક્ષિતમ્ । કર્તારો ભસ્મતાં યાંતિ સ વૈ તિષ્ઠતિ પુણ્યભાક્
મહાન આત્માવાળો મનુષ્ય દેવોના પુણ્યથી સુરક્ષિત રહે છે, અને જે તેને નુકસાન પહોંચાડે છે તે જાતે ભસ્મ થઈ જાય છે; પુણ્યવાળો હમેશા અખંડિત રહે છે.
આયુપુત્રસ્ય વીરસ્ય રક્ષકા દેવતાઃ શુભે । પુણ્યસ્ય સંચયં સર્વે તપસાં નિધિમેવ તુ
હે શુભે, વીર પુરુષના આયુષ્ય અને પુત્રની રક્ષા દેવતાઓ કરે છે, જેમ તપના ખજાનાથી સર્વે પુણ્યનો સંચય જળવાય છે.