દેવવીર્યં સુતેજં ચ અજેયં દેવદાનવૈઃ। ક્ષત્રિયૈ રાક્ષસૈર્ઘોરૈર્દાનવૈઃ કિન્નરૈસ્તથા
'દિવ્ય શક્તિ, તેજસ્વી, દેવ-દાનવ, ક્ષત્રિય, ભયાનક રાક્ષસ, દાનવ અને કિન્નરો પણ જેને જીતવા અશક્ય હોય એવો.'
દેવબ્રાહ્મણસમ્ભક્તઃ પ્રજાપાલો વિશેષતઃ। યજ્વા દાનપતિઃ શૂરઃ શરણાગતવત્સલઃ
'દેવ અને બ્રાહ્મણમાં ભક્તિ ધરાવતો, ખાસ કરીને પ્રજાનો રક્ષક, યજ્ઞ કરનાર, દાનમાં અગ્રણી, શૂરવીર અને શરણમાં આવનારને દયાળુ.'
દાતા ભોક્તા મહાત્મા ચ વેદશાસ્ત્રેષુ પણ્ડિતઃ। ધનુર્વેદેષુ નિપુણઃ શાસ્ત્રેષુ ચ પરાયણઃ
'દેનાર, ભોગવી, મહાન આત્મા, વેદ અને શાસ્ત્રોમાં પંડિત, ધનુર્વેદમાં નિપુણ, શાસ્ત્રોમાં નિષ્ઠાવાન.'
અનાહતમતિર્ધીરઃ સંગ્રામેષ્વપરાજિતઃ। એવં ગુણઃ સુરૂપશ્ચ યસ્માદ્વઞ્શઃ પ્રસૂયતે
'અડગ મન, ધીર, યુદ્ધમાં અપરાજિત, આવા ગુણો અને સુંદર સ્વરૂપ ધરાવતો, જેના પરથી વંશ આગળ વધે.'
દેહિ પુત્રં મહાભાગ મમવંશપ્રધારકમ્। યદિ ચાપિ વરો દેયસ્ત્વયા મે કૃપયા વિભો
'મહાભાગ્યશાળી, મારા વંશને આગળ વધારનાર પુત્ર આપો; જો તમે કૃપાથી મને વર આપો તો.'
"દત્તાત્રેય ઉવાચ- એવમસ્તુ મહાભાગ તવ પુત્રો ભવિષ્યતિ। ગૃહે વંશકરઃ પુણ્યઃ સર્વજીવદયાકરઃ
દત્તાત્રેયે કહ્યું: 'એવું જ થશે, મહાભાગ્યશાળી; તારા ઘરમાં પુણ્યશાળી, વંશ આગળ વધારનાર, સર્વ જીવો પર દયા કરનાર પુત્ર થશે.'
એભિર્ગુણૈસ્તુ સંયુક્તો વૈષ્ણવાંશેન સંયુતઃ । રાજા ચ સાર્વભૌમશ્ચ ઇન્દ્રતુલ્યો નરેશ્વરઃ
આ ગુણોથી સજ્જ, વિષ્ણુના અંશ સાથે જોડાયેલા, રાજા સર્વભૌમ બન્યા અને મનુષ્યોમાં ઇન્દ્ર સમાન મહારાજા થયા.
એવં ખલુ વરં દત્વા દદૌ ફલમનુત્તમમ્। ભૂપમાહ મહાયોગી સુભાર્યાયૈ પ્રદીયતામ્
એ રીતે વરદાન આપી, મહાયોગીએ રાજાને શ્રેષ્ઠ ફળ આપ્યું અને કહ્યું, 'આ તમારા ઉત્તમ પત્નીને આપો.'
એવમુક્ત્વા વિસૃજ્યૈવ તમાયું પ્રણતં પુરઃ। આશીર્ભિરભિનન્દ્યૈવ અન્તર્દ્ધાનમધીયત
એવું કહીને, મહાયોગીએ આયુને, જે સામે નમ્રતાથી ઊભા હતા, આશીર્વાદ આપી, અને પછી દૃશ્યમાંથી અદૃશ્ય થયા.
કુંજલ ઉવાચ- ગતે તસ્મિન્મહાભાગે દત્તાત્રેયે મહામુનૌ । આજગામ મહારાજ આયુશ્ચ સ્વપુરં પ્રતિ
કુંજલાએ કહ્યું: જયારે મહાન દત્તાત્રેય મહામુનિ ત્યાંથી ગયા, ત્યારે મહારાજા, આયુ પોતાના શહેરમાં પાછા ફર્યા.
