નમોઽસ્તુ દેવદેવેશ નમોઽસ્તુ પરમેશ્વર। ત્વામહં શરણં પ્રાપ્તઃ શરણાગતવત્સલ
દેવોના દેવ, પરમેશ્વર, તમને વંદન છે; હું તમારી શરણમાં આવ્યો છું, શરણમાં આવનારને પ્રેમ આપનાર.
ઉદ્ધરસ્વ હૃષીકેશ માયાં કૃત્વા પ્રતિષ્ઠસિ । વિશ્વસ્થાનાં પ્રજાનાં તુ વિદ્વાંસંવિશ્વનાયકમ્
હૃષીકેશ, તમારી માયાથી સ્વરૂપ ધારણ કરીને, મને ઉઠાવો; તમે વિશ્વની તમામ પ્રજાઓના જ્ઞાનવાન અને મુખ્ય સ્વામી છો.
જાનામ્યહં જગન્નાથં ભવન્તં મધુસૂદનમ્। મામેવ રક્ષ ગોવિન્દ વિશ્વરૂપ નમોસ્તુ તે
હું તમને જગતના સ્વામી, મધુસૂદન તરીકે ઓળખું છું; ગોવિંદ, વિશ્વરૂપ, મને રક્ષો, તમને વંદન છે.
"કુઞ્જલ ઉવાચ- ગતે બહુતિથે કાલે દત્તાત્રેયો નૃપોત્તમમ્। ઉવાચ મત્તરૂપેણ કુરુષ્વ વચનં મમ
કુંજલાએ કહ્યું: ઘણો સમય વીતી ગયા પછી, દત્તાત્રેયે નશામાં રાજાને કહ્યું: 'મારું કહેલું કરો.'
કપાલે મે સુરાં દેહિ પાચિતં માંસભોજનમ્। એવમાકર્ણ્ય તદ્વાક્યં સ ચાયુઃ પૃથિવીપતિઃ
'મને કપાળમાં દારૂ અને સારી રીતે પકવેલું માંસ આપો.' એ શબ્દો સાંભળી, રાજા આયુએ એ પ્રમાણે કર્યું.
ઉત્સુકસ્તુ કપાલેન સુરામાહૃત્ય વેગવાન્। પલં સુપાચિતં ચૈવ ચ્છિત્ત્વા હસ્તેન સત્વરમ્
ઉત્સુક થઈને, તેણે ઝડપથી કપાળમાં દારૂ લાવી, અને હાથથી સારી રીતે પકવેલું માંસ કાપીને તાત્કાલિક આપ્યું.
નૃપેન્દ્રઃ પ્રદદૌ ચાપિ દત્તાત્રેયાય સત્તમ। અથ પ્રસન્નચેતાઃ સ સંજાતો મુનિપુઙ્ગવઃ
રાજાએ એ બધું શ્રેષ્ઠ દત્તાત્રેયને આપ્યું; પછી એ મહાન મુનિ આનંદિત મનથી પ્રસન્ન થયો.
દૃષ્ટ્વા ભક્તિં પ્રભાવં ચ ગુરુશુશ્રૂષણં પરમ્। સમુવાચ નૃપેન્દ્રં તમાયું પ્રણતમાનસમ્
રાજાની ભક્તિ, શક્તિ અને ગુરુની શ્રેષ્ઠ સેવા જોઈને, દત્તાત્રેયે નમ્ર મનવાળા રાજા આયુને કહ્યું.
વરં વરય ભદ્રં તે દુર્લભં ભુવિ ભૂપતે। સર્વમેવ પ્રદાસ્યામિ યંયમિચ્છસિ સામ્પ્રતમ્
'રાજા, શુભ હો, ભૂમિ પર દુર્લભ હોય એવું પણ, જે ઈચ્છો તે વર માંગો; હું બધું આપું.'
"રાજોવાચ- ભવાન્દાતા વરં સત્યં કૃપયા મુનિસત્તમ। પુત્રં દેહિ ગુણોપેતં સર્વજ્ઞં ગુણસંયુતમ્
રાજાએ કહ્યું: 'મહાન મુનિ, તમે સત્ય વર આપનાર છો; કૃપાથી મને ગુણો અને જ્ઞાનથી ભરપૂર, સર્વજ્ઞ, ગુણવાન પુત્ર આપો.'
દેવવીર્યં સુતેજં ચ અજેયં દેવદાનવૈઃ। ક્ષત્રિયૈ રાક્ષસૈર્ઘોરૈર્દાનવૈઃ કિન્નરૈસ્તથા
'દિવ્ય શક્તિ, તેજસ્વી, દેવ-દાનવ, ક્ષત્રિય, ભયાનક રાક્ષસ, દાનવ અને કિન્નરો પણ જેને જીતવા અશક્ય હોય એવો.'
દેવબ્રાહ્મણસમ્ભક્તઃ પ્રજાપાલો વિશેષતઃ। યજ્વા દાનપતિઃ શૂરઃ શરણાગતવત્સલઃ
'દેવ અને બ્રાહ્મણમાં ભક્તિ ધરાવતો, ખાસ કરીને પ્રજાનો રક્ષક, યજ્ઞ કરનાર, દાનમાં અગ્રણી, શૂરવીર અને શરણમાં આવનારને દયાળુ.'
દાતા ભોક્તા મહાત્મા ચ વેદશાસ્ત્રેષુ પણ્ડિતઃ। ધનુર્વેદેષુ નિપુણઃ શાસ્ત્રેષુ ચ પરાયણઃ
'દેનાર, ભોગવી, મહાન આત્મા, વેદ અને શાસ્ત્રોમાં પંડિત, ધનુર્વેદમાં નિપુણ, શાસ્ત્રોમાં નિષ્ઠાવાન.'
અનાહતમતિર્ધીરઃ સંગ્રામેષ્વપરાજિતઃ। એવં ગુણઃ સુરૂપશ્ચ યસ્માદ્વઞ્શઃ પ્રસૂયતે
'અડગ મન, ધીર, યુદ્ધમાં અપરાજિત, આવા ગુણો અને સુંદર સ્વરૂપ ધરાવતો, જેના પરથી વંશ આગળ વધે.'
દેહિ પુત્રં મહાભાગ મમવંશપ્રધારકમ્। યદિ ચાપિ વરો દેયસ્ત્વયા મે કૃપયા વિભો
'મહાભાગ્યશાળી, મારા વંશને આગળ વધારનાર પુત્ર આપો; જો તમે કૃપાથી મને વર આપો તો.'
"દત્તાત્રેય ઉવાચ- એવમસ્તુ મહાભાગ તવ પુત્રો ભવિષ્યતિ। ગૃહે વંશકરઃ પુણ્યઃ સર્વજીવદયાકરઃ
દત્તાત્રેયે કહ્યું: 'એવું જ થશે, મહાભાગ્યશાળી; તારા ઘરમાં પુણ્યશાળી, વંશ આગળ વધારનાર, સર્વ જીવો પર દયા કરનાર પુત્ર થશે.'
એભિર્ગુણૈસ્તુ સંયુક્તો વૈષ્ણવાંશેન સંયુતઃ । રાજા ચ સાર્વભૌમશ્ચ ઇન્દ્રતુલ્યો નરેશ્વરઃ
આ ગુણોથી સજ્જ, વિષ્ણુના અંશ સાથે જોડાયેલા, રાજા સર્વભૌમ બન્યા અને મનુષ્યોમાં ઇન્દ્ર સમાન મહારાજા થયા.
એવં ખલુ વરં દત્વા દદૌ ફલમનુત્તમમ્। ભૂપમાહ મહાયોગી સુભાર્યાયૈ પ્રદીયતામ્
એ રીતે વરદાન આપી, મહાયોગીએ રાજાને શ્રેષ્ઠ ફળ આપ્યું અને કહ્યું, 'આ તમારા ઉત્તમ પત્નીને આપો.'
એવમુક્ત્વા વિસૃજ્યૈવ તમાયું પ્રણતં પુરઃ। આશીર્ભિરભિનન્દ્યૈવ અન્તર્દ્ધાનમધીયત
એવું કહીને, મહાયોગીએ આયુને, જે સામે નમ્રતાથી ઊભા હતા, આશીર્વાદ આપી, અને પછી દૃશ્યમાંથી અદૃશ્ય થયા.
કુંજલ ઉવાચ- ગતે તસ્મિન્મહાભાગે દત્તાત્રેયે મહામુનૌ । આજગામ મહારાજ આયુશ્ચ સ્વપુરં પ્રતિ
કુંજલાએ કહ્યું: જયારે મહાન દત્તાત્રેય મહામુનિ ત્યાંથી ગયા, ત્યારે મહારાજા, આયુ પોતાના શહેરમાં પાછા ફર્યા.