ઇંદુમત્યા ગૃહં હૃષ્ટઃ પ્રવિવેશ શ્રિયાન્વિતમ્ । સર્વકામસમૃદ્ધાર્થમિંદ્રસ્ય સદનોપમમ્
આયુ આનંદથી ઇંદુમતીના વૈભવયુક્ત ઘર માં પ્રવેશ્યા, જ્યાં સર્વ સુખ અને સંપત્તિ હતી, જે ઇન્દ્રના મહેલ જેવી હતી.
રાજ્યં ચક્રે સ મેધાવી યથા સ્વર્ગે પુરંદરઃ । સ્વર્ભાનુસુતયા સાર્દ્ધમિંદુમત્યા દ્વિજોત્તમ
એ બુદ્ધિશાળી રાજાએ ઇંદુમતી, સ્વર્ભાનુની પુત્રી સાથે, સ્વર્ગમાં પુરંદર જેવો રાજ્ય સંભાળ્યું, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ.
સા ચ ઇંદુમતી રાજ્ઞી ગર્ભમાપ ફલાશનાત્ । દત્તાત્રેયસ્ય વચનાદ્દિવ્યતેજઃ સમન્વિતમ્
એ રાણી ઇંદુમતી, દત્તાત્રેયના શબ્દ મુજબ ફળ ખાઈને, દિવ્ય તેજવાળું બાળક ગર્ભમાં ધારણ કર્યું.
ઇંદુમત્યા મહાભાગ સ્વપ્નં દૃષ્ટમનુત્તમમ્ । રાત્રૌ દિવાન્વિતં તાત બહુમંગલદાયકમ્
હે મહાભાગ્યશાળી, ઇંદુમતીએ રાત્રે, દિવસ જેવી તેજસ્વી અને અનેક શુભ સંકેતો આપતી, અદભુત સ્વપ્ન જોયું.
ગૃહાંતરે વિશંતં ચ પુરુષં સૂર્યસન્નિભમ્ । મુક્તામાલાન્વિતં વિપ્રં શ્વેતવસ્ત્રેણશોભિતમ્
તેણે ઘરનાં અંદર પ્રવેશતા, સૂર્ય સમાન તેજવાળા, મુક્તાની માળા પહેરેલા, સફેદ વસ્ત્રોમાં શોભતા બ્રાહ્મણને જોયા.
શ્વેતપુષ્પકૃતામાલા તસ્ય કંઠે વિરાજતે । સર્વાભરણશોભાંગો દિવ્યગંધાનુલેપનઃ
સફેદ ફૂલોની માળા તેના ગળે શોભતી હતી; તેનું શરીર સર્વ આભૂષણોથી શોભિત અને દિવ્ય સુગંધથી લિપ્ત હતું.
ચતુર્ભુજઃ શંખપાણિર્ગદાચક્રાસિધારકઃ । છત્રેણ ધ્રિયમાણેન ચંદ્રબિંબાનુકારિણા
તે ચાર ભુજાવાળા હતા, હાથમાં શંખ, ગદા, ચક્ર અને તલવાર હતી; ચાંદની જેવો છત્ર તેના ઉપર રાખવામાં આવ્યો હતો.
શોભમાનો મહાતેજા દિવ્યાભરણભૂષિતઃ । હારકંકણકેયૂર નૂપુરાભ્યાં વિરાજિતઃ
દિવ્ય આભૂષણોથી શોભિત, મહાતેજસ્વી, હાર, કંકણ, કેયૂર અને નૂપુરથી શોભતા હતા.
ચંદ્રબિંબાનુકારાભ્યાં કુંડલાભ્યાં વિરાજિતઃ । એવંવિધો મહાપ્રાજ્ઞો નરઃ કશ્ચિત્સમાગતઃ
ચાંદની જેવાં કુંડળ તેના કાનમાં શોભતા હતા; એવો મહાપ્રજ્ઞ પુરુષ ત્યાં ઉપસ્થિત થયો.
ઇંદુમતીં સમાહૂય સ્નાપિતા પયસા તદા । શંખેન ક્ષીરપૂર્ણેન શશિવર્ણેન ભામિની
તેણે ઇંદુમતીને બોલાવી, ચાંદની જેવું સફેદ દૂધથી ભરેલા શંખથી, તેજસ્વી સ્ત્રીને સ્નાન કરાવ્યું.