ઇંદુમત્યા ગૃહં હૃષ્ટઃ પ્રવિવેશ શ્રિયાન્વિતમ્ । સર્વકામસમૃદ્ધાર્થમિંદ્રસ્ય સદનોપમમ્
આયુ આનંદથી ઇંદુમતીના વૈભવયુક્ત ઘર માં પ્રવેશ્યા, જ્યાં સર્વ સુખ અને સંપત્તિ હતી, જે ઇન્દ્રના મહેલ જેવી હતી.
રાજ્યં ચક્રે સ મેધાવી યથા સ્વર્ગે પુરંદરઃ । સ્વર્ભાનુસુતયા સાર્દ્ધમિંદુમત્યા દ્વિજોત્તમ
એ બુદ્ધિશાળી રાજાએ ઇંદુમતી, સ્વર્ભાનુની પુત્રી સાથે, સ્વર્ગમાં પુરંદર જેવો રાજ્ય સંભાળ્યું, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ.
સા ચ ઇંદુમતી રાજ્ઞી ગર્ભમાપ ફલાશનાત્ । દત્તાત્રેયસ્ય વચનાદ્દિવ્યતેજઃ સમન્વિતમ્
એ રાણી ઇંદુમતી, દત્તાત્રેયના શબ્દ મુજબ ફળ ખાઈને, દિવ્ય તેજવાળું બાળક ગર્ભમાં ધારણ કર્યું.
ઇંદુમત્યા મહાભાગ સ્વપ્નં દૃષ્ટમનુત્તમમ્ । રાત્રૌ દિવાન્વિતં તાત બહુમંગલદાયકમ્
હે મહાભાગ્યશાળી, ઇંદુમતીએ રાત્રે, દિવસ જેવી તેજસ્વી અને અનેક શુભ સંકેતો આપતી, અદભુત સ્વપ્ન જોયું.
ગૃહાંતરે વિશંતં ચ પુરુષં સૂર્યસન્નિભમ્ । મુક્તામાલાન્વિતં વિપ્રં શ્વેતવસ્ત્રેણશોભિતમ્
તેણે ઘરનાં અંદર પ્રવેશતા, સૂર્ય સમાન તેજવાળા, મુક્તાની માળા પહેરેલા, સફેદ વસ્ત્રોમાં શોભતા બ્રાહ્મણને જોયા.
શ્વેતપુષ્પકૃતામાલા તસ્ય કંઠે વિરાજતે । સર્વાભરણશોભાંગો દિવ્યગંધાનુલેપનઃ
સફેદ ફૂલોની માળા તેના ગળે શોભતી હતી; તેનું શરીર સર્વ આભૂષણોથી શોભિત અને દિવ્ય સુગંધથી લિપ્ત હતું.
ચતુર્ભુજઃ શંખપાણિર્ગદાચક્રાસિધારકઃ । છત્રેણ ધ્રિયમાણેન ચંદ્રબિંબાનુકારિણા
તે ચાર ભુજાવાળા હતા, હાથમાં શંખ, ગદા, ચક્ર અને તલવાર હતી; ચાંદની જેવો છત્ર તેના ઉપર રાખવામાં આવ્યો હતો.
શોભમાનો મહાતેજા દિવ્યાભરણભૂષિતઃ । હારકંકણકેયૂર નૂપુરાભ્યાં વિરાજિતઃ
દિવ્ય આભૂષણોથી શોભિત, મહાતેજસ્વી, હાર, કંકણ, કેયૂર અને નૂપુરથી શોભતા હતા.
ચંદ્રબિંબાનુકારાભ્યાં કુંડલાભ્યાં વિરાજિતઃ । એવંવિધો મહાપ્રાજ્ઞો નરઃ કશ્ચિત્સમાગતઃ
ચાંદની જેવાં કુંડળ તેના કાનમાં શોભતા હતા; એવો મહાપ્રજ્ઞ પુરુષ ત્યાં ઉપસ્થિત થયો.
ઇંદુમતીં સમાહૂય સ્નાપિતા પયસા તદા । શંખેન ક્ષીરપૂર્ણેન શશિવર્ણેન ભામિની
તેણે ઇંદુમતીને બોલાવી, ચાંદની જેવું સફેદ દૂધથી ભરેલા શંખથી, તેજસ્વી સ્ત્રીને સ્નાન કરાવ્યું.