રત્નકાંચનબદ્ધેન સંપૂર્ણેન પુનઃ પુનઃ । શ્વેતં નાગં સુરૂપં ચ સહસ્રશિરસં વરમ્
રત્ન અને સોનાથી બંધાયેલા, ભરપૂર શંખથી, વારંવાર, સુંદર સફેદ અને હજાર માથાવાળા સાપને પણ સ્નાન કરાવ્યું.
મહામણિયુતં દીપ્તં ધામજ્વાલાસમાકુલમ્ । ક્ષિપ્તં તેન મુખપ્રાંતે દત્તં મુક્તાફલં પુનઃ
મહામણિથી શોભિત, તેજસ્વી અને પ્રકાશથી ઘેરાયેલા, એણે મુક્તા સાપના મુખ પાસે મૂકી.
કંઠે તસ્યાઃ સ દેવેશ ઇંદુમત્યા મહાયશાઃ । પદ્મં હસ્તે તતો દત્વા સ્વસ્થાનં પ્રતિ જગ્મિવાન્
દેવેશ, ઇંદુમતીના મહાયશસ્વી પતિએ, તેના હાથમાં કમળ આપ્યું અને પછી પોતાના સ્થાન પર ગયા.
એવંવિધં મહાસ્વપ્નં તયા દૃષ્ટં સુતોત્તમમ્ । સમાચષ્ટ મહાભાગા આયું ભૂમિપતીશ્વરમ્
એવો મહાન સ્વપ્ન ઇંદુમતીએ જોયો અને મહાભાગ્યશાળી એ રાજા આયુને એ વાત કહી.
સમાકર્ણ્ય મહારાજશ્ચિંતયામાસ વૈ પુનઃ । સમાહૂય ગુરું પશ્ચાત્કથિતં સ્વપ્નમુત્તમમ્
મહારાજાએ આ સાંભળીને ફરી વિચાર કર્યો; પછી પોતાના ગુરુને બોલાવીને, તે ઉત્તમ સ્વપ્નની વાત કહી.
શૌનકં સુમહાભાગં સર્વજ્ઞં જ્ઞાનિનાં વરમ્ । રાજોવાચ- અદ્ય રાત્રૌ મહાભાગ મમ પત્ન્યા દ્વિજોત્તમ
શૌનક, જે બહુ ભાગ્યશાળી અને સર્વજ્ઞ છે, જ્ઞાનીઓમાં શ્રેષ્ઠ છે, તેને રાજાએ કહ્યું: 'દ્વિજોમાં શ્રેષ્ઠ, ગઈ રાત્રે મારી પત્નીએ એક સ્વપ્ન જોયું.'
વિપ્રો ગેહં વિશન્દૃષ્ટઃ કિમિદં સ્વપ્નકારણમ્ । શૌનક ઉવાચ- વરો દત્તસ્તુ તે પૂર્વં દત્તાત્રેયેણ ધીમતા
'એક બ્રાહ્મણ ઘર અંદર પ્રવેશતો જોવા મળ્યો—આ સ્વપ્નનું કારણ શું છે?' શૌનક બોલ્યા: 'પહેલાં તને વિદ્વાન દત્તાત્રેયે આશીર્વાદ આપ્યો હતો.'
આદિષ્ટં ચ ફલં રાજ્ઞાં સુગુણં સુતહેતવે । તત્ફલં કિં કૃતં રાજન્કસ્મૈ ત્વયા નિવેદિતમ્
'અને એ ફળ રાજાએ સારા પુત્ર માટે નિર્ધારિત કર્યું હતું. એ ફળનું શું થયું, રાજા? તું એ કોને અર્પણ કર્યું?'
સુભાર્યાયૈ મયા દત્તમિતિ રાજ્ઞોદિતં વચઃ । શ્રુત્વોવાચ મહાપ્રાજ્ઞઃ શૌનકો દ્વિજસત્તમઃ
રાજાએ કહ્યું, 'હું એ મારા સારા ગુણવાળી પત્નીને આપ્યું.' આ સાંભળીને, મહા પ્રજ્ઞ શૌનક, દ્વિજોમાં શ્રેષ્ઠ, બોલ્યા.
દત્તાત્રેયપ્રસાદેન તવ ગેહે સુતોત્તમઃ । વૈષ્ણવાંશેન સંયુક્તો ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ
'દત્તાત્રેયની કૃપાથી, તારા ઘરમાં ઉત્તમ પુત્ર જન્મે, જે વિષ્ણુના અંશથી યુક્ત હશે—આમાં કોઈ શંકા નથી.'